LA VĂN CẦU – NGƯỜI CHIẾN SĨ VÀ ĐÔI CHÂN BƯỚC TIẾP TRONG MƯA ĐẠN
Có những câu chuyện lịch sử khi đọc qua tưởng như chỉ là một vài dòng trong sách giáo khoa. Nhưng nếu dừng lại lâu hơn một chút, chúng ta sẽ nhận ra phía sau những dòng chữ ấy là một con người với tuổi trẻ, gia đình, những nỗi đau và cả những lựa chọn mà không phải ai cũng đủ can đảm để đối diện. Với tôi – một học sinh lớp 12A2, Trường THCS & THPT Hà Thành – câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu là một câu chuyện như thế. Trước đây, khi học về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tôi biết đến những chiến dịch lớn, những trận đánh quan trọng và những chiến thắng làm nên lịch sử. Nhưng khi tìm hiểu về La Văn Cầu, tôi nhận ra rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những chiến dịch hay những con số. Lịch sử còn được viết bằng những con người cụ thể, bằng mồ hôi, máu và tuổi trẻ của họ. Và trong câu chuyện của La Văn Cầu, có một hình ảnh khiến tôi nhớ mãi: một người chiến sĩ bị thương nặng nhưng vẫn cố gắng tiếp tục chiến đấu, bởi phía trước anh là nhiệm vụ và phía sau là đồng đội. TỪ VÙNG NÚI CAO ĐẾN HÀNG NGŨ QUÂN ĐỘI La Văn Cầu sinh năm 1932, là người dân tộc Tày, quê ở xã Phong Nậm, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Anh sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Những năm tháng tuổi thơ của La Văn Cầu diễn ra trong bối cảnh đất nước còn chịu ách thống trị của thực dân Pháp. Đối với một người trẻ miền núi khi ấy, cuộc sống không có nhiều lựa chọn. Chiến tranh, nghèo đói và sự áp bức hiện diện trong chính cuộc sống hằng ngày. Năm 1948, khi mới khoảng 16 tuổi, La Văn Cầu tham gia bộ đội. Tôi đặc biệt chú ý đến chi tiết này, 16 tuổi. Đó cũng là độ tuổi mà nhiều học sinh ngày nay đang ngồi trong lớp học, lo lắng về điểm số, những bài kiểm tra, kỳ thi và những lựa chọn đầu tiên cho tương lai, còn La Văn Cầu ở tuổi 16 đã bước vào quân ngũ. Anh bắt đầu cuộc đời người lính bằng những công việc và nhiệm vụ của một chiến sĩ trẻ. Từ một thanh niên vùng núi, La Văn Cầu dần trưởng thành trong môi trường chiến đấu, trải qua nhiều trận đánh và từng bước trở thành một chiến sĩ có kinh nghiệm. Có lẽ nếu không có chiến tranh, cuộc đời của một chàng trai miền núi như anh có thể đã rất khác. Nhưng lịch sử đã đặt anh vào một thời đại mà tuổi trẻ không chỉ được đo bằng những ước mơ cá nhân, mà còn bằng trách nhiệm đối với quê hương và đất nước.
ĐƯỜNG LÊN ĐÔNG KHÊ Năm 1950, quân đội ta mở Chiến dịch Biên giới nhằm phá thế bao vây, khai thông biên giới Việt – Trung và tạo điều kiện đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp sang một giai đoạn mới. Một trong những trận đánh quan trọng của chiến dịch là trận Đông Khê. Đông Khê là một vị trí quân sự quan trọng của quân Pháp trên tuyến Cao Bằng – Lạng Sơn. Để giành được thắng lợi, quân đội ta phải tấn công những cứ điểm được tổ chức phòng thủ chặt chẽ. Trong chiến dịch ấy, La Văn Cầu là chiến sĩ thuộc Đại đội 671, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174. Nhiệm vụ của đơn vị là tấn công cứ điểm Đông Khê. Những người lính phải tiến lên giữa hỏa lực mạnh của đối phương. Địa hình hiểm trở, công sự kiên cố và đạn pháo khiến mỗi bước tiến đều vô cùng nguy hiểm. Trong một trận đánh tại Đông Khê, La Văn Cầu cùng đồng đội tiến vào vị trí của địch. Và rồi điều mà không ai mong muốn đã xảy ra. Anh bị thương. Một mảnh đạn khiến cánh tay phải của anh bị thương rất nặng. Tôi đã thử hình dung khoảnh khắc ấy. Một người lính trẻ vừa chiến đấu, vừa chịu đựng đau đớn, trong khi trận đánh vẫn đang tiếp diễn. Nhưng điều khiến câu chuyện về La Văn Cầu trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở việc anh bị thương. Mà là điều anh đã làm sau đó. “TÔI KHÔNG THỂ ĐỂ ANH EM BỊ THƯƠNG HẾT” Trong lúc trận đánh đang diễn ra, La Văn Cầu nhận thấy nếu tiếp tục như vậy, bản thân anh có thể không thể chiến đấu được nữa. Nhưng anh không muốn rời vị trí khi đồng đội vẫn đang chiến đấu. Theo những tư liệu lịch sử được ghi lại, trong tình thế ấy, La Văn Cầu đã đề nghị đồng đội giúp mình cắt phần cánh tay bị thương để có thể tiếp tục chiến đấu. Một người trẻ, một cánh tay bị thương, một trận đánh chưa kết thúc. Tôi nghĩ điều khó nhất trong câu chuyện này không phải là tưởng tượng về nỗi đau thể xác, mà là hiểu được điều gì đã khiến một người có thể đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trên nỗi đau của chính mình. Sau khi được sơ cứu, La Văn Cầu tiếp tục chiến đấu. Anh dùng tay còn lại ôm bộc phá, cùng đồng đội tiến lên. Cuối cùng, lực lượng của ta phá được một phần công sự, mở đường cho bộ đội tiến vào tiêu diệt cứ điểm. Chiến thắng Đông Khê góp phần
quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Biên giới năm 1950. Nhưng đối với tôi, điều đáng nhớ nhất không phải là những con số về chiến dịch. Đó là hình ảnh một người lính trẻ bị thương nhưng vẫn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ. Bởi trong những giây phút ấy, anh không nghĩ rằng mình đang tạo ra một câu chuyện lịch sử. Anh chỉ nghĩ rằng phía trước còn có nhiệm vụ, phía sau còn có đồng đội và mình chưa thể dừng lại. MỘT CÁNH TAY, MỘT Ý CHÍ Sau Chiến dịch Biên giới, La Văn Cầu được điều trị và tiếp tục tham gia quân đội. Câu chuyện về anh sau này trở thành một trong những biểu tượng về tinh thần chiến đấu của người lính Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm 1952, La Văn Cầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng khi tìm hiểu câu chuyện của anh, tôi không muốn chỉ nhìn La Văn Cầu qua danh hiệu “Anh hùng”. Bởi trước khi trở thành một người anh hùng, anh là một chàng trai 16 tuổi bước vào quân ngũ. Anh cũng từng là một người trẻ. Anh cũng có một cơ thể biết đau, có những giới hạn của con người và có những điều có thể khiến mình sợ hãi. Chính điều đó khiến câu chuyện của anh trở nên gần gũi hơn. Anh hùng không phải là những con người không biết đau. Anh hùng là những con người, dù biết đau, vẫn cố gắng hoàn thành điều mình tin là cần phải làm.
Khi đọc câu chuyện về La Văn Cầu, tôi đã tự hỏi: Nếu đặt mình vào hoàn cảnh ấy, liệu tôi có đủ mạnh mẽ không? Tôi không biết câu trả lời. Và có lẽ chúng ta cũng không cần phải cố tìm một câu trả lời như vậy. Bởi thế hệ chúng tôi không sống trong chiến tranh. Chúng tôi không phải cầm súng ra trận, không phải hành quân qua những cánh rừng hay đối diện với những trận đánh như thế hệ cha anh. Nhưng điều đó không có nghĩa là câu chuyện của họ không còn liên quan đến chúng tôi. Ngược lại, chính vì được sống trong hòa bình, chúng tôi càng cần hiểu mình đang được thừa hưởng điều gì. Là học sinh Hà Thành, chúng tôi có thể thể hiện lòng biết ơn bằng những việc rất cụ thể: Học lịch sử một cách nghiêm túc, không chỉ học thuộc các mốc thời gian để làm bài kiểm tra mà cố gắng tìm hiểu con người phía sau mỗi sự kiện. Chủ động tìm hiểu những câu chuyện về cựu chiến binh, thương binh, người có công với cách mạng và những nhân chứng lịch sử. Tham gia các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn” do nhà trường, Đoàn trường và địa phương tổ chức. Thăm hỏi các gia đình chính sách, người có công với cách mạng khi có sự hướng dẫn và phối hợp phù hợp. Tham gia chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm và các địa chỉ đỏ. Tìm hiểu lịch sử của các di tích trước khi đến thăm để mỗi chuyến đi không chỉ là một lần chụp ảnh mà còn là một lần học lịch sử. Sưu tầm những câu chuyện, hình ảnh và kỷ vật được lưu giữ trong gia đình để hiểu hơn về lịch sử từ những câu chuyện gần gũi nhất. Sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, tập thể và cộng đồng, bởi đó cũng là cách để chúng tôi trân trọng những thành quả mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng tuổi trẻ. ĐÔI CHÂN VẪN BƯỚC TIẾP Điều khiến tôi nhớ nhất về La Văn Cầu không phải chỉ là cánh tay đã bị thương. Mà là hình ảnh người chiến sĩ vẫn tiếp tục bước đi sau những mất mát. Từ một chàng trai dân tộc Tày ở Cao Bằng, La Văn Cầu đã trở thành một người lính, rồi một Anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Câu chuyện của anh thuộc về một thời đại khác, nhưng giá trị của câu chuyện ấy vẫn có thể được nhìn thấy trong cuộc sống hôm nay. Bởi mỗi thế hệ đều có một “chiến trường” của riêng mình. Thế hệ trước chiến đấu để giành lại độc lập, tự do. Còn thế hệ chúng tôi phải học tập, rèn luyện và sống có trách nhiệm để gìn giữ những thành quả ấy, đồng thời xây dựng tương lai bằng chính năng lực của mình. La Văn Cầu đã dùng sức lực và tuổi trẻ của mình để bước qua một trận đánh. Còn chúng tôi, những học sinh Hà Thành hôm nay, sẽ bước tiếp trên con đường học tập và trưởng thành. Có thể chúng tôi không mang trên vai khẩu súng như những người lính năm xưa. Nhưng chúng tôi mang trên vai trách nhiệm của tuổi trẻ hôm nay. Và có lẽ đó chính là cách để chúng tôi viết tiếp câu chuyện của thời hoa lửa – không phải bằng chiến tranh, mà bằng một cuộc sống hòa bình có trách nhiệm, bằng sự biết ơn và bằng những việc tốt đẹp chúng tôi lựa chọn làm mỗi ngày. Bởi có những người đã dùng tuổi trẻ để bảo vệ Tổ quốc. Còn chúng tôi – những người được sinh ra trong hòa bình – cần dùng tuổi trẻ của mình để bảo vệ những giá trị mà họ đã để lại.
