LÁ THƯ KHÔNG KỊP GỬI

Mùa đông năm 1951, vùng Khu di tích Căng và Đồn Nghĩa Lộ chìm trong những ngày căng thẳng. Quân Pháp tăng cường canh gác, nhiều cán bộ cách mạng bị bắt giam. Trong số đó có anh Bùi Văn Lâm – một cán bộ tuyên truyền mới ngoài hai mươi tuổi.

Lâm bị bắt khi đang mang tài liệu vào vùng Mường Lò. Địch tra khảo suốt nhiều ngày nhưng anh vẫn im lặng. Trong căn phòng giam ẩm lạnh, thứ duy nhất anh giữ bên mình là một mảnh giấy nhỏ chưa kịp gửi cho mẹ.

Đó là lá thư được viết bằng than củi trên mặt sau của tờ truyền đơn cũ:

“Mẹ đừng lo cho con. Nếu một ngày con không trở về, mẹ hãy coi con như hạt giống nằm lại với núi rừng quê hương…”

Lâm giấu lá thư trong lớp áo rách với hy vọng sẽ có ngày nhờ ai đó mang về bản.

Một đêm, biết quân ta sắp mở trận đánh vào Nghĩa Lộ, địch điên cuồng đàn áp tù nhân. Nhiều người bị chuyển đi nơi khác. Trước lúc bị áp giải, Lâm bí mật nhét lá thư qua khe cửa cho cậu bé quét dọn tên Hòa – con của một người dân quanh đồn.

Hòa khi ấy mới mười ba tuổi. Cậu run run nhận lấy rồi giấu vào ống tre đựng cơm.

Sau ngày Nghĩa Lộ giải phóng, Hòa lần theo địa chỉ trong thư, vượt nhiều quả đồi tìm đến căn nhà nhỏ của mẹ Lâm ở ven suối. Người mẹ già nhận lá thư mà bật khóc nghẹn ngào. Bà ôm chặt mảnh giấy đã nhàu nát như ôm chính đứa con trai của mình.

Điều khiến mọi người xúc động là lá thư ấy không nói về đau đớn hay sợ hãi. Những dòng cuối cùng chỉ viết:

“Con tin đất nước nhất định sẽ có ngày hòa bình. Khi ấy, những đứa trẻ sẽ được đến trường, người dân sẽ không còn sống trong tiếng súng.”

Nhiều năm sau, ông Hòa kể lại rằng mình vẫn nhớ mãi ánh mắt bình thản của người chiến sĩ trẻ trong đêm trao thư năm ấy.

Lá thư không kịp gửi bằng đường bưu điện, nhưng cuối cùng lại được gửi bằng lòng dũng cảm, niềm tin và sự hy sinh của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời hoa lửa.