La Thị Tám – Người con gái đứng giữa “tọa độ lửa” đếm bom

Năm 1967, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn vô cùng ác liệt, Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh trở thành một trong những trọng điểm đánh phá dữ dội. Đây là nơi những tuyến đường vận tải quan trọng đi qua, nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.

Giữa “tọa độ lửa” ấy có một cô gái trẻ tên La Thị Tám.

Vừa tròn 18 tuổi, La Thị Tám tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. Trong đơn vị, dù là người ít tuổi và có vóc dáng nhỏ bé, chị nhanh nhẹn, tháo vát nên được giao một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm: trinh sát bom.

Hằng ngày, La Thị Tám đứng trên đỉnh núi Mòi, dùng ống nhòm quan sát từng đợt máy bay địch ném bom xuống Ngã ba Đồng Lộc.

Công việc tưởng như chỉ là “đứng nhìn và đếm”.

Nhưng phía dưới chân núi là cả một vùng đất đầy bom chưa nổ.

Sau mỗi trận oanh tạc, khi tiếng máy bay vừa xa, La Thị Tám lập tức chạy xuống hiện trường. Chị phải xác định vị trí từng quả bom chưa phát nổ, rồi cắm tiêu đánh dấu để bộ đội công binh biết nơi nào có bom và tiến hành phá hủy.

Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng mạng sống.

Có những quả bom nằm dưới lớp đất, có những quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Thế nhưng chị vẫn phải đến thật gần để xác định chính xác vị trí.

Đôi chân của cô gái thanh niên xung phong nhiều lần phồng rộp, bật máu vì chạy lên chạy xuống giữa đỉnh núi và trận địa. Có lần, khi chị đang làm nhiệm vụ, máy bay địch quay trở lại ném bom. Đất đá vùi lấp cả người.

Nhưng khi vừa tự đào được mình ra khỏi đất, La Thị Tám lại tiếp tục công việc.

Bom chưa nổ thì phải đánh dấu. Đường chưa thông thì chưa thể dừng lại.

Trong gần 200 ngày đêm bám trụ tại Ngã ba Đồng Lộc, La Thị Tám đã trực tiếp đếm và cắm tiêu hơn 1.200 quả bom chưa nổ, giúp bộ đội công binh xác định vị trí để rà phá, góp phần bảo đảm tuyến đường được thông suốt cho những đoàn xe đi qua.

Có lẽ điều đáng sợ nhất không phải là đứng trên đỉnh núi nghe tiếng bom.

Mà là biết rằng sau mỗi tiếng nổ, dưới chân mình có thể còn những quả bom chưa nổ.

Thế nhưng ngày này qua ngày khác, cô gái trẻ vẫn đứng trên đỉnh núi Mòi.

Quan sát.

Đếm.

Ghi nhớ.

Rồi chạy xuống.

Cắm từng chiếc tiêu nhỏ bên những quả bom chết chóc.

Năm 1968, khi cuộc chiến tại Đồng Lộc ngày càng khốc liệt, La Thị Tám nhiều lần bị bom vùi khi đang làm nhiệm vụ. Có lần vừa thoát khỏi đất đá, chị lại tiếp tục công việc như chưa có chuyện gì xảy ra. Những người đồng đội chứng kiến hình ảnh ấy đã gọi chị bằng sự khâm phục của những người cùng chiến tuyến.

Câu chuyện về La Thị Tám sau đó trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật. Nhạc sĩ Doãn Nho đã lấy hình tượng chị làm nguyên mẫu cho ca khúc “Người con gái sông La”, một bài hát gắn liền với ký ức về Ngã ba Đồng Lộc và những người thanh niên xung phong năm ấy.

Cuối năm 1968, La Thị Tám được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tặng Huy hiệu của Người. Ngày 22 tháng 12 năm 1969, chị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu.

Nhưng khi nhắc lại những năm tháng ấy, điều La Thị Tám nhớ không chỉ là những quả bom mình từng đếm.

Đó còn là những người đồng đội đã nằm lại ở Đồng Lộc.

Là những đoàn xe phải đi qua con đường đầy hố bom.

Là những ngày mà chỉ cần con đường bị tắc thêm vài phút, hàng hóa, vũ khí và người lính phía sau có thể gặp nguy hiểm.

Vì thế, cô gái trẻ ngày nào vẫn đứng lên đỉnh núi Mòi.

Giữa tiếng máy bay và bom đạn, chị lặng lẽ làm công việc của mình.

Một người đứng đếm bom. Một người cắm những chiếc tiêu nhỏ giữa “tọa độ lửa”. Và phía sau mỗi chiếc tiêu ấy là một con đường được mở ra cho những đoàn xe tiếp tục đi về phía trước.

Đó là câu chuyện về La Thị Tám – người con gái sông La, một trong những hình ảnh tiêu biểu của thế hệ thanh niên xung phong trong những năm tháng chiến tranh.