Lần đầu nhận quân phục mới

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An. Khi kể về những ngày đầu đời lính, ông nói rằng có một khoảnh khắc rất đặc biệt: lần đầu tiên được nhận bộ quân phục mới.

Sau buổi tập trung ở huyện, đoàn thanh niên được đưa về đơn vị huấn luyện. Đó là lần đầu tiên nhiều chàng trai quê biển, quê đồng bằng, quê miền núi bước vào một doanh trại thật sự.

Mọi thứ đều lạ lẫm.

Tiếng còi.

Tiếng hô điều lệnh.

Những dãy nhà lợp ngói dài thẳng tắp.

Mùi vải mới, mùi dầu súng và mùi đất nắng miền Trung trộn lẫn vào nhau.

Cụ Dinh kể:

“Hôm ấy tôi vẫn còn mặc chiếc áo mẹ vừa vá.”

Chiều đến, đơn vị phát quân trang.

Anh em xếp hàng dài trước kho quân nhu.

Ai cũng cố đứng thật nghiêm nhưng ánh mắt thì không giấu nổi sự háo hức.

Đến lượt mình, ông nhận từng món được chuyền qua ô cửa nhỏ: áo xanh, quần xanh, mũ cối, thắt lưng, dép cao su và chiếc tăng cá nhân.

Ông ôm cả chồng quân trang vào ngực mà thấy tim đập mạnh.

Đó là lần đầu tiên trong đời ông có một bộ quần áo mới được phát riêng cho mình.

Hòa đứng phía sau huých nhẹ:

“Dinh, từ nay thành lính thật rồi.”

Ông cười:

“Chắc thế.”

Hai chàng trai nhìn nhau cười như trẻ nhỏ được quà.

Về đến chỗ nghỉ, cả tiểu đội xôn xao hẳn lên.

Người thử mũ.

Người buộc thắt lưng.

Người soi mình vào tấm kính nhỏ.

Có anh mặc quần dài quá phải xắn lên.

Có anh áo rộng thùng thình như mặc áo của người khác.

Tiếng cười vang khắp gian nhà.

Cụ kể:

“Lâu lắm rồi tôi mới thấy nhiều tiếng cười của những chàng trai xa nhà như thế.”

Ông cẩn thận gấp chiếc áo mẹ vá để vào ba lô.

Rồi nâng bộ quân phục mới lên.

Màu xanh còn đậm và cứng vì chưa giặt lần nào.

Ông mặc chậm rãi từng thứ.

Khi cài chiếc cúc cuối cùng, ông bỗng thấy mình khác hẳn.

Không còn là chàng trai vừa rời cánh đồng Quỳnh Lưu trong sương sớm.

Trước mắt ông lúc ấy là một người lính trẻ.

Hòa nhìn ông rồi bật cười:

“Ông mặc cũng ra dáng đấy.”

Ông đáp lại:

“Ông cũng thế.”

Cả hai cùng đứng nghiêm giả làm sĩ quan khiến cả tiểu đội cười ầm lên.

Tiểu đội trưởng Trần Văn Hậu đi ngang qua, nhìn đám lính mới rồi mỉm cười:

“Cười đi. Vài hôm hành quân là hết cười ngay.”

Mọi người lại cười to hơn.

Nhưng trong lòng ai cũng hiểu cuộc sống phía trước sẽ không dễ dàng.

Tối hôm ấy, sau giờ điểm danh, ông nằm trên giường gỗ nhìn bộ quân phục treo ở đầu giường dưới ánh đèn vàng.

Ông nhớ đến mẹ.

Nhớ đêm mẹ vá áo bên bếp lửa.

Nhớ con đường ra huyện trong sương sớm.

Bây giờ chiếc áo nâu cũ đã nằm trong ba lô, còn trước mắt là màu xanh của đời lính.

Cụ kể:

“Lúc ấy tôi thấy vừa tự hào vừa lo.”

Tự hào vì được đứng trong hàng ngũ quân đội.

Lo vì không biết mình có làm tròn trách nhiệm hay không.

Đêm khuya, nhiều người đã ngủ.

Ông vẫn còn thức.

Hòa nằm bên cạnh khẽ hỏi:

“Dinh, ngủ chưa?”

“Chưa.”

“Ông đang nghĩ gì?”

Ông nhìn bộ quân phục rồi đáp:

“Tự nhiên thấy mình lớn nhanh quá.”

Hòa im lặng một lúc rồi nói:

“Ừ. Hôm qua còn là trai làng, hôm nay đã là bộ đội.”

Câu nói ấy khiến ông nhớ mãi.

Sáng hôm sau, khi tiếng còi báo thức vang lên, cả tiểu đội mặc quân phục mới xếp hàng ngoài sân.

Nắng sớm chiếu lên những bộ áo xanh còn thẳng nếp.

Những gương mặt trẻ trung, còn nguyên vẻ vụng về của lính mới.

Tiểu đội trưởng đi dọc hàng quân, chỉnh lại cổ áo cho người này, kéo thẳng dây lưng cho người kia.

Đến trước mặt ông, ông Hậu nhìn một thoáng rồi gật đầu:

“Được rồi, chiến sĩ.”

Hai tiếng “chiến sĩ” làm ông đứng thẳng hơn.

Nhiều năm sau, tôi hỏi cụ:

“Điều gì khiến cụ nhớ nhất lần đầu nhận quân phục?”

Ông không nghĩ lâu.

“Là cảm giác mình không còn sống chỉ cho riêng mình nữa.”

Rồi ông nói thêm:

“Bộ quân phục không chỉ là quần áo. Nó là trách nhiệm, là đồng đội và là lời hứa với quê hương.”

Ông im lặng một lúc rồi tiếp:

“Đến bây giờ, mỗi lần nhìn màu xanh quân đội, tôi vẫn nhớ chàng trai hai mươi tuổi đứng dưới nắng sớm hôm ấy, còn vụng về nhưng lòng đầy tin tưởng.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng trong đời mỗi người lính đều có một ngày không thể quên: ngày khoác lên mình màu xanh quân đội lần đầu tiên.

Lần đầu nhận quân phục mới vì thế không chỉ là câu chuyện về một bộ quần áo. Đó là khoảnh khắc tuổi trẻ bước vào trách nhiệm, là lúc một chàng trai quê mùa nhận ra mình đã trở thành một phần của hàng ngũ lớn lao hơn chính bản thân mình.

Và có lẽ, trong ký ức của người cựu chiến binh năm ấy, hình ảnh đẹp nhất không phải những huân chương sau này, mà là buổi sáng đầu tiên mặc bộ quân phục còn thơm mùi vải mới, đứng giữa hàng quân dưới nắng miền Trung và nghe tiếng gọi thiêng liêng vang lên: