Lá thư từ Thái Lan và mật danh của người liên lạc nhỏ tuổi

Trước khi lấy mật danh Lý Tự Trọng và dấn thân vào những cuộc đấu tranh nảy lửa tại Sài Gòn, anh tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ra trong một gia đình Việt kiều yêu nước tại tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Trong ký ức của người em gái Lê Thị Sâm, anh Trọng từ nhỏ đã là một cậu bé thông minh, chững chạc và rất mực yêu thương các em.

Năm 1926, khi mới 12 tuổi, Lê Hữu Trọng được tổ chức lựa chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập và gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên dưới sự dìu dắt trực tiếp của Nguyễn Ai Quốc (Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này). Tại đây, anh được đặt tên là Lý Tự Trọng và đảm nhận nhiệm vụ làm liên lạc bí mật, chuyển giao tài liệu giữa Tổng bộ Hội với các tổ chức cách mạng trong nước.

Bà Lê Thị Sâm nhớ lại, trong những năm tháng anh Trọng sống xa nhà, gia đình ở Thái Lan chỉ nhận được tin tức của anh qua những lá thư tay gửi gắm qua các chuyến ghe bầu sang sông Mê Kông. Dù công việc liên lạc vô cùng nguy hiểm, đối mặt với sự săn lùng gắt gao của mật thám, nhưng trong từng nét chữ gửi về cho cha mẹ và các em, anh Trọng chưa bao giờ nhắc đến gian khổ. Anh luôn dặn các em phải ngoan ngoãn, học chữ và giữ tấm lòng hướng về quê hương Việt Nam.

Năm 1929, Lý Tự Trọng được cử về Sài Gòn hoạt động. Anh nhận nhiệm vụ gom góp tài liệu, in ấn truyền đơn và làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ. Sống giữa "hang hùm" của chính quyền thực dân, người thanh niên trẻ tuổi ấy đã thông minh đóng nhiều vai — từ người đạp xe lôi đến thợ phụ việc — để qua mặt hệ thống mật thám dày đặc.

Sau sự kiện bắn chết tên mật thám Le Grand bảo vệ cán bộ tại sân vận động Lá Me năm 1931, Lý Tự Trọng bị bắt và chịu án tử hình khi mới 17 tuổi. Nhận được tin anh trai hy sinh kiên cường tại Khám lớn Sài Gòn cùng tuyên ngôn bất tử "Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng", gia đình bà Lê Thị Sâm dù đau đớn xé lòng nhưng vô cùng tự hào.

Những kỷ vật và ký ức về người anh trai Lê Hữu Trọng đã trở thành ngọn lửa thiêng liêng được bà Sâm giữ gìn suốt đời, nhắc nhở các thế hệ con cháu về hình ảnh người chiến sĩ trẻ đã cống hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân cho độc lập của Tổ quốc.