Lá thư chưa công bố và "ván bài lật ngửa" của nhà tình báo Phạm Ngọc Thảo

Cuộc gặp định mệnh với Bí thư Lê Duẩn

Đại tá Phạm Ngọc Thảo sinh năm 1922, xuất thân trong gia đình trí thức ở Long Xuyên (cũ). Cha ông là cụ Adrian Phạm Ngọc Thuần, một điền chủ mang quốc tịch Pháp, thuộc giai cấp đại địa chủ - tư sản - trí thức lớn nhất của Nam Bộ thời trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Đại tá Phạm Ngọc Thảo cùng anh chị em trong gia đình đều mang quốc tịch Pháp, được tiếp xúc với văn hóa phương Tây từ nhỏ. Thế nhưng, gia tài lớn nhất mà anh em ông thừa hưởng từ cha mẹ không phải là tài sản, mà là tinh thần dân tộc và tình thương, sự đồng cảm với con người.

Mười một người con của cụ Adrian Phạm Ngọc Thuần, có đến 6 người tham gia cách mạng, bằng hình thức này hay hình thức khác. Anh trai ông Phạm Ngọc Thảo - đồng chí Gaston Phạm Ngọc Thuần - đậu cử nhân luật tại Pháp sau đó về nước, từng làm Phó Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ, Vụ trưởng Vụ Pháp và các nước Tây Âu của Bộ Ngoại giao.

Đại tá Phạm Ngọc Thảo tốt nghiệp bằng kỹ sư tại Hà Nội. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông cùng giới trí thức, nhân dân đứng lên đấu tranh giành chính quyền. Ngày 23/9/1945, khi thực dân Pháp nổ súng quay lại xâm lược miền Nam lần hai, cũng là lúc ông bỏ quốc tịch Pháp, dứt khoát lên đường kháng chiến, tự nguyện chiến đấu dưới lá cờ cộng sản.

Gặp phóng viên Dân trí trong tư gia tại TPHCM, ông Lê Trung Hòa (SN 1960) - cháu rể của Đại tá Phạm Ngọc Thảo, con rể của ông Gaston Phạm Ngọc Thuần - cho chúng tôi xem những tư liệu, hình ảnh quý chưa từng hé lộ về giai đoạn vị đại tá tình báo học tại Trường võ bị Trần Quốc Tuấn (nay là Trường Đại học Trần Quốc Tuấn hay Trường Sĩ quan Lục quân 1) năm 1947.

Tại ngôi trường này, ông Phạm Ngọc Thảo trải qua 8 tháng rèn luyện ở Sơn Tây, học kiến thức quân sự - chính trị, binh khí kỹ thuật, học cách đánh du kích, binh thư nhà Trần, binh pháp Tôn Tử. Thời gian học ở trường không dài, nhưng ông Phạm Ngọc Thảo chăm chỉ rèn luyện với sự khiêm tốn, miệt mài, được nhiều bạn học nể phục.

Lứa học viên của trường sau khi tốt nghiệp tỏa đi khắp các chiến trường, chiến đấu ở nhiều cương vị khác nhau. Ông Phạm Ngọc Thảo trở về miền Nam chiến đấu, đảm nhận nhiều chức vụ trong thời kháng chiến chống Pháp như Tiểu đoàn trưởng, Trung đoàn phó, Trưởng phòng Mật vụ Nam Bộ. Đây cũng là cơ duyên dẫn ông Phạm Ngọc Thảo có cuộc gặp định mệnh với đồng chí Lê Duẩn.

Một lần, Phạm Ngọc Thảo được cấp trên giao nhiệm vụ bảo vệ một đồng chí cán bộ về chiến trường Nam Bộ. Đường xa nhiều trắc trở, vừa đi, Phạm Ngọc Thảo vừa nghĩ kế thoát khỏi tai mắt tại các đồn bốt kẻ địch. Người đồng chí này trông gầy yếu, hom hem vì vừa trốn thoát khỏi nhà tù Côn Đảo. Ông Thảo không biết tên, chỉ gọi là "chú".

Những nơi nguy hiểm, Phạm Ngọc Thảo cõng người "chú", nói với kẻ địch rằng "chú" bị ho lao, hen suyễn nên phải vội vàng đi tìm thầy thuốc. Sau một tháng, ông Phạm Ngọc Thảo đã hoàn thành nhiệm vụ, đưa người cán bộ bí ẩn từ Phú Yên - nơi đóng trụ sở Ủy ban Hành chính kháng chiến miền Nam Việt Nam - về chiến trường Nam Bộ để lãnh đạo kháng chiến. Người cán bộ này là Bí thư Xứ ủy Nam Bộ Lê Duẩn.

Ấn tượng trước thân thế, sự tận tụy và tinh thần cách mạng của Phạm Ngọc Thảo, đồng chí Lê Duẩn sau đó biểu dương ông Phạm Ngọc Thảo tại một hội thảo về giới trí thức cách mạng. Bí thư Xứ ủy Nam Bộ Lê Duẩn cũng nhanh chóng giới thiệu Phạm Ngọc Thảo với đồng chí Mai Chí Thọ, đồng chí Trần Quốc Hương (tức Mười Hương).

Sau khi Hiệp định Genève được ký kết, cuối tháng 1/1955, ông Lê Duẩn trực tiếp giao Phạm Ngọc Thảo ở lại miền Nam với nhiệm vụ chiến lược là tìm cách thâm nhập vào hàng ngũ cấp cao của chính quyền Sài Gòn, phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước.