LA VĂN CẦU – MỘT CÁNH TAY, MỘT NIỀM TIN, MỘT TUỔI TRẺ BẤT TỬ
Có những câu chuyện lịch sử chỉ cần nghe một lần cũng đủ khiến người ta lặng đi.
Có những con người dù đã đi qua cuộc đời từ rất lâu nhưng mỗi lần nhắc đến, ta vẫn cảm thấy như họ đang đứng trước mặt mình – trẻ trung, kiên cường và đầy niềm tin.
Với tôi, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu là một con người như thế.
Nhắc đến anh là nhắc đến một người chiến sĩ đã để lại tuổi xuân của mình trên những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhưng hơn cả một chiến công, câu chuyện về La Văn Cầu khiến tôi xúc động bởi ở đó có một con người bằng xương bằng thịt: có tuổi trẻ, có đau đớn, có những giới hạn tưởng như không thể vượt qua – nhưng có một lý tưởng đủ lớn để vượt lên tất cả.
La Văn Cầu sinh ra trong một gia đình dân tộc Tày ở Cao Bằng. Tuổi thơ của anh gắn với núi rừng, với cuộc sống của đồng bào miền núi và với những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh.
Khi còn rất trẻ, anh tham gia cách mạng và trở thành người lính của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Có lẽ khi ấy, anh cũng giống như biết bao thanh niên khác: mang trong mình nhiệt huyết của tuổi trẻ, một niềm tin giản dị vào ngày đất nước được độc lập và một mong muốn được góp sức mình cho quê hương.
Nhưng chiến tranh không bao giờ là một con đường dễ dàng.
Nó thử thách con người bằng những điều khắc nghiệt nhất.
Và ở La Văn Cầu, tôi nhìn thấy một tuổi trẻ đã được tôi luyện trong chính những thử thách ấy.
Năm 1950, trong Chiến dịch Biên giới, La Văn Cầu tham gia trận đánh Đông Khê.
Đó là một trận chiến ác liệt.
Trong quá trình chiến đấu, anh bị thương nặng. Một cánh tay bị thương đến mức gần như không còn khả năng tiếp tục chiến đấu.
Nếu đặt mình vào hoàn cảnh ấy, có lẽ tôi không đủ can đảm để tưởng tượng.
Đau đớn.
Kiệt sức.
Và phía trước vẫn là trận đánh chưa kết thúc.
Nhưng điều khiến câu chuyện về La Văn Cầu trở nên bất tử chính là lựa chọn của anh trong khoảnh khắc ấy.
Anh không muốn đồng đội vì mình mà dừng lại.
Anh không muốn nhiệm vụ bị gián đoạn.
Và anh đã đưa ra một quyết định mà tôi nghĩ cả đời mình cũng khó có thể quên: tự xử lý phần cánh tay bị thương để tiếp tục chiến đấu.
Tôi không muốn nhìn câu chuyện ấy chỉ như một hành động phi thường của một người lính.
Bởi nếu chỉ nhìn vào sự đau đớn, chúng ta sẽ bỏ qua điều quan trọng nhất phía sau nó.
Đó là ý chí.
Một cơ thể có thể bị thương.
Một cánh tay có thể mất đi.
Nhưng niềm tin vào nhiệm vụ, vào đồng đội và vào Tổ quốc thì không dễ gì bị đánh gục.
Có một điều khiến tôi suy nghĩ rất lâu:
Điều gì đã khiến một người trẻ có thể vượt qua giới hạn của chính mình?
Tôi nghĩ, câu trả lời không chỉ nằm ở lòng dũng cảm.
Đó còn là trách nhiệm.
La Văn Cầu không chiến đấu để trở thành anh hùng.
Anh chiến đấu vì phía sau mình là đồng đội.
Là nhiệm vụ.
Là một đất nước đang cần những người trẻ đứng lên.
Chính vì không nghĩ về vinh quang cho riêng mình nên hành động của anh càng trở nên lớn lao.
Trong chiến tranh, người lính không chỉ chiến đấu bằng vũ khí.
Họ chiến đấu bằng niềm tin.
Bằng tình đồng đội.
Bằng lòng yêu nước.
Và bằng ý chí không chịu khuất phục trước hoàn cảnh.
La Văn Cầu đã cho tôi hiểu rằng đôi khi, sức mạnh lớn nhất của con người không nằm ở cơ thể, mà nằm ở điều mà con người tin tưởng.
Tôi thường nghĩ về hai chữ "tuổi trẻ" khi đọc câu chuyện của La Văn Cầu.
Tuổi trẻ của anh không có những ngày tháng bình yên như chúng tôi hôm nay.
Không có những buổi đến trường trong tiếng trống quen thuộc.
Không có những kỳ thi chỉ để quyết định một ngôi trường hay một ngành học.
Không có những buổi chiều thong thả bên bạn bè.
Tuổi trẻ của anh được đo bằng những trận đánh.
Bằng những cuộc hành quân.
Bằng những lần đối diện với sự sống và cái chết.
Và bằng những lựa chọn mà chỉ cần sai một bước, cái giá phải trả có thể là cả mạng sống.
Nhưng chính thế hệ ấy đã trao lại cho chúng tôi một điều vô giá:
quyền được sống một tuổi trẻ trong hòa bình.
Bởi vậy, khi nhìn lại câu chuyện của La Văn Cầu, tôi không chỉ cảm thấy khâm phục.
Tôi còn thấy mình mắc một món nợ.
Món nợ của lòng biết ơn.
Chúng tôi hôm nay không cần phải cầm súng ra trận.
Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng tôi không có trách nhiệm với đất nước.
Nếu thế hệ La Văn Cầu đã dùng tuổi trẻ để bảo vệ Tổ quốc bằng chiến đấu, thì thế hệ hôm nay cần dùng tuổi trẻ để xây dựng Tổ quốc bằng tri thức, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Có thể "chiến trường" của chúng tôi là lớp học.
Là phòng thí nghiệm.
Là những công việc bình dị mỗi ngày.
Là hành trình vượt qua sự lười biếng, ích kỷ và những giới hạn của chính mình.
Bài học lớn nhất mà La Văn Cầu để lại cho tôi không phải là phải trở thành một người phi thường.
Mà là khi đã xác định một điều có ý nghĩa, hãy biết sống đến cùng với điều ấy.
Đừng dễ dàng bỏ cuộc chỉ vì khó khăn.
Đừng quay lưng khi trách nhiệm xuất hiện.
Và đừng để một tuổi trẻ bình yên trở thành một tuổi trẻ vô nghĩa.
Có lẽ lịch sử sẽ còn nhắc mãi về chiến công của La Văn Cầu.
Nhưng tôi muốn nhớ đến anh theo một cách khác.
Tôi muốn nhớ đến anh như một người trẻ đã từng có một cơ thể lành lặn, một cuộc đời phía trước và những ước mơ riêng.
Rồi chiến tranh gọi tên.
Anh đã bước lên.
Anh để lại một phần cơ thể mình trên chiến trường, nhưng đổi lại, anh giữ được một điều lớn hơn tất cả: niềm tin rằng Tổ quốc nhất định sẽ chiến thắng.
Thời gian đã trôi qua.
Chiến tranh đã lùi xa.
Những người trẻ của "thời hoa lửa" năm nào giờ đã trở thành những người ông, người bà.
Nhưng tuổi trẻ của họ vẫn còn nguyên trong lịch sử.
Vẫn còn nguyên trong những câu chuyện chúng ta kể cho nhau.
Vẫn còn nguyên trong những bài học mà mỗi thế hệ cần tự mình trả lời.
Ta sẽ sống thế nào với tuổi trẻ mà mình đang có?
Tôi nghĩ đó chính là câu hỏi La Văn Cầu để lại cho chúng tôi.
Anh đã trao cho đất nước tuổi trẻ của mình.
Còn chúng tôi – những người được sinh ra trong hòa bình – sẽ trao lại điều gì cho đất nước?
Có thể là một ước mơ.
Một công việc tốt.
Một phát minh.
Một hành động tử tế.
Hay đơn giản là một cuộc đời sống có trách nhiệm.
Miễn là chúng ta không sống hoài, sống phí những tháng năm mà cha anh đã phải đánh đổi bằng máu xương mới giành được.
Và nếu có một hình ảnh để tôi gọi tên La Văn Cầu, tôi sẽ không chỉ gọi anh là người chiến sĩ của Chiến dịch Biên giới.
Tôi muốn gọi anh là một cánh tay đã nằm lại nơi chiến trường nhưng một niềm tin thì còn nguyên vẹn.
Một con người đã đi qua "thời hoa lửa" bằng chính tuổi trẻ của mình.
Để hôm nay, giữa những ngày bình yên, chúng tôi hiểu rằng:
Có những tuổi trẻ đã cháy hết mình để đất nước được bình yên. Và trách nhiệm của chúng tôi là sống sao cho ngọn lửa ấy không bao giờ tắt.
