Lần bắt thứ nhất năm 1938 và bản án trục xuất khỏi Sài Gòn
Sự theo dõi gắt gao của mật thám Pháp và bản lĩnh của Hà Huy Tập khi sa vào tay giặc.
Tháng 5 năm 1938, do sự theo dõi sát sao của mật thám Pháp và sự chỉ điểm của kẻ phản bội, Tổng Bí thư Hà Huy Tập bị cảnh sát Pháp bắt tại Sài Gòn. Khi đó, ông vừa rút khỏi vị trí Tổng Bí thư tại Hội nghị Trung ương tháng 3/1938 (nhường lại cho đồng chí Nguyễn Văn Cừ) nhưng vẫn là Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương.
Tại Bốt Catinat và Khám Grande Sài Gòn, thực dân Pháp đã dùng nhiều thủ đoạn tra tấn và thẩm vấn nhưng không thể khai thác được các bí mật của Trung ương Đảng từ ông. Hà Huy Tập kiên quyết giữ vững khí tiết, nhận mình là người yêu nước đấu tranh cho dân chủ chứ không khai báo về hệ thống tổ chức bí mật của Đảng.
Do không đủ chứng cứ pháp lý để kết án nặng, tòa án thực dân buộc phải tuyên phạt ông 8 tháng tù giam và trục xuất khỏi Nam Kỳ. Sau khi hết hạn tù, ông bị quản thúc chặt chẽ tại quê nhà Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh.
