Lâm Văn Lích - “Siêu nhân phi công” và hai phút xạ kích

Trong lịch sử hào hùng của Quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam, có những cái tên đã trở thành huyền thoại, là nỗi khiếp nhược của không lực Hoa Kỳ. Bên cạnh những phi công lừng danh được phía Mỹ xếp hạng “ách” (Ace) như Nguyễn Văn Bảy hay Nguyễn Văn Cốc, vẫn còn một người anh hùng thầm lặng nhưng đã lập nên một kỷ lục vô tiền khoáng hậu: Đại tá Lâm Văn Lích. Với chiếc máy bay MiG-17 lạc hậu, ông đã làm nên điều kỳ diệu khi bắn hạ hai máy bay cường kích hiện đại của Mỹ chỉ trong vòng chưa đầy hai phút giữa màn đêm đen kịt của bầu trời Hòa Bình.

Từ người giao liên nhỏ tuổi đến cánh chim thép miền Tây

Anh hùng phi công Lâm Văn Lích sinh năm 1932 tại xã Định Thành, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (nay thuộc TP Cà Mau). Tố chất cách mạng đã sớm bộc lộ trong ông khi mới 13 tuổi đã đảm nhận vai trò giao liên. Sau khi tập kết ra Bắc vào năm 1954, ông tiếp tục học tập và đứng trong hàng ngũ quân đội. Bước ngoặt cuộc đời đến vào cuối năm 1960, khi ông cùng các đồng đội được tuyển chọn sang Trung Quốc huấn luyện lái máy bay chiến đấu suốt 4 năm ròng rã để chuẩn bị cho việc xây dựng lực lượng Không quân non trẻ của nước nhà.

Trở về nước vào năm 1964, ông phục vụ tại Trung đoàn Không quân 921 Sao Đỏ. Sau đó, ông là một trong 17 phi công ưu tú tiếp tục được cử sang Liên Xô để huấn luyện điều khiển loại tiêm kích MiG-21 chuyên đánh đêm. Đây chính là giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho trận đánh để đời của ông vào đầu năm 1966, trong bối cảnh đế quốc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc với vũ khí hiện đại gấp bội phần.

Đêm huyền thoại trên bầu trời Hòa Bình

Đó là đêm mùng 3 tháng 2 năm 1966, khi Trung đoàn đang tổ chức mừng sinh nhật Đảng. Trong khi mọi người tập trung tại hội trường, Lâm Văn Lích cùng các kỹ sư trực ban với tinh thần sẵn sàng chiến đấu cao nhất. Ngay khi có lệnh báo động máy bay địch xâm phạm vùng trời, ông chạy như bay đến chiếc MiG-17, nổ máy khởi động cho chuyến xuất kích đánh đêm đầu tiên.

Bầu trời đêm Hòa Bình khi ấy là một thách thức cực lớn. Để giữ bí mật, ông tuyệt đối không bật đèn và chỉ được phép mở radar khi đã tiếp cận gần mục tiêu. Theo hướng dẫn từ Sở Chỉ huy mặt đất, khi bay qua vùng trời Mộc Châu, ông phát hiện máy bay địch ở cự ly 8km và bắt đầu tăng tốc đuổi theo.

Thế nhưng, một tình huống nghẹt thở đã xảy ra khi khoảng cách chỉ còn 400m: mục tiêu trên radar bỗng chao đảo rồi biến mất. Đèn báo hiệu nguy hiểm vang lên báo hiệu nguy cơ va chạm. Trong tích tắc mỏng manh giữa sự sống và cái chết, ông bình tĩnh nhìn ra ngoài và phát hiện một chiếc máy bay địch đang nằm ngay dưới cánh mình. Do tăng tốc quá nhanh, MiG-17 của ông đã ngang vận tốc với địch. Một ý nghĩ táo bạo vụt lóe lên: ông chủ động hạ độ cao, tụt lại phía sau để đưa địch vào tầm ngắm. Tuy nhiên, luồng khí cực mạnh từ động cơ phản lực của địch đã hất văng máy bay ông, khiến chiếc MiG-17 rơi tự do xuống độ cao 4.000m làm ông choáng váng.

Hai phút làm nên kỳ tích

Sau giây phút định thần, Lâm Văn Lích tiếp tục tăng tốc ngoi lên. Lần này, ông phát hiện hai máy bay AD-6 của Hải quân Mỹ đang bay phía trước, chúng dùng đèn tín hiệu nhấp nháy để liên lạc với nhau. Không bỏ lỡ “cơ hội vàng”, ông lặng lẽ bám sát, đưa mục tiêu vào giữa thước ngắm và bóp cò. Một quầng lửa khổng lồ rực sáng cả bầu trời đêm khi chiếc AD-6 thứ nhất nổ tung.

Chiếc máy bay thứ hai hoảng hốt quay đầu bỏ chạy nhưng vẫn không thoát khỏi sự truy đuổi gắt gao của người phi công quả cảm. Lâm Văn Lích nghiêng cánh, tăng hết tốc lực đuổi theo và nhả đạn pháo thẳng vào buồng lái địch.  Một cột lửa thứ hai lại bùng lên phía Tây tỉnh Hòa Bình. Toàn bộ quá trình tiêu diệt hai chiếc máy bay hiện đại chỉ diễn ra trong vòng chưa đầy hai phút – một kỷ lục kỳ diệu mà có lẽ chưa phi công nào trên thế giới làm được.

Vị anh hùng khiêm nhường

Với chiến công phi thường ấy, ngày 1 tháng 1 năm 1967, phi công Lâm Văn Lích đã vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân. Trong suốt sự nghiệp, ông còn cùng đồng đội bắn hạ thêm nhiều loại máy bay hiện đại khác như F-4C và F-105D.

Dẫu sở hữu những chiến công lẫy lừng, ông vẫn luôn là một con người khiêm tốn, không thích ồn ào và thường lảng tránh khi nói về bản thân. Những đồng đội từng gặp ông đều ấn tượng với nụ cười “đẹp lão”, tươi tắn và thân thiện. Khi được nhắc đến như một “siêu nhân phi công”, ông chỉ cười hiền và nhường lại hào quang cho những đồng đội khác. Cuộc đời và hai phút xuất thần của Đại tá Lâm Văn Lích sẽ mãi là một bản hùng ca bất diệt về ý chí và trí tuệ Việt Nam trên bầu trời tự do.