Lá thư chưa kịp gửi
Trong chiếc hộp gỗ cũ đặt nơi góc nhà, bà Nguyễn Thị Hoàn vẫn giữ một lá thư đã úa vàng theo thời gian. Đó là lá thư bà viết dở năm 1985, khi đang tham gia thanh niên xung phong trên tuyến đường Hoàng Liên Sơn I, nhưng chưa kịp gửi về cho gia đình.
Bà Hoàn sinh năm 1964, nhập ngũ tháng 3 năm 1985, đúng vào giai đoạn vùng biên giới phía Bắc còn nhiều khó khăn và căng thẳng sau chiến tranh. Khi ấy, cô gái hai mươi mốt tuổi lần đầu rời quê lên vùng núi cao, mang theo nỗi háo hức xen lẫn lo âu.
“Lúc đi cứ nghĩ làm đường chắc không vất vả lắm,” bà cười. “Ai ngờ lên đến nơi mới biết núi cao, dốc đứng, đi bộ thôi cũng mệt rã người.”
Những ngày đầu ở công trường Hoàng Liên Sơn I, điều khiến bà sợ nhất là… độ cao. Đường làm men theo sườn núi, phía dưới là vực sâu hun hút. Mỗi lần gùi đất hay chuyển đá qua đoạn dốc hẹp, bà không dám nhìn xuống dưới.
Có hôm trời mưa, đất nhão trơn trượt, cả đội phải bám dây mới đi nổi. Vậy mà các cô gái thanh niên xung phong vẫn động viên nhau bằng đủ chuyện vui.
“Chúng tôi toàn gọi nhau bằng biệt danh,” bà nhớ lại. “Ai hậu đậu thì bị trêu suốt.”
Cuộc sống nơi công trường thiếu thốn đủ bề. Nước sinh hoạt phải gùi từ khe núi xa về, điện không có, tối đến chỉ thắp đèn dầu. Nhưng chính những đêm quây quần trong lán lại là ký ức bà nhớ nhất.
Đó cũng là lúc bà thường viết thư về nhà.
Trong lá thư cũ còn dang dở ấy, bà từng viết rằng:
“Con ở đây khỏe, chỉ nhớ nhà nhiều thôi…”
Nhưng rồi lá thư chưa kịp gửi vì hôm sau đơn vị phải chuyển điểm thi công gấp. Từ đó, nó được bà cất lại như một kỷ niệm của tuổi trẻ.
Bà kể, thanh niên xung phong thời ấy tuy vất vả nhưng sống rất lạc quan. Có hôm cả đội thi xem ai bổ đá nhanh hơn, người thắng chỉ được thưởng thêm… một củ khoai nướng mà ai cũng hào hứng.
Đặc biệt, mỗi khi hoàn thành một đoạn đường mới, cả đội lại đứng ngắm thành quả của mình rất lâu. Với những người trẻ năm ấy, con đường mở ra giữa núi rừng không chỉ là công trình lao động, mà còn là niềm tự hào.
Những năm biên giới chưa thực sự yên bình, các đội thanh niên xung phong vẫn thường xuyên nghe tiếng xe quân sự hay tin tức từ tuyến trên vọng về. Điều đó khiến ai cũng hiểu rằng công việc mình đang làm không đơn thuần là mở đường, mà còn góp phần phục vụ nhiệm vụ giữ gìn vùng biên cương Tổ quốc.
Giờ đây, bà Nguyễn Thị Hoàn đã bước qua tuổi ngoài sáu mươi. Con đường năm xưa giờ đã rộng hơn, đông người qua lại hơn. Mỗi lần nhắc về thời thanh niên xung phong, bà lại nhớ đến lá thư chưa kịp gửi — một phần tuổi trẻ còn nằm lại giữa núi rừng Hoàng Liên Sơn, giữa những ngày gian khó nhưng đầy nhiệt huyết của một thế hệ thanh niên nơi tuyến đầu biên giới phía Bắc.
