“Lặng lẽ mà lớn lao – Dương Quang Đông trong cảm nhận của tôi”

Điều làm tôi suy nghĩ nhiều nhất là sự bền bỉ của ông qua từng giai đoạn lịch sử. Từ những năm đầu hoạt động cùng Tôn Đức Thắng ở Ba Son, tham gia xây dựng Công hội Đỏ, cho đến những năm tháng giữ vai trò trong Xứ ủy Nam Kỳ, rồi hành trình vượt ngục, sang Thái Lan tìm mua vũ khí – tất cả tạo nên một cuộc đời không có quãng nghỉ.

Tôi đặc biệt ấn tượng với giai đoạn ông bị đày lên Tà Lài. Trong điều kiện rừng sâu nước độc, bệnh tật và sự canh gác nghiêm ngặt, ông vẫn cùng các đồng chí tổ chức vượt ngục thành công. Khi đọc đến chi tiết ấy, tôi chợt nghĩ: có lẽ ý chí con người khi được nuôi dưỡng bởi lý tưởng có thể vượt qua cả hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Việc ông cùng Trần Văn Giàu tiếp tục trở về hoạt động sau khi trốn thoát càng làm rõ tinh thần ấy.

Một điều khiến tôi thực sự kính phục là thái độ của ông đối với quyền lực. Khi được bầu làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, ông sẵn sàng nhận nhiệm vụ trong giai đoạn khó khăn, nhưng cũng sẵn sàng bàn giao lại khi điều kiện cho phép. Tôi nghĩ, đó là biểu hiện rõ ràng của sự đặt đại cuộc lên trên cá nhân. Không phải ai cũng đủ bản lĩnh để làm điều đó.

Hành trình “xuyên Tây” sang Thái Lan, Malaysia tìm mua vũ khí là một chương đặc biệt trong cuộc đời ông. Mang theo 25 ký vàng, hoạt động dưới tên giả, tổ chức vận chuyển vũ khí về Nam Bộ bằng cả đường biển lẫn đường bộ – những việc ấy đòi hỏi sự táo bạo và trí tuệ. Tôi cảm nhận rõ rằng, nếu không có những con đường tiếp tế ấy, chiến trường phía Nam sẽ vô cùng khó khăn.

Sau năm 1954, khi đất nước tạm chia cắt, ông tiếp tục ở lại miền Nam hoạt động bí mật. Bị bắt, vượt ngục, rồi lại trở về với công việc giao liên và binh vận. Có lẽ chính sự kiên trì ấy đã tạo nên một hình ảnh đặc biệt: một người luôn có mặt ở nơi gian nan nhất.

Khi tham gia xây dựng tuyến giao liên A53 và góp phần hình thành con đường Hồ Chí Minh trên biển, ông lại một lần nữa chứng minh năng lực tổ chức của mình. Những chuyến tàu không số, những bến bãi bí mật, những đoàn cán bộ cấp cao được đưa vào chiến trường an toàn – tất cả đều cần một người âm thầm điều phối phía sau. Ông không xuất hiện trong ánh đèn sân khấu, nhưng lại là người bảo đảm cho sân khấu ấy được vững vàng.

Tôi cũng rất xúc động khi nghĩ đến những kỷ vật ông nhận được và gìn giữ suốt đời, rồi trao lại cho bảo tàng. Ở đó, tôi thấy một con người sống giản dị, không xem những phần thưởng là tài sản riêng, mà là ký ức chung của dân tộc.

Những huân chương cao quý mà ông được trao, theo tôi, không chỉ để vinh danh một cá nhân, mà còn để nhắc nhở hậu thế về giá trị của sự thầm lặng. Ông không cần danh xưng để khẳng định mình; chính những việc ông làm đã nói thay tất cả.

Với tư cách một độc giả hôm nay, tôi cảm thấy câu chuyện về Dương Quang Đông không chỉ là câu chuyện của quá khứ. Nó còn là lời nhắc nhở cho hiện tại: mỗi người, dù ở vị trí nào, nếu làm việc với tinh thần trách nhiệm và lòng trung thành với lợi ích chung, đều có thể góp phần tạo nên lịch sử.

Lặng lẽ mà lớn lao – đó là cảm nhận sâu sắc nhất của tôi về Dương Quang Đông. Một cuộc đời không phô trương, nhưng đủ để hậu thế nghiêng mình kính trọng.

Nguồn : cand.com.vn