Làng Quỳnh Đôi mùa Cách mạng

Những năm tháng cách mạng về làng, Quỳnh Đôi không còn bình lặng như trước.

Từ những con đường đất, mái nhà tranh đến sân đình, người dân bắt đầu nghe nhiều hơn những câu chuyện về đất nước, về cuộc sống của người nông dân và về một tương lai mà ở đó người dân được làm chủ cuộc đời mình.

Cu Nâu khi ấy còn nhỏ. Cậu chưa hiểu hết những điều người lớn bàn bạc, nhưng cảm nhận được sự thay đổi đang diễn ra quanh mình.

Buổi chiều, sau khi chăn trâu trở về, cậu thường thấy những người thanh niên tụ tập ở một góc làng. Họ nói chuyện nhỏ với nhau, có người vừa nói vừa nhìn về phía con đường đầu làng.

Cha dặn:

— Con còn nhỏ, cứ lo học và giúp việc nhà. Chuyện người lớn thì phải biết giữ gìn.

Cu Nâu ngoan ngoãn gật đầu.

Nhưng những điều cậu nhìn thấy mỗi ngày cứ dần in sâu vào trí nhớ.

Một buổi sáng, tiếng gọi nhau vang lên khắp xóm. Người dân truyền tin rằng thời cuộc đang có những chuyển biến lớn. Những lá cờ đỏ xuất hiện ở một số nơi. Không khí trong làng trở nên khẩn trương.

Người già đứng trước cửa.

Thanh niên tập hợp.

Phụ nữ chuẩn bị lương thực.

Trẻ nhỏ tò mò chạy theo người lớn.

Cu Nâu đứng nép bên cha, đôi mắt chăm chú nhìn mọi người.

Cha cúi xuống bảo:

— Nhớ nhé con, đất nước có việc thì ai cũng phải góp sức, người lớn có việc của người lớn, trẻ con có việc của trẻ con.

Câu nói ấy khiến Cu Nâu nhớ mãi.

Những ngày sau đó, cậu bắt đầu nhận ra rằng cách mạng không phải là điều gì xa xôi. Nó hiện diện trong chính cuộc sống của người dân làng mình.

Người có gạo góp gạo.

Người có sức góp sức.

Người biết chữ giúp truyền đạt tin tức.

Thanh niên tham gia công việc chung.

Những gia đình nghèo như nhà Cu Nâu tuy chẳng có gì nhiều, nhưng mỗi khi làng vận động đóng góp, cha cậu vẫn cố dành một phần nhỏ.

Có lần Cu Nâu hỏi:

— Nhà mình nghèo, sao cha vẫn góp?

Cha đáp:

— Vì việc chung thì ai cũng phải có phần. Ít hay nhiều không quan trọng bằng tấm lòng.

Cậu bé im lặng.

Đêm ấy, trong căn nhà nhỏ, Cu Nâu nằm nghe tiếng gió ngoài hàng tre. Những câu nói của cha cứ vang lên trong đầu.

Cậu bắt đầu hiểu rằng quê hương không chỉ là mái nhà mình đang sống. Quê hương còn là những người dân xung quanh, là cánh đồng, con đường, mái đình và những người đang cùng nhau mong một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Quỳnh Đôi trong những ngày cách mạng vì thế trở thành một ký ức đặc biệt trong tuổi thơ Cu Nâu.

Đó là những ngày cậu nhìn thấy người dân quê mình đoàn kết hơn, những người thanh niên đầy nhiệt huyết hơn và những câu chuyện về vận mệnh đất nước xuất hiện trong từng căn nhà.

Cậu bé năm nào vẫn chưa hiểu hết những biến động lớn của lịch sử.

Nhưng từ mùa cách mạng ấy, trong tâm trí cậu đã hình thành một suy nghĩ giản dị: