“La Văn Cầu – Huyền thoại bất khuất từ chiến trường Đông Khê đến trang sử hào hùng dân tộc”

La Văn Cầu – Huyền thoại bất khuất từ chiến trường Đông Khê đến trang sử hào hùng dân tộc

1. Từ người thanh niên Cao Bằng đến người chiến sĩ cách mạng

Trong lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam, La Văn Cầu được biết đến là một trong những tấm gương tiêu biểu về lòng dũng cảm và ý chí chiến đấu kiên cường. Tên tuổi của ông gắn liền với trận đánh cứ điểm Đông Khê tháng 9/1950, nơi ông đã mất cánh tay phải nhưng vẫn quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao.

La Văn Cầu, tên khai sinh là Sầm Phúc Hướng, là người dân tộc Tày, quê ở huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại vùng biên giới phía Bắc.

Trong cuộc phỏng vấn đăng trên Báo Nhân Dân ngày 3/10/2019, ông kể rằng mình đã xung phong nhập ngũ khi mới 16 tuổi. Do chưa đủ tuổi và thể trạng còn nhỏ, ông từng bị từ chối. Sau đó, ông khai tăng tuổi để được gia nhập quân đội. Năm 1948, La Văn Cầu chính thức bước vào cuộc đời quân ngũ.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia nhiều trận chiến đấu trên chiến trường Cao Bằng, trong đó có trận phục kích Bông Lau – Lũng Phầy. Tuy nhiên, chiến công khiến tên tuổi La Văn Cầu được nhiều thế hệ biết đến chính là trận đánh Đông Khê trong Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950.

2. Trận Đông Khê năm 1950 – Bước ngoặt trên chiến trường Biên giới

Tháng 9/1950, quân đội Việt Nam mở Chiến dịch Biên giới nhằm tiến công lực lượng Pháp tại khu vực biên giới phía Bắc.

Đông Khê là một cứ điểm quan trọng nằm trên đường số 4, thuộc địa bàn tỉnh Cao Bằng. Sau khi bị quân ta tiến công vào tháng 5/1950, quân Pháp đã tăng cường hệ thống phòng ngự, biến Đông Khê thành một cụm cứ điểm kiên cố.

Theo tư liệu của cơ quan tuyên giáo tỉnh Cao Bằng, đúng 6 giờ ngày 16/9/1950, quân đội Việt Nam bắt đầu tiến công cứ điểm Đông Khê. Trận đánh diễn ra ác liệt trong hơn hai ngày đêm.

Tham gia trận đánh này, La Văn Cầu là chiến sĩ thuộc Trung đội 2, Đại đội 671, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174. Đơn vị của ông được giao nhiệm vụ sử dụng bộc phá phá hàng rào, lô cốt, tạo cửa mở để lực lượng tiến công phát triển vào trận địa địch.

Trong điều kiện hỏa lực đối phương chống trả dữ dội, nhiệm vụ của những người lính bộc phá vô cùng nguy hiểm. Họ phải tiếp cận các công sự phòng ngự của đối phương để đặt bộc phá, tạo điều kiện cho đồng đội tiến lên.

Chính tại trận đánh này, La Văn Cầu đã thực hiện hành động chiến đấu đặc biệt dũng cảm, được ghi lại trong nhiều tài liệu lịch sử và những cuộc phỏng vấn trực tiếp ông sau chiến tranh.

3. Cánh tay phải để lại chiến trường Đông Khê

Theo lời kể của La Văn Cầu trong bài phóng sự Huyền thoại giữa đời thường đăng trên Báo Nhân Dân ngày 3/10/2019, khoảng 22 giờ ngày 17/9/1950, ông được giao nhiệm vụ dùng bộc phá đánh vào một lô cốt lớn của quân Pháp tại Đông Khê.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, ông bị hai viên đạn bắn trúng, một viên vào má phải và một viên vào cánh tay phải, khiến ông ngã xuống và bất tỉnh.

Khi tỉnh lại, La Văn Cầu nhận thấy cánh tay phải đã bị thương rất nặng, không còn cử động được. Mặc dù vậy, ông vẫn cố gắng tìm khối bộc phá, dùng tay trái ôm vào ngực và tiếp tục tiến về phía mục tiêu.

Tuy nhiên, cánh tay phải bị thương gây vướng víu khi ông vượt qua chướng ngại vật trên chiến trường.

Trong tình thế đó, La Văn Cầu đã nhờ Tiểu đội trưởng Nông Văn Thêu giúp mình chặt bỏ phần cánh tay bị thương để có thể tiếp tục chiến đấu.

Theo lời kể của ông, ban đầu đồng chí Nông Văn Thêu không đồng ý và khuyên ông rút về tuyến sau. Nhưng trước quyết tâm tiếp tục thực hiện nhiệm vụ của La Văn Cầu, người đồng đội cuối cùng đã giúp ông chặt bỏ phần cánh tay bị thương.

Sau khi được băng bó tạm thời, La Văn Cầu dùng cánh tay trái còn lại ôm bộc phá, tiếp tục tiến đến lô cốt địch và thực hiện nhiệm vụ đánh phá mục tiêu.

Hành động ấy góp phần mở đường cho lực lượng của đơn vị tiến lên đánh chiếm trận địa.

Đây là một trong những chiến công đặc biệt được ghi nhận trong trận Đông Khê năm 1950, thể hiện tinh thần quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của người chiến sĩ dù đã phải chịu thương tích vô cùng nặng nề.

4. Chiến thắng Đông Khê và sự ghi nhận của lịch sử

Đến ngày 18/9/1950, sau hơn hai ngày đêm chiến đấu, quân đội Việt Nam giành thắng lợi tại cứ điểm Đông Khê.

Chiến thắng này có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950. Việc làm chủ Đông Khê đã tạo ra thế trận thuận lợi cho quân đội Việt Nam tiếp tục tiến công, đồng thời khiến hệ thống phòng ngự của quân Pháp trên đường số 4 lâm vào tình thế khó khăn.

Trong thắng lợi chung ấy có sự đóng góp và hy sinh của nhiều cán bộ, chiến sĩ, trong đó có La Văn Cầu cùng các đồng đội thuộc lực lượng tiến công cứ điểm.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, ngày 19/5/1952, La Văn Cầu vinh dự trở thành một trong bảy cán bộ, chiến sĩ đầu tiên được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Quân đội nhân dân, nay là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất.

Ông cũng có vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo cuộc phỏng vấn do Thông tấn xã Việt Nam thực hiện năm 2020, một trong những kỷ niệm đáng nhớ của ông là lần được Bác Hồ mời dùng cơm tại căn cứ địa Việt Bắc và động viên về hành động chiến đấu dũng cảm.

5. Từ chiến trường trở về với cuộc sống hòa bình

Sau khi bị thương, La Văn Cầu tiếp tục học tập, rèn luyện và đảm nhiệm nhiều công việc trong quân đội.

Theo Báo Nhân Dân, ông từng làm công tác tuyên huấn, công tác thanh niên tại Quân khu Việt Bắc, sau đó tiếp tục công tác tại các cơ quan quân đội, trong đó có Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Mặc dù mất cánh tay phải, ông đã tập thích nghi với sinh hoạt và làm việc bằng tay trái để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Năm 1985, La Văn Cầu được phong quân hàm Đại tá. Tháng 8/1996, ông nghỉ hưu sau nhiều năm phục vụ trong quân đội.

Trở về cuộc sống đời thường, ông tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội và giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ. Ông từng là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Năm 2019, La Văn Cầu được thành phố Hà Nội vinh danh là một trong mười Công dân Thủ đô ưu tú. Sự ghi nhận này không chỉ dành cho những đóng góp của ông trong chiến tranh mà còn gắn với quá trình phấn đấu, cống hiến và giữ gìn phẩm chất của người quân nhân trong thời bình.

Ngày 24/6/2026, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu từ trần, để lại niềm tiếc thương đối với gia đình, đồng đội và những người luôn trân trọng chiến công của ông.

6. Tinh thần Đông Khê còn mãi

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ trận đánh Đông Khê năm 1950, câu chuyện về La Văn Cầu vẫn được nhắc lại trong những tư liệu lịch sử, bài báo và hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng.

Chiến công của ông không thể tách rời sự hy sinh và đóng góp của những người đồng đội đã cùng chiến đấu tại Đông Khê. Trong cuộc trở lại chiến trường xưa vào tháng 9/2020, được Thông tấn xã Việt Nam ghi nhận, ông đã xúc động tưởng nhớ những đồng đội hy sinh, trong đó có các liệt sĩ Lý Viết Mưu và Trần Cừ.

Cuộc đời La Văn Cầu là câu chuyện có thật về một người chiến sĩ đã vượt qua thương tích để hoàn thành nhiệm vụ, sau đó tiếp tục cống hiến trong nhiều thập kỷ.

Từ chiến trường Đông Khê đến cuộc sống thời bình, tấm gương của ông đã trở thành một phần trong ký ức lịch sử về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Anh hùng La Văn Cầu đã đi xa, nhưng chiến công Đông Khê và tinh thần chiến đấu kiên cường của ông vẫn là một dấu ấn được trân trọng trong lịch sử dân tộc Việt Nam.