Lá thư chưa kịp khô mực và dòng sông Thạch Hãn

Bác Thành nhìn dòng nước trôi lững lờ, giọng bác khàn đi vì gió biển: "Cháu ạ, mùa hè năm 1972, Thành cổ Quảng Trị là một 'cối xay thịt' khổng lồ. Mỗi ngày, hàng vạn quả đại bác và bom từ hạm đội Mỹ dội xuống cái thị xã nhỏ bé này. Để vào được Thành, chúng bác phải vượt sông Thạch Hãn dưới làn đạn bắn chặn xối xả. Có những đêm, cả một đại đội vượt sông nhưng chỉ còn vài người sang được bờ bên kia. Máu đỏ nhuộm hồng cả dòng nước trong đêm hỏa châu. Anh em bác nằm lại dưới đáy sông nhiều lắm, đến mức sau này có người đã viết: 'Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm'. Họ hy sinh khi tay còn chưa kịp chạm vào bờ đất Thành cổ."

Bác run run mở một tờ giấy gấp làm tư, chữ viết đã nhòe đi vì hơi ẩm của thời gian: "Bác nhớ nhất là anh Lê Văn Huỳnh, quê ở Thái Bình. Anh ấy là sinh viên kiến trúc, viết chữ đẹp lắm. Đêm trước trận đánh cuối cùng, dưới ánh đèn dầu trong hầm chữ A, anh ấy cặm cụi viết thư về cho gia đình. Anh ấy viết cho mẹ: 'Mẹ kính mến! Con đi lần này là đi mãi mãi... Mẹ đừng quá đau buồn vì con đã làm tròn nghĩa vụ với Tổ quốc'. Rồi anh ấy viết cho người vợ trẻ mới cưới chưa đầy tuần: 'Hà ơi! Em hãy nén đau thương... Nếu có điều kiện, em hãy bước thêm bước nữa...'. Viết xong, anh ấy gấp lá thư lại, cẩn thận bọc vào túi nilon rồi nhét vào túi áo ngực trái. Sáng hôm sau, một quả pháo rót trúng hầm... Anh Huỳnh ngã xuống khi lá thư ấy vẫn còn nằm hơi ấm của lồng ngực anh."

Ánh mắt bác Thành rực lên một vẻ kiên cường đến kỳ lạ: "Trong Thành cổ lúc đó không còn một ngôi nhà nào nguyên vẹn, tất cả chỉ là đống gạch vụn. Chúng bác sống trong các hầm hào, ăn lương khô trộn lẫn với cát đá. Bom đạn nổ bên tai từ sáng đến đêm, không gian chỉ có màu xám của khói và màu đỏ của lửa. Bác nhớ có những lúc, anh em chỉ còn vài quả lựu đạn, nhưng khi thấy xe tăng địch xông đến, không ai bảo ai, tất cả đều ôm bộc phá lao lên. Có người chiến sĩ tên Bình, bị thương cụt cả hai chân vẫn gượng dậy, dùng tay lết trên đống gạch vụn để bắn nốt băng đạn cuối cùng. Các anh ấy bảo: 'Thành còn thì người còn'. 81 ngày đêm ấy, mỗi tấc đất Thành cổ thực sự đã trở thành một đài tưởng niệm bằng máu."