Lam Sơn 719 - Tập 12: Đường 9 đỏ lửa – Cuộc rút lui dưới sức ép

Con đường từng đưa họ vào Nam Lào

Đường 9.

Vài tuần trước, những đoàn quân đã đi theo con đường này về phía Tây.

Xe quân sự nối tiếp nhau.

Pháo binh được kéo vào.

Thiết giáp tiến theo.

Trực thăng bay trên đầu.

Mục tiêu khi ấy là:

Bản Đông.

Sê Pôn.

Tuyến vận chuyển Trường Sơn.

Nhưng giờ đây...

những mũi tên trên bản đồ đã quay ngược.

Đoàn quân bắt đầu rút về phía Đông.

Đường 9 trở thành con đường trở về.

Nhưng con đường không còn giống trước

Khi tiến quân, các đơn vị có thể lựa chọn nhiều hướng.

Khi rút quân, sự lựa chọn ít hơn.

Xe cộ phải đi theo những tuyến đường có thể sử dụng.

Pháo binh cần đường để cơ động.

Thương binh cần được tải ra.

Các đơn vị phải giữ liên lạc.

Và phía sau...

luôn có nguy cơ bị đối phương đánh vào.

Một đội quân đang rút lui có một điểm yếu rất lớn:

họ phải di chuyển theo hướng đã định.

Đối phương biết điều đó.

Lê Trọng Tấn không bỏ lỡ thời cơ

Đối với Bộ Tư lệnh Mặt trận Đường 9 – Nam Lào, đây là lúc phải chuyển nhanh từ thế phản công sang truy kích và đánh vào đội hình rút lui.

Mục tiêu không chỉ là chiếm lại những vị trí.

Quan trọng hơn:

không để đối phương rút lui nguyên vẹn.

Nếu có thể đánh vào các đơn vị chủ lực...

Nếu có thể phá vỡ đội hình...

Nếu có thể làm gián đoạn đường rút...

thì tổn thất của Lam Sơn 719 sẽ tăng lên rất nhanh.

Và đó chính là điều đang diễn ra.

Bản Đông – nơi những mũi tên đổi chiều

Bản Đông từng là nơi lực lượng Lam Sơn 719 tập trung để tiến về Sê Pôn.

Giờ đây, nó trở thành một trong những điểm phải rời đi.

Những công sự được bỏ lại.

Những vị trí pháo binh được thu hồi hoặc phá hủy nếu không thể di chuyển.

Các đơn vị lần lượt rời khỏi căn cứ.

Trực thăng hoạt động liên tục.

Những người lính bắt đầu hành quân về phía Đông.

Nhưng họ biết:

rời khỏi Bản Đông không có nghĩa là đã an toàn.

Một đoàn quân dài trên Đường 9

Hãy tưởng tượng cảnh tượng ấy.

Một đoàn xe nối dài giữa rừng.

Xe tải.

Xe bọc thép.

Xe tăng.

Pháo kéo.

Binh lính.

Xe cứu thương.

Tất cả cùng di chuyển.

Ở phía trước là con đường.

Ở phía sau là lực lượng đối phương.

Nếu đoàn xe dừng lại quá lâu...

nguy hiểm.

Nếu đi quá nhanh...

đội hình có thể bị giãn.

Nếu một chiếc xe hỏng...

những xe phía sau có thể phải dừng theo.

Một đoàn quân lớn không thể quay đầu trong vài giây.

Tiếng pháo từ những quả đồi

Trên các điểm cao xung quanh, pháo binh có thể quan sát và khống chế những tuyến đường quan trọng.

Khi đoàn xe di chuyển...

pháo kích có thể làm gián đoạn đội hình.

Một chiếc xe bị trúng đạn.

Đoàn xe dừng.

Những người lính tìm chỗ trú.

Các đơn vị phải tổ chức bảo vệ.

Sau đó đoàn xe lại tiếp tục.

Nhưng mỗi lần như vậy...

thời gian lại mất đi.

Trực thăng – đôi cánh của cuộc rút lui

Trong những ngày này, trực thăng trở thành một phần không thể thiếu.

Có những người lính không thể rút bằng đường bộ.

Có thương binh cần được đưa đi ngay.

Có những đơn vị bị tách khỏi đội hình.

Có những vị trí cần được tiếp tế.

Trên bầu trời, những chiếc trực thăng liên tục ra vào khu vực chiến đấu.

Nhưng bầu trời cũng không an toàn.

Phòng không của Quân Giải phóng tạo ra nguy cơ thường trực.

Mỗi chuyến bay vào Nam Lào đều có thể trở thành một chuyến bay không trở lại.

Người lính và những người phía sau

Một người lính đang rút lui không chỉ nghĩ đến bản thân.

Anh còn nghĩ đến người đồng đội bị thương.

Người đang ngồi trong xe phía sau.

Người đang chờ trực thăng.

Người đang bảo vệ đoạn đường.

Người đang giữ phía sau đoàn quân.

Và vì thế, một cuộc rút lui không đơn giản là:

“chạy về phía Đông.”

Đó là một cuộc chiến để bảo vệ lẫn nhau.

Khi phương tiện trở thành gánh nặng

Trong điều kiện bình thường, xe tăng và xe bọc thép là sức mạnh.

Nhưng trên một con đường bị pháo kích...

chúng cũng có thể trở thành vấn đề.

Một chiếc xe hỏng có thể chắn đường.

Một chiếc xe bị bỏ lại có thể cản cả đoàn.

Một khẩu pháo không thể kéo đi có thể phải bỏ.

Một phương tiện hết nhiên liệu có thể nằm lại.

Vì thế, càng về cuối chiến dịch...

khả năng cơ động trở thành vấn đề sống còn.

Những chiếc xe bị bỏ lại

Đây là một trong những hình ảnh gây ấn tượng mạnh nhất khi nhìn lại Lam Sơn 719.

Những phương tiện từng được đưa vào Nam Lào để phục vụ cuộc tiến công...

giờ nằm lại trên những cung đường.

Một chiếc xe tăng.

Một khẩu pháo.

Một chiếc xe tải.

Một phương tiện bị hỏng.

Những vật thể bằng thép nằm giữa rừng.

Chúng kể một câu chuyện mà không cần lời.

Cuộc hành quân đã phải trả một cái giá rất lớn để rút khỏi chiến trường.

Phía sau đoàn quân

Một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất là bảo vệ hậu quân.

Đó là những đơn vị ở cuối đội hình.

Họ phải di chuyển sau cùng.

Trong khi các đơn vị phía trước đã đi xa...

phía sau vẫn còn phải chiến đấu.

Họ có nhiệm vụ:

ngăn đối phương áp sát.

giữ tuyến đường.

tạo thời gian cho lực lượng phía trước rút.

Đó là một nhiệm vụ mà người lính biết rõ:

càng ở lại lâu, nguy hiểm càng lớn.

Cuộc chiến giữa tốc độ và hỏa lực

Phía Lam Sơn 719 có một lợi thế rất lớn:

hỏa lực đường không.

Máy bay và trực thăng có thể hỗ trợ các đơn vị trên mặt đất.

Nhưng Quân Giải phóng lại có lợi thế khác:

địa hình và thế trận.

Họ đã triển khai lực lượng trên những hướng mà đoàn quân phải đi qua.

Vì thế, cuộc rút lui trở thành một cuộc đấu:

Ai nhanh hơn?

Ai giữ được đội hình tốt hơn?

Ai kiểm soát được những điểm then chốt?

Lê Trọng Tấn muốn gì?

Không nhất thiết phải đuổi theo từng chiếc xe.

Mục tiêu lớn hơn là:

đánh vào những đơn vị chủ lực.

Bởi nếu một đơn vị mất quá nhiều người và phương tiện...

nó sẽ không còn khả năng chiến đấu như trước.

Nếu nhiều đơn vị cùng chịu tổn thất...

toàn bộ sức mạnh của cuộc hành quân sẽ bị ảnh hưởng.

Đó chính là cách một cuộc phản công có thể biến thành một thất bại chiến dịch.

Hoàng Xuân Lãm phải làm gì?

Nhiệm vụ lúc này là giữ cho cuộc rút lui không biến thành tan rã.

Các đơn vị phải:

• Duy trì đội hình.

Nhưng áp lực ngày càng lớn.

Đường 9 đỏ lửa

Những ngày cuối của chiến dịch...

Đường 9 không còn là một con đường bình thường.

Nó là:

tuyến rút quân.

tuyến tiếp tế.

mục tiêu pháo binh.

hướng truy kích.

nơi diễn ra những trận đánh cuối cùng.

Mỗi khúc cua đều có thể chứa nguy hiểm.

Mỗi quả đồi đều có thể có lực lượng đối phương.

Mỗi đoạn đường bị tắc đều có thể gây ra hậu quả lớn.

Và rồi đoàn quân tiến gần biên giới

Từng đơn vị lần lượt tìm đường về phía Đông.

Một số đã vượt qua.

Một số vẫn còn ở phía sau.

Một số phương tiện bị bỏ lại.

Một số người không thể trở về.

Nhưng cuộc rút lui vẫn tiếp tục.

Khe Sanh đã ở gần hơn.

Đường biên giới cũng gần hơn.

Nhưng chiến dịch vẫn chưa kết thúc.

Ngày 23 tháng 3 đang tới gần

Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào kết thúc vào ngày 23/3/1971. Sau khi lực lượng Lam Sơn 719 rút khỏi Nam Lào, phía Quân Giải phóng tuyên bố chiến dịch kết thúc thắng lợi. Các nguồn nghiên cứu quân sự Việt Nam đánh giá chiến dịch đã làm thất bại mục tiêu của cuộc hành quân Lam Sơn 719.

Nhưng trước khi khép lại...

vẫn còn một câu hỏi:

Những gì còn lại trên Đường 9 sẽ kể câu chuyện gì?

Những chiếc xe bị bỏ lại.

Những khẩu pháo.

Những công sự.

Những hố bom.

Và những người lính trở về.

Một bức ảnh có thể kể cả câu chuyện

Hãy tưởng tượng bức ảnh cuối tập:

Một chiếc xe quân sự nằm lại bên đường.

Phía xa là rừng Nam Lào.

Không còn đoàn quân đông đúc.

Không còn những mũi tên tiến công.

Chỉ còn con đường kéo dài về phía Đông.

Bên dưới bức ảnh:

“Đường 9 từng đưa họ vào Nam Lào.
Giờ đây, nó đưa những người còn sống trở về.”