“LA VĂN CẦU – CÁNH TAY ĐỂ LẠI NƠI CHIẾN TRƯỜNG, Ý CHÍ CÒN LẠI VỚI NON SÔNG”
Có những câu chuyện lịch sử chỉ cần nghe một lần cũng đủ khiến người ta im lặng rất lâu. Câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu đối với tôi là một câu chuyện như thế. Tôi sinh ra trong thời bình, chưa từng trải qua tiếng bom đạn hay cảnh một người lính phải đứng giữa ranh giới của sự sống và cái chết. Vì vậy, khi tìm hiểu về La Văn Cầu, tôi không chỉ nhìn thấy một người chiến sĩ trong sách lịch sử mà còn nhìn thấy hình ảnh của cả một thế hệ đã sống và chiến đấu bằng tất cả tuổi trẻ của mình.
La Văn Cầu là người dân tộc Tày, sinh năm 1932 tại Cao Bằng. Ông sớm tham gia cách mạng và năm 1948 tình nguyện nhập ngũ. Khi ấy, ông còn rất trẻ. Một chàng trai vùng núi biên giới đã lựa chọn rời quê hương để bước vào con đường chiến đấu vì Tổ quốc. Những năm tháng sau đó, ông trực tiếp tham gia nhiều trận đánh và lập nhiều chiến công trên chiến trường Cao Bằng. Theo các tư liệu được công bố, trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông đã tham gia 29 trận đánh lớn nhỏ.
Tôi nghĩ đến tuổi trẻ của mình và thấy sự khác biệt thật lớn. Ở tuổi mà La Văn Cầu bước vào quân ngũ, nhiều người trẻ hôm nay đang ngồi trên giảng đường, học tập, sử dụng điện thoại, nghĩ về công việc và những dự định riêng. Còn với thế hệ của ông, tuổi trẻ gắn với chiến trường, với nhiệm vụ và với những lựa chọn mà đôi khi chỉ có thể trả giá bằng chính mạng sống.
Trước trận Đông Khê năm 1950, La Văn Cầu đã tham gia trận phục kích Bông Lau - Lũng Phầy và thể hiện tinh thần chiến đấu dũng cảm. Nhưng tên tuổi của ông gắn liền nhất với trận đánh tại cứ điểm Đông Khê trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950.
Trong trận đánh ấy, La Văn Cầu được giao nhiệm vụ mang bộc phá đánh vào lô cốt đầu cầu để mở đường cho đơn vị tiến công. Khi đang thực hiện nhiệm vụ, ông bị đạn địch bắn dập nát cánh tay phải. Vết thương rất nặng, cánh tay gần như không còn khả năng sử dụng. Trong tình huống ấy, ông đã yêu cầu đồng đội chặt phần cánh tay bị thương để tiếp tục chiến đấu. Sau đó, ông dùng cánh tay còn lại ôm khối bộc phá, tiếp tục lao lên phá hủy lô cốt địch, mở đường cho đồng đội xung phong. citeturn0search1turn0search10
Khi đọc đến chi tiết ấy, tôi thật sự khó hình dung một con người phải có ý chí lớn đến mức nào mới có thể đưa ra quyết định như vậy. Đó không phải là sự liều lĩnh đơn thuần. Đằng sau hành động ấy là ý thức về nhiệm vụ và tinh thần đặt lợi ích của đồng đội, của đơn vị và của Tổ quốc lên trên nỗi đau của bản thân.
Điều làm tôi xúc động là trong câu chuyện ấy, La Văn Cầu không phải một nhân vật xa lạ được tạo nên bởi những điều quá lớn lao. Ông cũng từng là một người trẻ, một người con của vùng đất Cao Bằng. Chính từ bản làng và quê hương ấy, ông đã trưởng thành, được hun đúc lòng yêu nước và trở thành một người lính. Câu chuyện của ông khiến tôi hiểu rằng những con người làm nên lịch sử đôi khi bắt đầu từ những nơi rất bình dị.
Chiến công ở Đông Khê đã đưa tên tuổi La Văn Cầu trở thành một biểu tượng của tinh thần chiến đấu và hy sinh. Ngày 19 tháng 5 năm 1952, ông là một trong bảy chiến sĩ đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. citeturn0search12
Nhưng nếu chỉ nhớ La Văn Cầu bằng hình ảnh một người chiến sĩ chặt cánh tay để tiếp tục chiến đấu thì có lẽ vẫn chưa đủ. Điều đáng nhớ hơn là tinh thần mà câu chuyện ấy để lại. Đó là tinh thần không bỏ cuộc khi đứng trước khó khăn, là trách nhiệm với nhiệm vụ và đồng đội, là ý chí đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích cá nhân.
Sau chiến tranh, ông tiếp tục công tác trong quân đội và mang trên mình thương tật suốt cuộc đời. Hình ảnh ông chào điều lệnh bằng tay trái trở thành một hình ảnh đặc biệt, nhắc mọi người về cánh tay ông đã để lại nơi chiến trường Đông Khê. citeturn0search5turn0search9
Đối với tôi, hình ảnh ấy có một ý nghĩa rất sâu sắc. Một cánh tay đã mất không chỉ là một thương tật. Nó là dấu tích của một thời kỳ mà những người lính đã phải trả giá rất lớn để bảo vệ đất nước. Mỗi khi nhìn lại những dấu tích ấy, chúng ta không chỉ nhìn vào nỗi đau của một con người mà còn phải nhớ đến những người đồng đội và những gia đình đã cùng họ đi qua chiến tranh.
Năm 2026, La Văn Cầu qua đời ở tuổi 94. Tin ông mất khiến nhiều người xúc động bởi một nhân chứng và biểu tượng của thế hệ chiến đấu trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp đã trở về với đồng đội và quê hương. Tên tuổi ông vẫn gắn với chiến công Đông Khê và với hình ảnh người chiến sĩ kiên cường vì độc lập, tự do của Tổ quốc. citeturn0search1turn0search4
Tôi nghĩ về sự ra đi ấy và nhận ra rằng những nhân chứng lịch sử đang ngày càng ít đi. Khi một người từng sống qua chiến tranh không còn nữa, chúng ta mất đi một tiếng nói trực tiếp về một thời kỳ của dân tộc. Vì vậy, việc kể lại những câu chuyện như câu chuyện của La Văn Cầu càng trở nên có ý nghĩa.
Tôi sinh ra trong hòa bình. Tôi chưa từng phải cầm súng, chưa từng phải rời gia đình để ra chiến trường và cũng chưa từng phải đứng trước một nhiệm vụ mà chỉ một khoảnh khắc chậm lại có thể ảnh hưởng đến tính mạng của đồng đội. Vì thế, tôi không dám nói rằng mình có thể hiểu hết những gì La Văn Cầu và thế hệ ông đã trải qua. Nhưng tôi có thể lắng nghe, tìm hiểu và ghi nhớ.
Qua câu chuyện ấy, tôi càng hiểu rằng hòa bình không phải là điều tự nhiên mà có. Hòa bình được xây dựng từ những năm tháng chiến đấu, từ những con người đã hy sinh tuổi trẻ, sức khỏe và thậm chí tính mạng. Một bữa cơm gia đình bình thường, một buổi học bình yên hay một ước mơ về tương lai đối với chúng ta rất đỗi quen thuộc, nhưng phía sau đó là công sức và sự hy sinh của nhiều thế hệ.
Là một sinh viên hôm nay, tôi không thể quay lại quá khứ để chiến đấu cùng La Văn Cầu. Nhưng tôi có thể tiếp nối tinh thần của thế hệ trước bằng những việc phù hợp với thời đại của mình. Đó là học tập nghiêm túc, rèn luyện bản thân, sống có trách nhiệm, biết yêu quê hương và không thờ ơ với lịch sử.
Tôi nghĩ sự tri ân không nhất thiết phải là những điều thật lớn lao. Đôi khi, chỉ cần chúng ta biết một cái tên, nhớ một câu chuyện, hiểu một sự hy sinh và kể lại cho người khác, thì ký ức về những con người ấy vẫn còn được tiếp nối.
Câu chuyện La Văn Cầu cũng khiến tôi hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong những trận đánh nổi tiếng. Lịch sử nằm trong từng con người cụ thể. Một người lính có một quê hương, một gia đình, một tuổi trẻ và những ước mơ riêng. Khi họ bước vào chiến tranh, họ mang theo tất cả những điều đó. Và khi họ hy sinh hoặc mang thương tật trở về, phía sau họ luôn có những người thân cùng chịu đựng mất mát.
Vì vậy, khi kể về La Văn Cầu, tôi không chỉ muốn kể về một cánh tay bị thương hay một chiến công tại Đông Khê. Tôi muốn kể về một người trẻ đã lựa chọn đứng lên khi đất nước cần, một người lính đã hoàn thành nhiệm vụ trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, và một con người đã để lại cho thế hệ sau một bài học về ý chí.
Nhìn lại câu chuyện ấy, tôi càng trân trọng hơn cuộc sống của mình. Những gì thế hệ tôi đang có không tự nhiên xuất hiện. Nó được trao lại từ những người đã sống trong những năm tháng khó khăn. Chúng tôi không thể sống thay họ, nhưng có thể sống sao cho xứng đáng với những gì họ đã hy sinh.
Có lẽ đó cũng là ý nghĩa của việc kể lại những câu chuyện thời hoa lửa. Chúng ta kể không phải để khơi lại chiến tranh, mà để hiểu giá trị của hòa bình. Chúng ta kể không phải để tôn vinh nỗi đau, mà để ghi nhớ những con người đã vượt qua nỗi đau ấy. Và chúng ta kể để những thế hệ sinh ra trong hòa bình biết rằng phía sau cuộc sống bình thường hôm nay là biết bao câu chuyện phi thường.
Đối với tôi, La Văn Cầu sẽ luôn là hình ảnh của một người lính có ý chí thép. Cánh tay phải của ông đã ở lại nơi chiến trường Đông Khê, nhưng tinh thần chiến đấu và lòng yêu nước của ông vẫn còn được nhắc lại. Một cánh tay có thể mất đi, nhưng một tấm gương sống vì Tổ quốc thì không dễ bị lãng quên.
Tôi may mắn được sống trong thời bình. Vì vậy, tôi càng có trách nhiệm gìn giữ hòa bình bằng cách học tập tốt hơn, sống có trách nhiệm hơn và biết trân trọng những người đã đi trước. Khi một người trẻ biết cúi đầu trước sự hy sinh của thế hệ trước, biết yêu quê hương và biết sống có ích, thì câu chuyện của những người như La Văn Cầu vẫn đang được viết tiếp.
