Lần vượt cạn đầy trân chuyên
"Trong địa đạo chật chội, tối tăm, thiếu thốn đủ thứ. Lúc chuyển dạ sinh Hường có một nữ hộ sinh hỗ trợ. Sinh con xong thì chỉ lấy dao cắt rốn chứ không có thiết bị y tế, bông băng gì cả. Còn trẻ sơ sinh thì lấy áo cũ của mình mà quấn cho khô. Phụ nữ mới sinh nhưng bữa no, bữa đói, chỉ có khoai trộn sắn để ăn qua bữa", cụ Nghiên nhớ lại.
Cũng theo cụ Nghiên, thời điểm này bom đạn đánh phá vùng Vĩnh Linh rất ác liệt, trên mặt đất bom dội thường xuyên. Những khi bom đạn ngừng rơi, người dân mới dám lên mặt đất, phát hiện máy bay ném bom thì theo lối giao thông hào để chạy xuống. Nhờ có địa đạo, người dân nơi đây tránh được nguy hiểm. Đối với việc ăn uống, sinh hoạt cũng khá vất vả, người dân chủ yếu nấu một bữa rồi ăn cả ngày, nhưng chỉ có khoai và sắn chứ cơm gạo không đủ.
"Những người mẹ vừa sinh nở cũng không có gì để bồi bổ mà chỉ ăn khoai, sắn trộn nhau cho ấm bụng. Còn con nhỏ thì ban đầu bú sữa, sau thì mẹ giã nhuyễn khoai sắn rồi đút cho ăn", cụ Nghiên cho hay.
Sau khi sinh và nuôi con trong hầm hơn một tháng, những phụ nữ mới sinh như cụ Nghiên được lệnh sơ tán ra vùng giải phóng để đảm bảo an toàn.
Cụ Nghiên tâm sự: "Sau này con khôn lớn, tui (tôi) cũng thường kể cho các con nghe về cuộc sống khó khăn, gian khổ thời chiến tranh. Bây giờ hòa bình rồi, cuộc sống no đủ, muốn thứ gì cũng có, chứ ngày trước vất vả trăm bề, nhưng luôn tràn đầy quyết tâm chiến đấu để đánh thắng giặc".
