LÂM QUANG KY: BẬC PHÓ TƯỚNG NGHĨA KHÍ VÀ HÙNG CA "LÊ LAI ĐẤT KIÊN GIANG"

Người Con Gốc Hoa Nặng Lòng Với Đất ViệtLâm Quang Ky (tên cũ là Lâm Văn Ky, tự Hưng Thái) sinh năm 1839 tại rạch Kim Qui, xã Vân Khánh Đông, huyện An Biên, tỉnh Rạch Giá (nay thuộc tỉnh Kiên Giang). Thân phụ của ông là cụ Lâm Kim Diêu, một người gốc Hoa từng giữ chức cai tổng Kiên Định.Dù mang trong mình dòng máu hoa kiều, gia đình ông đã sớm hòa nhập và gắn bó máu thịt với dải đất phương Nam. Sinh ra và lớn lên giữa lúc quê hương bị thực dân Pháp dốc tâm xâm lược, Lâm Quang Ky với tinh thần nghĩa hiệp, thông tỏ võ nghệ và có uy tín lớn tại địa phương đã sớm nuôi chí lớn đánh đuổi ngoại xâm.Lời Thề Dưới Cờ Nghĩa Cùng Chủ Tướng Nguyễn Trung TrựcNăm 1867, sau khi ba tỉnh miền Tây Nam Bộ thất thủ, thủ lĩnh Nguyễn Trung Trực đã rút về vùng Hà Tiên, Rạch Giá để tiếp tục xây dựng và củng cố lực lượng kháng Pháp. Tại đây, Nguyễn Trung Trực đã tìm gặp Lâm Quang Ky tại làng Tà Niên.Chính sự đồng điệu về lòng yêu nước và ý chí bất khuất đã gắn kết hai tâm hồn lớn:

• Chiêu mộ nghĩa quân: Lâm Quang Ky đã vận dụng uy tín của mình để kêu gọi, tập hợp hàng trăm thanh niên trai tráng từ vùng An Biên đến Rạch Giá cùng tham gia nghĩa quân.

Khúc Tráng Ca Gánh Thay Chủ SoáiNhận đòn đau, quân Pháp lập tức điều động một lực lượng hỗn hợp khổng lồ cùng vũ khí tối tân từ nhiều nơi đổ về nhằm bao vây và tái chiếm đồn Kiên Giang. Trước thế giặc quá mạnh, nghĩa quân buộc phải rút lui ra đảo Phú Quốc để bảo toàn lực lượng.Trong một trận chiến ác liệt nhằm bọc lót cho cánh quân của chủ tướng rút lui, Lâm Quang Ky cùng một toán quân nhỏ đã kiên cường ở lại chặn địch.

• Hành động xả thân: Nhận thấy quân Pháp ráo riết truy đuổi nhằm bắt bằng được Nguyễn Trung Trực, Lâm Quang Ky đã đưa ra một quyết định lịch sử. Ông mặc chiến phục của chủ tướng, hiên ngang đứng ra lãnh đạo chiến đấu nhằm đánh lạc hướng kẻ thù.

Sau khi bắt được ông đưa về trung tâm, quân Pháp mới phát hiện ra đây không phải là Nguyễn Trung Trực. Dù sa vào tay giặc, đối mặt với những ngòn đòn tra tấn dã man và dụ dỗ đầu hàng, Lâm Quang Ky vẫn giữ vững khí tiết của người quân tử, không hé môi khai nửa lời về hành tung của nghĩa quân. Điên cuồng trước sự gan dạ của ông, thực dân Pháp đã đem ông ra chém chết vào giữa năm 1868 khi ông mới 29 tuổi.Sự Tôn Vinh Và Di Sản Sống MãiSự hy sinh anh dũng của Phó tướng Lâm Quang Ky đã kéo dài thời gian giúp Nguyễn Trung Trực rút lui an toàn và duy trì ngọn lửa kháng chiến thêm một thời gian. Hành động đóng giả chủ tướng chịu chết của ông đã lưu danh vào sử sách dân tộc như một biểu tượng tuyệt đẹp của lòng trung thành, nhân nghĩa, được người đời ngợi ca là "Lê Lai của xứ Kiên Giang".

• Đền thờ: Hiện nay, bài vị và tượng thờ của cụ Lâm Quang Ky được nhân dân tôn kính phối thờ trang trọng tại Đình thần Nguyễn Trung Trực tại thành phố Rạch Giá cũng như đền thờ riêng tại huyện An Biên.