Làng quê Phú Thọ - Pháo đài thầm lặng

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều vùng của Phú Thọ như Thanh Sơn, Yên Lập, Tân Sơn, Hạ Hòa… nằm trong vành đai bảo vệ an toàn cho Trung ương và các cơ quan đầu não của cách mạng. Những làng quê trung du, với nếp nhà sàn nép bên sườn đồi, đã trở thành nơi che chở cho cán bộ, bộ đội.

Người dân Phú Thọ khi ấy sống giữa hai thế giới: ban ngày cày cấy, cuốc đất trồng sắn, trồng ngô; ban đêm đào hầm, giấu lương thực, canh gác đầu làng. Có những gia đình đào hầm ngay dưới gầm giường, miệng hầm được ngụy trang bằng rơm rạ, chỉ cần có động là cả nhà lặng lẽ rút xuống, nhường chỗ cho cán bộ.

Không ít gia đình có cả cha, mẹ và con cùng tham gia kháng chiến. Người cha đi du kích, người mẹ nuôi giấu cán bộ, đứa con lớn làm liên lạc, đứa nhỏ canh gác đầu ngõ. Sự hy sinh ấy không ồn ào, không khẩu hiệu, nhưng bền bỉ như chính đất đai trung du đầy sỏi đá mà họ bám trụ.