LÂM PHÁI
Lâm Phái, người dân tộc Khmer, sinh ngày 01 tháng 10 năm 1909 tại làng Lương Sa, tổng Trà Phú, tỉnh Trà Vinh (nay là ấp Ba Se A, xã Lương Hòa, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh) con của ông Lâm Chăng và bà Kiên Thị Phưa. Ông là người con thứ tám (theo cách gọi của người Nam bộ). Các anh chị của ông gồm: Lâm Thị Lập, Lâm Thành Văn, Lâm Thành Chương, Lâm Thị Trĩ, Lâm Văn Mỹ và Lâm Văn Hội. Người em út là Lâm Tuyền Trường.
Trong giai đoạn này, với cương vị lãnh đạo và là một tríthức người dân tộc, đồng chí Lâm Phái đã góp phần không ít vào Nghị quyết Hội đồng Quân dân chánh tỉnh Trà Vinh. Nghị quyết có 3 nội dung chính, chủ yếu là “Vận động lục cả và nhân dân về đoàn kết Miên-Việt và cách mạng giải phóng dân tộc ba nước Đông Dương. Vận động nhân sĩ, trí thức người dân tộc tham chánh vì
sự nghiệp cách mạng chung". Đồng thời “Võ trang tuyên truyền cách mạng giải phóng ba dân tộc. Võ trang đánh Pháp bảo vệ sản xuất, bảo vệ tài sản tính mạng nhân dân”.
Từ Nghị quyết trên, cùng với uy tín của đồng chí Lâm Phái đã lôi kéo nhiều nhân sĩ trí thức, địa chủ khai minh, sư sãi và đồng bào Khmer tham gia kháng chiến, tạo cơ sở thành lập Hội ủng hộ bộ đội I-sa-rắc (Issarak) và Đội vũ trang tuyên truyền Miên-Việt liên quân sau này.
Năm 1948, do yêu cầu công tác, Đảng điều đồng chíLâm Phái sang Cao Miên nhận nhiệm vụ Phó Chủ tịch Khu Tây Nam, Ủy viên Ban cán sự toàn quốc Cam-pu-chia rồi Phó Chủ tịch nước Cam-pu-chia (Chủ tịch nước là Sơn Ngọc Minh). Hoạt động ở Cam-pu-chia, ông lấy tên là Chan-Samay (mặt trăng thời đại).
Đầu năm 1954, ông lãnh đạo một đoàn cán bộ cao cấp Cam-pu-chia gồm 16 người về Liên khu 5 học chỉnh huấn. Lúc này, để chuẩn bị dự Hội nghị Giơ-ne-vơ, Chính phủ lâm thời Cam-pu-chia được thành lập và đồng chí Lâm Phái lại được cử giữ chức Bộ trưởng Kinh tế-Tài chánh. Tuy nhiên, sau đó do cần phải tổ chức Đảng Nhân dân cách mạng Cam-pu-chia ra công khai, nên ông không đi dự Hội nghị.
Sau Hiệp định, đồng chí Lâm Phái được trên chỉ đạo tổ chức lực lượng cán bộ người Khmer, tập kết ra Bắc. Lực lượng này có đến 1.400 người gồm cả nam phu lão ấu, từ Sông Đốc (Cà Mau) theo tàu Kylinsky của Ba Lan ra Bắc cặp vào bến Sầm Sơn (Thanh Hóa). Tại đây, cùng với Sơn Ngọc Minh, ông tổ chức xây dựng Công trường 900B ở Trịnh Điện để lực lượng ổn định công tác, học tập.
Năm 1958, khi Công trường 900B dời ra Phú Thọ, đồng chí Lâm Phái chuyển sang công tác ở Ban liên lạc đối ngoại Trung ương. Từ năm 1959 đến khi nghỉ hưu (1975) ông là Phó Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc của Hội đồng Chính phủ đồng thời là Ủy viên Ban dân tộc của Trung ương Đảng.
Ông là Đại biểu Quốc hội các khóa III, IV, V đơn vị tỉnh Lào Cai.
