“Lá Thư Bên Dòng Thạch Hãn” (1)

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị đỏ lửa ngày đêm. Dòng Thạch Hãn khi ấy không chỉ là một con sông, mà là ranh giới sinh tử. Đạn pháo dội xuống liên tục, mặt nước nhiều đêm sáng rực như có lửa cháy trên sông. Ông Nguyễn Văn Hòa khi đó mới 21 tuổi, làm nhiệm vụ thông tin liên lạc. Đơn vị của ông đóng quân trong một căn hầm dã chiến ven bờ nam. Trong tiểu đội có anh Trần Minh Đức, quê Nam Định, nhỏ hơn ông một tuổi nhưng rất gan dạ. Đức hay kể về mẹ và cô em gái ở quê. Mỗi lần ngớt tiếng pháo, anh lại lấy trong ba lô ra một xấp thư đã nhàu mép đọc đi đọc lại. Anh bảo: — “Chỉ mong hết chiến tranh để về phụ mẹ cấy ruộng.” Một đêm cuối tháng 8, đơn vị nhận lệnh phải chuyển gấp tài liệu sang bờ bắc. Người đi phải bơi qua sông vì cầu phao đã bị đánh sập. Đức xung phong. Trước lúc đi, anh lặng lẽ đưa cho ông Hòa một lá thư gấp làm tư: — “Nếu mai tôi chưa về… anh gửi giúp mẹ tôi.” Ông Hòa gắt lên: — “Nói gở vừa thôi.” Đức chỉ cười. Khoảng nửa đêm, pháo sáng bắn trắng cả bầu trời. Đức ôm túi tài liệu lao xuống nước. Tiếng pháo rít ngang đầu. Mọi người nằm ép dưới giao thông hào mà tim như nghẹn lại. Anh bơi được gần tới giữa sông thì một loạt pháo dội xuống. Mặt nước tung lên dữ dội. Không ai còn thấy Đức nữa. Sáng hôm sau, tài liệu đã tới được đơn vị bên kia bằng cách nào không ai rõ. Nhưng Đức thì không trở về. Nhiều ngày sau, khi chiến sự dịu bớt, ông Hòa mới mở lá thư Đức gửi. Bên trong chỉ có vài dòng ngắn ngủi: “Mẹ đừng lo cho con. Nếu con không về, nghĩa là đất nước đã cần con ở lại.” Ông Hòa kể rằng suốt hơn 50 năm sau chiến tranh, ông vẫn giữ bản chép tay lá thư ấy trong cuốn sổ cũ. Mỗi lần nhắc đến đồng đội đã nằm lại bên dòng Thạch Hãn, giọng ông lại chùng xuống. Ông nói: — “Chiến tranh đi qua lâu rồi, nhưng có những người mãi mãi tuổi đôi mươi.”