LA VĂN CẦU - KHI MỘT CÁNH TAY RỜI ĐI ĐỂ TỔ QUỐC VỮNG VÀNG

*LỜI NÓI ĐẦU

Thời gian có thể nhuộm phai màu ký ức, nhưng những chiến công hiển hách của thế hệ cha anh vẫn mãi in sâu trong tâm hồn dân tộc. Là một sinh viên được sống và học tập trong hòa bình, tôi luôn trăn trở với câu hỏi: Làm thế nào để thế hệ trẻ hôm nay thêm trân trọng những giá trị thiêng liêng mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi? Cuộc thi "Câu chuyện thời hoa lửa" đã cho tôi cơ hội được lắng nghe lịch sử qua những số phận phi thường, trong đó có Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu.

Bài viết này xoay quanh câu chuyện của người chiến sĩ dân tộc Tày kiên cường, người đã nhờ đồng đội chặt đứt cánh tay phải bị thương để tiếp tục ôm bộc phá xông lên phá hủy lô cốt địch trong trận Đông Khê (1950). Hành động ấy không chỉ đơn thuần là một sự hy sinh, mà còn là đỉnh cao của ý chí quyết chiến và lòng yêu nước sâu sắc. Qua câu chuyện về La Văn Cầu, tôi mong muốn gửi gắm những suy ngẫm về lòng biết ơn, trách nhiệm và sự tiếp nối truyền thống của tuổi trẻ hôm nay.

I. Từ núi rừng Cao Bằng đến người lính kiên trung

La Văn Cầu, tên thật là Sầm Phúc Hướng, sinh năm 1931 trong một gia đình nông dân nghèo người Tày ở xã Phong Nặm, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Tuổi thơ ông là chuỗi ngày cơ cực dưới ách thống trị của thực dân, khi người cha bị bắt đi phu và đánh đập đến chết, để lại nỗi mất mát và lòng căm thù sâu sắc trong lòng đứa trẻ mồ côi. Lớn lên từ nơi sương núi biên cương, ông thấm thía nỗi nhục của một người dân mất nước và khát khao một cuộc đời ý nghĩa hơn.

Năm 1948, dù mới 16 tuổi, chàng trai La Văn Cầu đã khai tăng tuổi để thực hiện bằng được ước nguyện được cầm súng. Ông gia nhập Đại đội 671, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316 – một đơn vị chủ lực của bộ đội ta trong những năm kháng chiến chống Pháp đầy gian khó. Từ đó, cuộc đời ông gắn liền với màu xanh áo lính và lý tưởng cao đẹp giải phóng dân tộc.

II. Chiến công trên đường Bông Lau - Lũng Phầy: Khởi đầu cho huyền thoại

Trước khi có trận Đông Khê nổi tiếng, La Văn Cầu đã bộc lộ tinh thần dũng cảm phi thường trong trận phục kích trên đường Bông Lau - Lũng Phầy ở Cao Bằng năm 1949. Trong trận đánh này, một mình ông đã bắn chết lính Pháp trên xe tăng, rồi nhanh chóng nhảy lên xe đối phương, dùng chính khẩu súng của địch tiêu diệt thêm 10 tên địch khác. Chiến công đầu đời ấy đã báo hiệu một chiến sĩ đặc biệt xuất sắc, một mầm non của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

III. Đông Khê 1950: Khoảnh khắc bất tử của bản lĩnh và ý chí

Tháng 9 năm 1950, chiến dịch Biên giới bắt đầu, và cứ điểm Đông Khê trở thành trận đánh quan trọng mở màn. La Văn Cầu, khi đó là Tổ trưởng tổ bộc phá, được giao nhiệm vụ phá hủy lô cốt đầu cầu, mở đường cho đơn vị tiến công. Trong đêm 17 tháng 9, giữa mưa bom bão đạn của quân địch, ông cùng tổ đội của mình lao lên, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ bằng mọi giá.

Trong lúc áp sát lô cốt, hai viên đạn của địch trúng vào cơ thể ông: một xuyên qua má phải, một dập nát cánh tay phải. Máu chảy đầm đìa, cơn đau vật vã, nhưng La Văn Cầu vẫn không ngừng nghĩ về nhiệm vụ. Trong một hành động hiếm có trong lịch sử quân sự, ông đã nhờ đồng đội dùng lưỡi lê chặt đứt phần cánh tay bị thương để không còn vướng víu. Nghiến chiếc khăn mùi xoa trong miệng để khỏi cắn phải lưỡi, người chiến sĩ ấy lại dùng tay trái ôm quả bộc phá nặng 12 kg, tiếp tục lao lên.

Với ý chí “còn sống còn chiến đấu”, “trái tim còn đập còn chiến đấu”, La Văn Cầu đưa quả bộc phá đến sát lỗ châu mai. Khi địch dùng báng súng đẩy bộc phá ra, ông dùng chân đẩy mạnh vào sâu bên trong, giật nụ xòe, phá hủy hoàn toàn lô cốt. Một tiếng nổ vang trời, lô cốt tan tành, mở đường cho bộ đội ta xung phong chiếm lĩnh trận địa. La Văn Cầu lại ngất đi giữa chiến trường, nhưng chiến thắng đã thuộc về những người chiến sĩ kiên trung.

IV. Từ thương binh đến biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Sau trận chiến, La Văn Cầu được chuyển ra tuyến sau điều trị, cánh tay phải đã cắt bỏ đến tận vai. Trái với sự gục ngã, ông đã vượt lên số phận bằng nghị lực phi thường. Ông tập luyện kiên trì để dùng tay trái thay thế mọi chức năng của tay phải, thậm chí có thể tự tay bắn súng thuần thục. Ông là vị đại tá duy nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam có thể chào điều lệnh bằng tay trái.

Ngày 19/5/1952, La Văn Cầu vinh dự là một trong bảy chiến sĩ đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tại Đại hội chiến sĩ thi đua toàn quốc. Ông còn vinh dự được phong quân hàm Đại tá. Đặc biệt, ông là một trong số ít người được vinh danh bằng tên đường, tên trường học ngay khi còn sống – một minh chứng cho sự ghi nhận sâu sắc của Đảng và Nhà nước, và của nhân dân.

Sau chiến tranh, ông tiếp tục công tác trong quân đội, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong lĩnh vực tuyên huấn và công tác thanh niên, cũng như công tác tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1996. Ông cũng là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tiếp tục cống hiến cho xã hội.

V. Dư âm của một thời hoa lửa: "Trái tim còn đập còn chiến đấu"

Câu nói bất hủ "Trái tim còn đập còn chiến đấu" của Đại tá La Văn Cầu đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và ý chí sắt đá của người chiến sĩ Cụ Hồ. Hành động của ông không chỉ là một chiến công quân sự trong một trận đánh, mà còn là một hành trình trở về cội nguồn của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam: sống quên mình, chiến đấu quên mình, và hy sinh vì lý tưởng cao đẹp của dân tộc.

Hình ảnh La Văn Cầu nhờ đồng đội chặt tay để tiếp tục chiến đấu đã vượt qua khuôn khổ lịch sử, trở thành một lời nhắc nhở thầm lặng cho thế hệ trẻ hôm nay. Đối với tôi, học lịch sử không chỉ để biết, mà để thấu cảm và sống xứng đáng với những gì cha ông đã hy sinh. Sự cống hiến của ông là một thước đo cho trách nhiệm của mỗi người trẻ: sống có ích, sống đẹp, và luôn đặt lợi ích của cộng đồng và Tổ quốc lên trên lợi ích của bản thân.

Chiến tranh đã lùi xa, Đại tá La Văn Cầu cũng đã từ trần ngày 24 tháng 6 năm 2026, nhưng câu chuyện về ông, về tinh thần "còn sống còn chiến đấu" của ông sẽ còn mãi vang vọng, tiếp sức cho các thế hệ mai sau trên hành trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Anh hùng LLVTND La Văn Cầu

Đại tá La Văn Cầu với những phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước.

*NGUỒN TÀI LIỆU:

• Bách khoa toàn thư mở Wikipedia: “La Văn Cầu”.

• Báo Chính phủ: “Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu từ trần”.