LA THỊ TÁM – NGƯỜI CON GÁI ĐỨNG GIỮA TỌA ĐỘ BOM ĐẠN
Và cũng có những cô gái đứng giữa một vùng đất luôn bị bom đạn đe dọa, chỉ với một nhiệm vụ tưởng như rất đơn giản nhưng vô cùng nguy hiểm: quan sát, xác định tọa độ bom đạn của địch để phục vụ chiến đấu.
LA THỊ TÁM – NGƯỜI CON GÁI ĐỨNG GIỮA TỌA ĐỘ BOM ĐẠN
Có những người phụ nữ bước vào chiến tranh với khẩu súng trên vai.
Có những người mang theo túi cứu thương.
Có những người ngày đêm mở đường, san lấp hố bom.
Và cũng có những cô gái đứng giữa một vùng đất luôn bị bom đạn đe dọa, chỉ với một nhiệm vụ tưởng như rất đơn giản nhưng vô cùng nguy hiểm: quan sát, xác định tọa độ bom đạn của địch để phục vụ chiến đấu.
Trong số đó có La Thị Tám – nữ dân quân tiêu biểu của Hà Tĩnh trong những năm kháng chiến chống Mỹ.
Câu chuyện của bà là câu chuyện về một cô gái trẻ đã biến lòng dũng cảm thành nhiệm vụ hằng ngày.
La Thị Tám sinh năm 1949, quê ở Hà Tĩnh.
Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, miền Bắc trở thành hậu phương lớn của cuộc chiến.
Những tuyến giao thông quan trọng liên tục bị máy bay Mỹ đánh phá.
Đường bộ bị bom cày xới.
Cầu bị phá.
Những tuyến vận chuyển hàng hóa, vũ khí và bộ đội vào chiến trường phải thường xuyên được bảo đảm.
Trong hệ thống giao thông ấy, Ngã ba Đồng Lộc trở thành một địa danh đặc biệt quan trọng.
Đây là nơi nhiều tuyến đường giao thông chiến lược gặp nhau.
Nếu giao thông qua Đồng Lộc bị tê liệt, việc vận chuyển từ miền Bắc vào chiến trường sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
Vì vậy, Đồng Lộc trở thành một trong những mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.
Trong hoàn cảnh ấy, lực lượng thanh niên xung phong, dân quân và bộ đội địa phương phải ngày đêm bám đường.
Bom vừa dội xuống.
Họ lại ra san lấp.
Đường vừa thông.
Máy bay lại xuất hiện.
Những người làm nhiệm vụ ở đây gần như không có khái niệm về một ngày bình thường.
La Thị Tám là một trong những cô gái trẻ thực hiện nhiệm vụ tại khu vực này.
Công việc của bà gắn với việc quan sát máy bay địch, xác định tọa độ bom và báo cho lực lượng chức năng để xử lý.
Đó là công việc đòi hỏi sự chính xác và đặc biệt là lòng can đảm.
Để xác định tọa độ bom, người quan sát phải có mặt ở nơi có thể nhìn rõ khu vực bị đánh phá.
Nhưng càng nhìn rõ, càng dễ trở thành mục tiêu.
Máy bay địch có thể quay lại bất cứ lúc nào.
Bom có thể rơi ngay gần vị trí quan sát.
Khói bom có thể che kín cả bầu trời.
Tiếng nổ có thể làm rung chuyển mặt đất.
Trong hoàn cảnh ấy, người quan sát vẫn phải ghi nhớ vị trí, xác định tọa độ và báo về.
Một sai lệch nhỏ có thể gây khó khăn cho công tác xử lý bom hoặc khôi phục tuyến đường.
Vì vậy, công việc tưởng như chỉ cần “quan sát” thực chất là một nhiệm vụ rất nguy hiểm.
La Thị Tám còn rất trẻ khi thực hiện nhiệm vụ.
Nhưng tuổi trẻ trong chiến tranh không đồng nghĩa với việc được bảo vệ khỏi nguy hiểm.
Ngược lại, nhiều người trẻ đã phải đảm nhiệm những công việc mà ngày nay chúng ta khó hình dung.
Họ đứng dưới bom.
Chạy giữa những hố bom.
Bám đường.
Bám cầu.
Bám trận địa.
Và coi việc hoàn thành nhiệm vụ quan trọng hơn sự an toàn của bản thân.
La Thị Tám đã nhiều lần đứng trên vị trí quan sát trong điều kiện như vậy.
Có những ngày máy bay Mỹ đánh phá liên tục.
Mỗi đợt bom lại tạo ra những hố bom mới.
Đường bị cắt.
Đất đá văng tung tóe.
Những người làm nhiệm vụ phải chờ tiếng máy bay đi qua rồi lập tức tiếp cận hiện trường.
Trong lúc mọi người tìm cách khôi phục đường, La Thị Tám phải ghi nhận những vị trí bom mới.
Công việc ấy đòi hỏi một trí nhớ tốt, sự tập trung cao độ và tinh thần bình tĩnh.
Bởi chỉ cần hoảng loạn, nhiệm vụ có thể thất bại.
Người phụ nữ đứng trên một vị trí cao giữa chiến trường có thể trở thành mục tiêu rất rõ.
Nhưng La Thị Tám vẫn bám vị trí.
Có những lần máy bay địch xuất hiện rất gần.
Tiếng bom nổ khiến mặt đất rung chuyển.
Khói bụi phủ kín.
Nhưng khi tình hình tạm lắng, người nữ dân quân ấy lại tiếp tục công việc.
Đó là điều làm nên hình ảnh của bà trong ký ức chiến tranh.
Không phải một chiến công duy nhất.
Mà là sự bền bỉ lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Trong chiến tranh, có những anh hùng được ghi nhớ bởi một trận đánh.
Nhưng cũng có những người được ghi nhớ bởi việc không bỏ vị trí.
La Thị Tám thuộc về những người như vậy.
Ngày này qua ngày khác.
Đợt bom này qua đợt bom khác.
Bà vẫn đứng đó.
Vẫn quan sát.
Vẫn ghi nhận.
Vẫn báo tọa độ.
Vẫn góp phần giúp lực lượng công binh và giao thông xử lý hậu quả bom đạn.
Công việc của bà trở thành một mắt xích trong việc giữ cho tuyến đường qua Đồng Lộc không bị tê liệt.
Ngã ba Đồng Lộc sau này trở thành biểu tượng của cuộc chiến đấu bảo vệ tuyến giao thông.
Nhắc đến Đồng Lộc, người ta thường nhớ đến mười cô gái thanh niên xung phong đã hy sinh ngày 24 tháng 7 năm 1968.
Nhưng bên cạnh họ còn có hàng nghìn người khác từng chiến đấu, phục vụ và hy sinh tại nơi này.
Có dân quân.
Có bộ đội.
Có công nhân giao thông.
Có thanh niên xung phong.
Có nhân viên y tế.
Có những người lái xe.
Có những người làm nhiệm vụ quan sát.
La Thị Tám là một trong những gương mặt tiêu biểu của lực lượng ấy.
Điều đáng quý là những người phụ nữ như La Thị Tám không đứng ở phía sau chiến trường.
Họ đứng ngay trên tuyến lửa.
Nếu đường bị bom phá, họ có mặt.
Nếu máy bay xuất hiện, họ vẫn phải làm nhiệm vụ.
Nếu đồng đội bị thương, họ tìm cách giúp đỡ.
Nếu có bom chưa nổ, họ phải cảnh báo.
Tất cả những việc ấy đều diễn ra trong điều kiện mà mạng sống của họ có thể bị đe dọa bất cứ lúc nào.
Sau những năm tháng chiến tranh, La Thị Tám được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với những đóng góp và sự dũng cảm của bà trong những năm tháng chiến tranh.
Nhưng điều đáng nhớ hơn cả danh hiệu là hình ảnh một cô gái trẻ đã đứng giữa vùng bom đạn và làm công việc của mình một cách kiên trì.
Chiến tranh thường được kể bằng những con số.
Bao nhiêu máy bay bị bắn rơi.
Bao nhiêu tấn bom được thả xuống.
Bao nhiêu cây cầu bị phá.
Bao nhiêu kilomet đường được khôi phục.
Nhưng phía sau mỗi con số là một con người.
Đằng sau một con đường được thông là những người đã thức trắng đêm.
Đằng sau một hố bom được lấp là những người đã lao ra giữa nguy hiểm.
Đằng sau một đoàn xe vượt qua Đồng Lộc là những người đã đứng bên đường làm nhiệm vụ.
La Thị Tám chính là một trong những con người như vậy.
Có lẽ điều xúc động nhất khi nhìn lại những nữ dân quân thời chống Mỹ là tuổi đời của họ.
Họ còn rất trẻ.
Nhiều người chưa lập gia đình.
Nhiều người chưa từng rời khỏi quê hương.
Nhưng chiến tranh đã đưa họ đến những nơi hiểm nguy nhất.
Họ không phải những người được sinh ra để làm anh hùng.
Họ chỉ là những cô gái bình thường.
Nhưng hoàn cảnh lịch sử đã đặt họ trước một lựa chọn:
Hoặc rời đi để bảo toàn tính mạng, hoặc ở lại để hoàn thành nhiệm vụ.
Và họ đã ở lại.
Ngày nay, Đồng Lộc không còn là một vùng đất đầy bom đạn.
Con đường đã được mở rộng.
Những chuyến xe đi qua bình yên.
Người dân sinh sống trong hòa bình.
Nhưng nếu đứng ở vùng đất ấy và nhìn lại lịch sử, chúng ta sẽ hiểu rằng sự bình yên hôm nay không tự nhiên mà có.
Đã từng có những cô gái đứng ở đó.
Đã từng có những người quan sát máy bay.
Đã từng có những người chạy giữa những hố bom.
Đã từng có những người lấy thân mình bảo vệ tuyến đường.
Và đã có những người không bao giờ trở về.
La Thị Tám là một trong những người may mắn sống sót sau chiến tranh.
Nhưng những người sống sót cũng mang theo ký ức.
Ký ức về những đồng đội đã hy sinh.
Ký ức về những ngày bom đạn.
Ký ức về những lần tưởng như không thể trở về.
Và có lẽ chính những ký ức ấy khiến những người như bà càng hiểu giá trị của hòa bình.
Ngày nay, khi thế hệ trẻ đến Đồng Lộc, điều quan trọng không chỉ là chụp một bức ảnh trước bia tưởng niệm.
Điều quan trọng là hiểu.
Hiểu vì sao những cô gái trẻ ngày ấy phải đứng giữa bom đạn.
Hiểu vì sao một con đường nhỏ lại có ý nghĩa lớn đến như vậy.
Hiểu vì sao mười cô gái thanh niên xung phong đã nằm lại.
Hiểu vì sao những người như La Thị Tám phải làm nhiệm vụ trong điều kiện nguy hiểm.
Và hiểu rằng:
Hòa bình không phải món quà tự nhiên có được.
La Thị Tám đã đi qua chiến tranh.
Nhưng hình ảnh cô gái trẻ năm nào vẫn còn trong ký ức lịch sử.
Một người nữ dân quân.
Một người đứng giữa tọa độ bom đạn.
Một người đã góp phần giữ cho tuyến đường Đồng Lộc không bị đứt.
Một người đại diện cho hàng vạn phụ nữ Việt Nam đã âm thầm chiến đấu trong những năm tháng khốc liệt nhất.
Có thể họ không phải lúc nào cũng xuất hiện trên những trang đầu của lịch sử.
Nhưng chính họ đã làm nên những trang lịch sử ấy.
Và khi hôm nay những đoàn xe bình yên đi qua những con đường từng bị bom cày xới, chúng ta có quyền nhớ đến những cô gái năm xưa.
Những cô gái đã đứng giữa khói bom.
Đã nhìn lên bầu trời đầy máy bay.
Đã nghe tiếng nổ rung chuyển mặt đất.
Nhưng vẫn không rời vị trí.
**Bởi họ hiểu rằng phía sau mình là con đường.
Phía sau con đường là đoàn xe.
Phía sau đoàn xe là chiến trường.
Và phía sau tất cả là Tổ quốc.**
Đó chính là câu chuyện về La Thị Tám – người nữ dân quân đã đứng giữa tọa độ bom đạn để góp một phần tuổi trẻ của mình vào con đường đi tới ngày đất nước hòa bình.
