LA VĂN CẦU – Một cánh tay nằm lại chiến trường, ý chí người lính không bao giờ khuất phục

LA VĂN CẦU – Một cánh tay nằm lại chiến trường, ý chí người lính không bao giờ khuất phục

Có những chiến công được viết bằng súng đạn, có những trang sử được khắc ghi bằng máu và nước mắt. Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, giữa núi rừng biên giới Cao Bằng, một người chiến sĩ dân tộc Tày đã bước vào trận đánh với khối bộc phá trên tay. Khi đạn địch làm cánh tay phải gần đứt lìa, anh vẫn không rời nhiệm vụ. Anh nhờ đồng đội chặt bỏ phần tay bị thương để tiếp tục tiến lên, mở đường cho đồng đội tiến công. Người chiến sĩ ấy là La Văn Cầu – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, người đã để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử Chiến dịch Biên giới năm 1950.

Từ bản làng Cao Bằng đến con đường cầm súng cứu nước

La Văn Cầu sinh năm 1932, là người dân tộc Tày, quê ở Phong Nặm, Trùng Khánh, Cao Bằng. Ông trưởng thành trong hoàn cảnh đất nước còn chịu ách thống trị của thực dân Pháp, cuộc sống của đồng bào miền núi gắn liền với những khó khăn và biến động của thời cuộc.

Tháng 8 năm 1945, sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, phong trào cách mạng lan rộng trong cả nước. La Văn Cầu tham gia lớp bình dân học vụ và các hoạt động đoàn, đội. Đến năm 1948, khi còn rất trẻ, ông viết đơn tình nguyện nhập ngũ, được biên chế vào Đại đội 671, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316.

Từ một người con của bản làng vùng cao, La Văn Cầu trở thành người lính trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Những năm tháng quân ngũ rèn luyện ông trong điều kiện chiến đấu thiếu thốn, địa hình hiểm trở và những trận đánh ngày càng ác liệt. Lòng dũng cảm của ông không chỉ được thể hiện trong một trận đánh duy nhất mà còn qua nhiều lần tham gia chiến đấu cùng đồng đội.

Trước khi tên tuổi gắn liền với Đông Khê, La Văn Cầu đã tham gia các trận đánh trong kháng chiến. Những trải nghiệm ấy giúp ông tích lũy kinh nghiệm, hiểu rõ sự khắc nghiệt của chiến trường và ý nghĩa của việc hoàn thành nhiệm vụ trong đội hình chiến đấu.

Đông Khê tháng 9 năm 1950 – Nhiệm vụ mở đường giữa làn đạn

Tháng 9 năm 1950, quân đội Việt Nam mở Chiến dịch Biên giới nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, khai thông biên giới Việt – Trung và mở rộng căn cứ địa kháng chiến. Đông Khê, một cứ điểm quan trọng trên tuyến phòng thủ đường số 4 của quân Pháp ở Cao Bằng, được chọn làm mục tiêu tiến công mở màn chiến dịch.

Trận đánh Đông Khê bắt đầu vào sáng ngày 16 tháng 9 năm 1950. Hệ thống công sự của địch được bố trí kiên cố, có hỏa lực mạnh và nhiều vị trí có thể khống chế đường tiến quân. Muốn tiến sâu vào cứ điểm, bộ đội ta phải phá được hàng rào, tiêu diệt các lô cốt án ngữ và tạo cửa mở cho lực lượng xung kích.

Trong đêm 17 tháng 9, La Văn Cầu được giao nhiệm vụ mang bộc phá đánh vào lô cốt địch. Khi ấy, ông là chiến sĩ thuộc Trung đội 2, Đại đội 671, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174. Nhiệm vụ của tổ bộc phá vô cùng nguy hiểm: tiếp cận vị trí phòng thủ dưới hỏa lực đối phương, đưa khối nổ đến mục tiêu để phá vật cản, tạo điều kiện cho đồng đội tiến lên.

La Văn Cầu cùng các chiến sĩ trong tổ tiến về phía lô cốt. Trên đường tiếp cận, ông bị đạn địch bắn trúng, một viên làm bị thương vùng má phải, viên khác khiến cánh tay phải bị thương rất nặng. Ông ngất đi giữa chiến trường.

Khi tỉnh lại, ông nhận thấy cánh tay phải gần như không còn khả năng cử động. Vết thương nghiêm trọng khiến việc tiếp tục mang bộc phá trở nên vô cùng khó khăn. Nhưng nhiệm vụ phá lô cốt vẫn chưa hoàn thành, trong khi đồng đội đang cần một cửa mở để tiếp tục tiến công.

Đó là thời khắc quyết định trong cuộc đời người chiến sĩ trẻ.

Cánh tay nằm lại, nhiệm vụ vẫn tiếp tục

Theo lời kể của La Văn Cầu được ghi lại trong các tư liệu về ông, khi nhận ra cánh tay phải bị thương nặng, ông đã nhờ tiểu đội trưởng Nông Văn Pheo chặt bỏ phần tay bị dập nát để khỏi vướng víu. Đây là một quyết định khắc nghiệt, xuất phát từ tình thế sinh tử ngay giữa trận địa.

Sau khi được xử lý vết thương, La Văn Cầu tiếp tục dùng tay trái mang bộc phá tiến về phía lô cốt. Dù đau đớn và mất nhiều máu, ông vẫn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao. Khối bộc phá được đưa đến vị trí mục tiêu, góp phần phá hủy lô cốt và mở đường cho đồng đội xung phong.

Chiến công ấy không có nghĩa trận đánh lập tức kết thúc. Cuộc chiến tại Đông Khê tiếp tục diễn ra ác liệt, nhiều đơn vị phải phối hợp tiến công các vị trí phòng thủ còn lại. Đến ngày 18 tháng 9 năm 1950, quân ta làm chủ cứ điểm Đông Khê sau hơn hai ngày chiến đấu.

Điều làm nên dấu ấn của La Văn Cầu không chỉ là việc ông tiếp tục chiến đấu sau khi bị thương nặng. Đó còn là tinh thần đặt nhiệm vụ chung lên trên nỗi đau của bản thân, trong một hoàn cảnh mà bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể ảnh hưởng đến đồng đội đang tiến công.

Câu chuyện ấy được lưu truyền qua nhiều thế hệ như một biểu tượng của ý chí người lính. Tuy nhiên, đằng sau chiến công là một sự thật đau xót: ông đã mất vĩnh viễn cánh tay phải khi tuổi đời còn rất trẻ. Chiến thắng có được không phải không có giá phải trả; nó được tạo nên từ sự hy sinh, thương tích và lòng quả cảm của những người trực tiếp đối mặt với hiểm nguy.

Danh hiệu anh hùng và dấu ấn trong lịch sử

Tháng 5 năm 1952, tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, La Văn Cầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Quân đội, nay thuộc danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cùng trong dịp này, những chiến công tại trận Đông Khê cũng đưa tên tuổi các chiến sĩ Lý Viết Mưu và Trần Cừ vào lịch sử anh hùng của quân đội.

Danh hiệu ấy ghi nhận chiến công của La Văn Cầu trong cuộc kháng chiến, đồng thời phản ánh vai trò của những người lính trực tiếp mở đường, phá công sự và tạo điều kiện cho đơn vị hoàn thành nhiệm vụ. Trong một trận đánh công kiên như Đông Khê, lòng dũng cảm của từng chiến sĩ phải gắn với sự phối hợp của đồng đội và kế hoạch tác chiến chung.

La Văn Cầu sau đó tiếp tục sống, công tác và gắn bó với quân đội. Ông nhiều lần kể lại những năm tháng chiến đấu, trong đó trận Đông Khê tháng 9 năm 1950 luôn là ký ức đặc biệt. Cánh tay phải đã nằm lại chiến trường, nhưng cuộc đời ông còn tiếp tục qua nhiều thập niên hòa bình.

Ngày 24 tháng 6 năm 2026, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu từ trần tại Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi. Sự ra đi của ông khép lại cuộc đời của một người lính từng trải qua những năm tháng kháng chiến gian khổ, nhưng câu chuyện về trận Đông Khê vẫn còn được nhắc lại trong lịch sử quân đội và trong các hoạt động giáo dục truyền thống.

Một cánh tay mất đi, một tấm gương còn mãi

Lịch sử không chỉ ghi nhớ những chiến thắng lớn trên bản đồ quân sự. Lịch sử còn được lưu giữ qua số phận của những con người cụ thể – những người đã bước vào trận chiến, đối diện với đau đớn và đưa ra lựa chọn trong khoảnh khắc quyết định.

La Văn Cầu là một trong những con người như thế. Từ bản làng Phong Nặm của Cao Bằng, ông trở thành người chiến sĩ góp phần làm nên chiến thắng Đông Khê, trận đánh mở màn Chiến dịch Biên giới năm 1950. Hành động tiếp tục đánh bộc phá sau khi bị thương nặng đã đưa tên tuổi ông vào hàng ngũ những tấm gương tiêu biểu của quân đội trong kháng chiến chống Pháp.

Nhắc đến La Văn Cầu không phải để ca ngợi nỗi đau hay xem sự mất mát của cơ thể là điều đáng mong muốn. Điều đáng nhớ là ý chí, trách nhiệm với đồng đội và tinh thần kiên định của ông trong một hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt. Chính những giá trị ấy khiến câu chuyện của ông vượt khỏi phạm vi một trận đánh để trở thành bài học về lòng can đảm và sự tận tụy.

Cánh tay phải của La Văn Cầu đã nằm lại ở Đông Khê hơn bảy thập niên trước. Người chiến sĩ ấy nay đã đi xa, nhưng tên tuổi ông vẫn gắn với một dấu mốc quan trọng của Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950. Giữa những trang sử hào hùng của dân tộc, La Văn Cầu được nhớ đến như người lính đã vượt qua giới hạn của bản thân để hoàn thành nhiệm vụ, để lại cho các thế hệ sau một câu chuyện có thật về lòng quả cảm, tình đồng đội và cái giá của chiến tranh.