Lá Thư Gửi Từ Trường Sơn

Năm 1971, giữa những cánh rừng Trường Sơn đầy bom đạn, anh lính trẻ tên Vinh luôn giữ trong túi áo một lá thư chưa gửi. Đó là thư anh viết cho mẹ từ nhiều tháng trước nhưng chưa tìm được người chuyển về quê. Mỗi đêm nghỉ chân, anh lại lấy thư ra đọc rồi cẩn thận gấp lại. Đồng đội thường trêu: “Thuộc lòng luôn rồi còn đọc gì nữa?” Anh chỉ cười. Một lần đơn vị bị phục kích, Vinh bị thương nặng. Trước lúc được đưa đi, anh nhờ người bạn thân:
“Nếu tao không về… gửi giúp mẹ tao lá thư này.” May mắn, Vinh sống sót. Nhưng khi trở về quê sau ngày hòa bình, mẹ anh đã mất từ trước đó vài tháng. Người hàng xóm nói bà ngày nào cũng ra đầu làng ngóng tin con. Anh mở lá thư cũ đã nhàu nát. Dòng cuối cùng vẫn còn nguyên:
“Mẹ đợi con nhé, nhất định con sẽ về.” 2. Tiếng Đàn Giữa Đêm Bom Trong một lớp học sơ tán giữa rừng Nghệ An, cậu học trò tên Hòa nổi tiếng vì chơi harmonica rất hay. Ban ngày học dưới mái lá đơn sơ, tối đến cả lớp lại quây quanh nghe Hòa thổi nhạc. Một đêm máy bay kéo đến ném bom dữ dội. Tiếng nổ rung chuyển cả khu rừng, học sinh hoảng loạn chạy xuống hầm. Trong bóng tối, trẻ con khóc khắp nơi. Bất ngờ, tiếng harmonica vang lên khe khẽ. Hòa ngồi sát cửa hầm, thổi bài “Quê hương”. Tiếng nhạc nhỏ thôi nhưng khiến mọi người bình tĩnh lại. Sau trận bom, ngôi trường cháy gần hết, riêng cây đàn vẫn còn nằm dưới lớp tro bụi. Nhiều năm sau, trường được dựng lại. Người ta đặt cây harmonica ấy trong tủ kính với dòng chữ:
“Âm nhạc cũng từng là một cách chống lại chiến tranh.” 3. Người Chèo Đò Trong Đêm Ở một bến sông miền Trung có ông lão tên Bảy sống bằng nghề chèo đò. Ban ngày ông chở dân qua sông như bao người bình thường khác. Nhưng đêm đến, ông bí mật đưa bộ đội sang bờ bên kia. Có hôm trời tối đen như mực, bom pháo nổ liên tục trên mặt nước. Một chiến sĩ trẻ hỏi:
“Bác không sợ à?” Ông chỉ cười:
“Sợ chứ. Nhưng nếu không chèo, mấy đứa làm sao qua được?” Một lần bom đánh sập cả bến đò. Ai cũng nghĩ ông đã chết. Nhưng sáng hôm sau, người ta lại thấy con đò cũ cập bờ, trên đó là mấy thương binh vừa được cứu thoát. Sau hòa bình, cây cầu mới xây ngang sông. Người dân muốn đặt tên cầu theo tên ông Bảy nhưng ông lắc đầu:
“Tôi chỉ là người chèo đò thôi mà.” 4. Cô Giao Liên Mười Bảy Tuổi Lan mới mười bảy tuổi đã làm giao liên trong rừng Trường Sơn. Công việc của cô là chuyển thư và thuốc men giữa các đơn vị. Đường đi đầy bom mìn, có hôm phải băng rừng suốt hai ngày không ăn uống. Một lần đang trên đường làm nhiệm vụ, Lan bị mảnh đạn găm vào chân. Đồng đội bảo nghỉ lại nhưng cô nhất quyết tiếp tục đi vì “thư phải tới kịp”. Đêm ấy, giữa cơn sốt cao, Lan vẫn ôm túi tài liệu ngủ bên gốc cây. Sáng hôm sau cô giao đủ giấy tờ cho đơn vị rồi mới ngất đi. Sau chiến tranh, những người lính năm xưa tìm lại tên cô trong danh sách liệt sĩ. Không ai quên cô gái nhỏ luôn cười giữa những ngày bom đạn dữ dội nhất. 5. Chiếc Bật Lửa Khắc Chữ Một cậu bé ở Quảng Trị sống bằng nghề nhặt phế liệu sau mỗi trận bom. Một hôm, cậu tìm thấy chiếc bật lửa bạc có khắc dòng chữ:
“Hẹn gặp Sài Gòn.” Cậu giữ nó suốt nhiều năm như báu vật. Sau ngày đất nước thống nhất, một người lính già quay lại vùng đất ấy tìm kỷ vật của đồng đội đã hi sinh. Khi nhìn thấy chiếc bật lửa, ông lặng người. Người đồng đội năm xưa từng nói:
“Nếu còn sống, nhất định tao sẽ vào Sài Gòn.” Ông không kịp thực hiện lời hẹn ấy. Nhưng ngày đất nước thống nhất, chiếc bật lửa đã thay anh “đi” đến hòa bình. 6. Ngọn Đèn Không Tắt Trong những ngày Hà Nội bị ném bom, cả khu phố thường trú dưới hầm tập thể. Có một bà cụ lúc nào cũng mang theo chiếc đèn dầu nhỏ. Mỗi lần mất điện, bà lại thắp đèn lên và bảo trẻ con ngồi gần mình. Ánh sáng yếu ớt ấy khiến mọi người cảm thấy yên tâm hơn giữa tiếng còi báo động. Một đêm bom rơi rất gần, đất đá làm ngọn đèn suýt tắt. Bà cụ lấy tay che ngọn lửa dù tay bị bỏng rát. Sau này chiến tranh kết thúc, nhiều người chuyển đi nơi khác nhưng vẫn nhớ mãi ánh đèn dầu trong hầm trú ẩn năm nào — ánh sáng nhỏ bé nhưng đủ sưởi ấm cả một thời tuổi thơ đầy khói lửa. 7. Đôi Dép Cao Su Cũ Anh lính tên Khải có đôi dép cao su đã mòn gần hết gót nhưng chưa bao giờ bỏ đi. Đồng đội hỏi sao không đổi đôi mới, anh chỉ nói:
“Dép mẹ tao làm đấy.” Ngày nhập ngũ, mẹ anh cắt lốp xe cũ làm dép cho con trai rồi dặn:
“Đi đâu cũng nhớ đường về nhà.” Qua bao chiến dịch, đôi dép ấy theo anh băng rừng, lội suối. Có lần đế dép đứt giữa đường, anh vẫn cột dây tiếp tục hành quân. Ngày trở về, mẹ anh đã già đi rất nhiều. Bà nhìn đôi dép cũ rồi bật khóc:
“Con giữ thật à?” Anh cười:
“Con sợ bỏ nó thì quên mất đường về.” 8. Bông Hoa Trên Mũ Sắt Trong đơn vị pháo binh nọ có anh lính trẻ thích cài hoa rừng lên mũ sắt. Đồng đội bảo anh “lãng mạn giữa chiến tranh”, anh chỉ cười:
“Có hoa mới nhớ mình còn sống.” Một lần hành quân qua cánh rừng cháy bom, anh vẫn dừng lại nhặt một bông hoa tím mọc bên hố đạn. Đêm ấy, đơn vị bị tập kích dữ dội. Sau trận chiến, chiếc mũ sắt của anh được tìm thấy bên bông hoa đã dập nát. Đồng đội giữ lại chiếc mũ ấy suốt nhiều năm. Họ bảo:
“Giữa chiến tranh vẫn có người tin vào cái đẹp. Đó mới là điều đáng nhớ nhất.” 9. Bữa Cơm Đêm Giao Thừa Đêm giao thừa năm 1973, một đơn vị bộ đội dừng chân trong rừng sâu. Không có bánh chưng, không pháo hoa, chỉ có nồi cơm độn sắn và chút muối vừng. Một anh lính trẻ lấy trong ba lô ra cây kẹo lạc đã để dành từ Tết năm trước rồi bẻ nhỏ chia cho cả đơn vị. Mọi người vừa ăn vừa kể chuyện quê nhà. Giữa lúc ấy, pháo sáng bừng lên phía xa. Ai cũng im lặng nhìn trời. Một người khẽ nói:
“Không biết sang năm còn ngồi đông đủ thế này không…” Nhiều năm sau, những người sống sót gặp lại nhau. Họ bảo chưa từng có