Lá thư chưa kịp gửi cho người thương

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An. Khi nhắc đến tuổi trẻ thời chiến, ông cười hiền rồi nói rằng mình từng có một lá thư viết cho người thương nhưng mãi mãi không kịp gửi.

Đó là vào những tháng đầu ở Trường Sơn.

Đơn vị vừa dừng chân sau nhiều ngày hành quân giữa mưa rừng. Đêm ấy hiếm hoi lắm mới không có báo động, không có tiếng máy bay. Anh em tranh thủ vá áo, hong lại võng tăng và viết thư về nhà.

Ông lấy từ ba lô cuốn sổ nhỏ còn thơm mùi khói súng, xé một trang giấy sạch nhất rồi ngồi nép dưới ánh đèn pin che trong lòng bàn tay.

Người con gái ông viết thư cho là cô gái đã đứng lặng dưới gốc đa đầu làng hôm chia tay và trao cho ông chiếc khăn tay thêu hai chữ “Bình an.”

Ông kể:

“Hồi ấy chúng tôi chưa hứa hẹn gì nhiều, chỉ quý nhau thôi.”

Nhưng giữa rừng sâu, nỗi nhớ quê thường đi cùng nỗi nhớ một người.

Ông bắt đầu viết rất chậm:

“Em à, đêm nay Trường Sơn yên hơn mọi ngày…”

Rồi ông kể về mưa rừng, về con suối cứu cả tiểu đội khỏi khát, về chiếc võng tăng ướt lạnh và về những người bạn cùng xóm đang ngủ quanh mình.

Viết đến đó, ông dừng lại rất lâu.

Ngoài rừng, gió thổi qua tán cây nghe như tiếng sóng biển quê nhà.

Ông viết tiếp:

“Anh không biết bao giờ mới được về. Chỉ mong em và mẹ đều mạnh khỏe.”

Những lời rất giản dị.

Không có những câu nói hoa mỹ.

Không có lời thề non hẹn biển.

Chỉ là nỗi nhớ của một chàng trai hai mươi tuổi đang ở giữa đại ngàn.

Ông định viết thêm rằng mình vẫn giữ chiếc khăn tay em tặng trong túi áo ngực, nhưng rồi lại thôi.

“Ngại,” ông cười khi kể với tôi.

Viết xong, ông gấp lá thư thật cẩn thận, bỏ vào phong bì đã ghi sẵn địa chỉ.

Đúng lúc ấy còi báo động vang lên.

Tiểu đội bật dậy.

Đèn tắt phụt.

Mọi người ôm súng chạy vào vị trí trú ẩn.

Tiếng máy bay vọng từ xa rồi gần dần.

Bom nổ phía ngầm đá, đất rung chuyển từng chập.

Ông ép người xuống hầm, tay vẫn giữ chặt túi áo có lá thư bên trong.

Cụ kể:

“Lúc ấy tôi nghĩ nếu mình có chuyện gì thì lá thư ấy cũng đi theo mình.”

Đợt bom kéo dài không lâu nhưng đủ làm cả đơn vị phải cơ động ngay trong đêm.

Sáng hôm sau, họ tiếp tục hành quân.

Rồi lại những ngày vượt dốc, gùi gạo, sốt rét, thông đường và chiến đấu.

Lá thư vẫn nằm trong túi áo, nhưng không có dịp gửi.

Đến một binh trạm khác, ông định nhờ giao thư theo đường hậu cần.

Nhưng đúng lúc ấy đơn vị nhận lệnh đi gấp.

Ông lại cất thư vào ba lô.

Rồi chiến tranh cuốn mọi người đi.

Có những lá thư gửi được.

Có những lá thư thất lạc.

Còn lá thư ấy cứ theo ông hết chặng đường này đến chặng đường khác.

Nhiều tháng sau, trong một trận bom, ba lô ông bị đất đá vùi lấp.

Khi đào lên được, nhiều giấy tờ đã ướt và nhòe.

Chỉ riêng lá thư ấy còn nguyên vì được bọc trong túi ni lông nhỏ cùng chiếc khăn tay thêu chữ “Bình an.”

Ông cầm lá thư đã nhàu mà bỗng thấy nghẹn ngào.

Cụ kể:

“Tôi vẫn không gửi.”

Tôi hỏi:

“Vì sao?”

Ông im lặng một lúc rồi đáp:

“Không biết nữa. Có lẽ sợ người ta phải chờ.”

Ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, giữa niềm vui chiến thắng, ông chợt nhớ đến lá thư chưa gửi ấy.

Khi trở về quê, ông gặp lại người con gái năm xưa.

Cô đã trở thành cô giáo của xã.

Hai người đứng dưới gốc đa đầu làng, nơi từng chia tay ngày ông nhập ngũ.

Cô mỉm cười:

“Anh về thật rồi.”

Ông chỉ gật đầu.

Nói chuyện một lúc, ông định lấy lá thư ra đưa.

Nhưng rồi lại thôi.

Ông kể:

“Lúc ấy tôi thấy không cần nữa. Người cần trở về đã trở về rồi.”

Sau này cô lập gia đình ở một xã khác.

Ông cũng lập gia đình, làm ruộng, nuôi con.

Lá thư vẫn được ông giữ trong chiếc hòm gỗ cùng nhật ký và quân phục cũ.

Nhiều năm sau, khi mở hòm cho các cháu xem kỷ vật, ông lấy lá thư đã ố vàng ra.

Đứa cháu hỏi:

“Ông ơi, sao thư này không có tem?”

Ông cười hiền:

“Vì ông chưa kịp gửi.”

“Thế bà có đọc chưa?”

Ông lắc đầu:

“Chưa bao giờ.”

Tôi hỏi:

“Cụ có tiếc không?”

Ông nhìn lá thư rất lâu rồi đáp:

“Không tiếc. Có những tình cảm giữ trong lòng lại đẹp hơn.”

Rồi ông nói thêm:

“Chiến tranh làm nhiều điều dang dở. Nhưng không phải điều dang dở nào cũng buồn.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng trong những năm tháng chiến tranh, bên cạnh bom đạn và hi sinh còn có những rung động rất trẻ, rất hiền và rất con người.

Lá thư chưa kịp gửi cho người thương vì thế không chỉ là một lá thư tình không gửi. Đó là kỷ vật của tuổi hai mươi, của nỗi nhớ quê nhà và của những tình cảm trong trẻo đã đi cùng người lính qua những cánh rừng Trường Sơn.

Và có lẽ, điều xúc động nhất không phải nội dung lá thư, mà là việc một người lính già đã giữ nó hơn nửa thế kỷ như giữ lại một phần tuổi trẻ chưa kịp nói thành lời.

Trên trang giấy đã ngả màu thời gian, dòng mở đầu vẫn còn nguyên nét chữ của chàng trai năm ấy: