Lá Thư Gửi Người Mẹ Binh Sĩ Và Nước Mắt Đêm Thu Đông

Trong Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950, Bộ Tổng Tham mưu làm việc liên tục dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Khối lượng công việc khổng lồ khiến các cán bộ tác chiến hầu như không có thời gian nghỉ ngơi.

Đồng chí Nguyễn Hòa (khi đó là cán bộ tác chiến trẻ) được phân công túc trực bên lán làm việc của Đại tướng để cập nhật diễn biến quân số thương vong và danh sách cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong các trận đánh then chốt tại Đông Khê, Thất Khê.

Một đêm muộn, sau khi rà soát danh sách liệt sĩ vừa gửi từ mặt trận về, đồng chí Nguyễn Hòa bước vào lán trình Đại tướng phê duyệt báo cáo. Lúc này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đang ngồi bên chiếc bàn gỗ nứa, ngọn đèn dầu hỏa tỏa ánh sáng mờ mịt.

Đại tướng đỡ lấy tập tài liệu, cẩn thận đọc từng dòng, từng tên tuổi, quê quán của từng người lính đã ngã xuống. Dưới ánh đèn dầu, đồng chí Nguyễn Hòa bàng hoàng nhận ra đôi mắt Đại tướng đỏ ngầu, và một giọt nước mắt lặng lẽ lăn trên má vị Tổng Tư lệnh.

Đại tướng dừng lại rất lâu ở tên của một chiến sĩ trẻ mới 18 tuổi, là con duy nhất của một bà mẹ liệt sĩ ở vùng tự do Thanh Hóa. Đặt bút ký xác nhận, Đại tướng ngẩng đầu nhìn đồng chí Nguyễn Hòa và khẽ thở dài:

"Chú Hòa này... Mỗi dòng tên trên danh sách này không chỉ là một con số báo cáo tác chiến, mà là một cuộc đời, một người con, một người chồng, một người cha.

Người chiến sĩ này hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ, lại là người con duy nhất còn lại của một bà mẹ Việt Nam. Chúng ta đánh thắng giặc, giải phóng được đất nước, nhưng nỗi đau của những người mẹ mất con thì không gì bù đắp nổi!"

Nói rồi, Đại tướng lấy ra một tờ giấy bản trắng, tự tay viết một lá thư chia buồn gửi riêng cho bà mẹ của người chiến sĩ ấy. Trong thư, ông xưng là "người anh cả" của lính, gửi lời tạ lỗi chân thành vì không thể giữ trọn vẹn sự an toàn cho người con của mẹ, đồng thời hứa quân đội sẽ luôn chăm lo cho mẹ suốt đời.

Viết xong, Đại tướng trao lá thư cho đồng chí Nguyễn Hòa và dặn dò kỹ lưỡng:

"Chú gửi ngay thư này về cho địa phương giao tận tay cho Mẹ. Làm tướng, điều đau đớn nhất không phải là đối mặt với kẻ thù nguy hiểm, mà là phải chứng kiến đồng đội mình ngã xuống. Vì vậy, trong mỗi kế hoạch tác chiến, các chú phải tính toán tỉ mỉ đến từng chi tiết nhỏ nhất. Giảm bớt được một chút tổn thất cho bộ đội chính là mang lại hạnh phúc cho biết bao gia đình ở hậu phương!"

Đồng chí Nguyễn Hòa lặng người đón nhận lá thư. Bài học sâu sắc đêm hôm đó về lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm với từng mạng sống của người lính đã theo ông suốt những năm tháng cầm quân đánh giặc sau này.