LẦN ĐẦU NGHE TIẾNG PHÁO LÚC 2 GIỜ SÁNG

Gần nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng trong ký ức của cựu chiến binh Lê Văn Kim, thường gọi là chú Tư, rạng sáng ngày 17 tháng 2 năm 1979 vẫn là một thời khắc không thể nào quên. Đó là lần đầu tiên chú nghe tiếng pháo chiến tranh, lần đầu tiên cảm nhận rõ rệt sự mong manh giữa sự sống và cái chết, cũng là thời điểm một người lính trẻ thực sự bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên cương Tổ quốc.

Năm ấy, chú Kim mới khoảng mười tám tuổi. Sau ba tháng huấn luyện quân sự tại Lai Châu, chú được điều động lên làm nhiệm vụ tại mặt trận Phong Thổ, khu vực gần sông Nậm Na. Phần lớn chiến sĩ trong đơn vị đều còn rất trẻ, chưa từng trải qua chiến đấu thực tế. Chú vẫn thường gọi mình và những đồng đội khi ấy bằng cách nói rất đỗi chân chất: những người lính "tò te".

Dù đã được huấn luyện sử dụng vũ khí, đào giao thông hào, xây dựng công sự và tập luyện các phương án phòng thủ, nhưng đối với những người lính trẻ, chiến tranh lúc ấy vẫn là điều chưa thể hình dung hết bằng những gì được học trên thao trường.

Theo hồi ức của chú Kim, khoảng 2 giờ sáng ngày 17 tháng 2 năm 1979, giữa cái lạnh khắc nghiệt của vùng biên giới phía Bắc, những tiếng nổ lớn bất ngờ vang lên, phá tan không gian yên tĩnh của núi rừng.

Tiếng nổ nối tiếp tiếng nổ, âm thanh dội vang khắp các sườn núi. Trong bóng tối, những luồng ánh sáng lóe lên khiến các chiến sĩ trẻ càng thêm ngỡ ngàng.

Nhưng điều đặc biệt là lúc ấy, chú Kim và nhiều đồng đội chưa nhận ra đó là tiếng pháo.

Vốn chưa từng trải qua chiến đấu, những người lính trẻ lại tưởng rằng trời đang nổi cơn giông. Tiếng pháo nổ dữ dội được họ liên tưởng đến tiếng sấm, tiếng trời gầm; còn những ánh lửa lóe lên trong đêm lại bị nhầm thành ánh chớp.

Đối với chú Kim, một người quen với cách gọi của miền Nam, đó chẳng khác nào những tiếng "trời gầm" trong một cơn mưa giông dữ dội. Chỉ có điều, giữa tiết trời lạnh giá nơi biên giới, những tiếng động và ánh sáng ấy xuất hiện bất thường đến mức khiến anh em không khỏi ngạc nhiên.

Sự ngây ngô ấy phản ánh rất chân thực tâm thế của những người lính mới. Họ đã được chuẩn bị về kỹ thuật và tinh thần, nhưng vẫn chưa từng tận mắt chứng kiến sức mạnh khủng khiếp của hỏa lực chiến tranh.

Giữa lúc anh em còn chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra, người Chính trị viên phó của đơn vị đã nhanh chóng nhận ra tình hình.

Theo lời chú Kim nhớ lại, ông quát lớn:

"Trung Quốc đánh, sấm chớp có gì, đạn pháo nó bắn đấy!"

Tiếng quát ấy khiến những người lính trẻ bừng tỉnh.

Không phải sấm chớp. Không phải một cơn giông giữa núi rừng.

Đó là tiếng đạn pháo của quân Trung Quốc đang tiến công vào lãnh thổ Việt Nam.

Chỉ trong khoảnh khắc, sự ngỡ ngàng ban đầu nhường chỗ cho ý thức về nhiệm vụ chiến đấu. Chú Kim và đồng đội lập tức vào tư thế chiến đấu trong hệ thống giao thông hào đã được chuẩn bị từ trước.

Người Chính trị viên phó mà chú nhắc đến là một cán bộ có kinh nghiệm chiến đấu. Chính sự từng trải và khả năng nhận định tình huống của người chỉ huy đã giúp những chiến sĩ mới nhanh chóng nhận ra thực tế, không tiếp tục lúng túng trước tiếng pháo bất ngờ.

Đối với những người lính mười tám, đôi mươi, đó là bài học đầu tiên mà chiến trường đem đến. Những kiến thức được học trong ba tháng huấn luyện giờ đây không còn là bài tập trên thao trường, mà trở thành điều kiện để họ thực hiện nhiệm vụ và bảo vệ chính mình.

Trong ký ức của chú Kim, cảm giác khi lần đầu đối mặt với bom đạn không hoàn toàn giống những điều người ta thường hình dung về sự gan dạ của người lính. Chú thừa nhận rằng bản thân đã từng rất sợ hãi. Nỗi sợ ấy là phản ứng tự nhiên của một thanh niên chưa từng bước vào trận đánh thực sự.

Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, vai trò của người chỉ huy, kỷ luật quân đội và ý thức trách nhiệm được hun đúc từ những ngày huấn luyện đã trở thành điểm tựa để những người lính trẻ giữ vững vị trí.

Rạng sáng hôm đó cũng là thời điểm cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc bùng nổ. Ngày 17 tháng 2 năm 1979, quân Trung Quốc mở cuộc tiến công trên toàn tuyến biên giới phía Bắc Việt Nam. Phong Thổ, Lai Châu là một trong những hướng bị tiến công, nơi quân và dân ta bước vào cuộc chiến đấu quyết liệt để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Đối với chú Kim, những tiếng nổ đầu tiên ấy đã đánh dấu ranh giới giữa những ngày chuẩn bị và thực tế khốc liệt của chiến trường.

Từ chỗ còn nhầm tiếng pháo là tiếng sấm, chú và đồng đội đã nhanh chóng trở thành những người lính trực tiếp chiến đấu giữa làn đạn. Họ không phải những con người không biết sợ, mà là những thanh niên biết vượt qua sự bỡ ngỡ, sợ hãi để thực hiện nhiệm vụ được giao.

Trong suốt những năm tháng sau này, có lẽ điều khiến ký ức ấy trở nên đặc biệt không chỉ là tiếng pháo rền vang lúc rạng sáng, mà còn là hình ảnh những người lính trẻ lần đầu bước vào cuộc chiến, mang theo sự non nớt của tuổi đời và ý chí bảo vệ Tổ quốc.

Hai giờ sáng ngày 17 tháng 2 năm 1979, những tiếng nổ từng bị nhầm là sấm chớp đã trở thành âm thanh mở đầu cho một chặng đời không thể nào quên của người lính Lê Văn Kim.