Làng Sảo – Bức tường lửa trước cửa ngõ Tân Trào

Làng Sảo – Bức tường lửa trước cửa ngõ Tân Trào

Tháng Năm năm 1945.

Những cơn mưa đầu hạ vừa tưới mát núi rừng Việt Bắc thì cũng là lúc chiến tranh thế giới bước vào hồi kết. Tin phát xít Đức thất bại ở châu Âu, quân Nhật liên tiếp thua trận trên các chiến trường lan đến từng bản làng. Nhưng ở Đông Dương, quân Nhật vẫn nuôi tham vọng giữ bằng được vùng chiếm đóng, ra sức truy lùng và tiêu diệt các căn cứ cách mạng.

Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Thanh La và trận đánh Đăng Châu, vùng đất Sơn Dương đã trở thành châu Tự Do. Đến ngày 21 tháng 5 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng về Tân Trào trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Từ đây, từng con đường, từng cánh rừng dẫn vào Tân Trào đều trở thành tuyến phòng thủ đặc biệt quan trọng.

Làng Sảo là một trong những cửa ngõ ấy. Con đường đất từ Đăng Châu men theo suối Từ Trầm rồi hướng vào Bình Yên, Tân Trào vốn bình lặng, nay trở thành hướng tiến quân mà phát xít Nhật lựa chọn để đánh thẳng vào trung tâm Khu giải phóng.

Tin tức về cuộc càn quét nhanh chóng được báo về các đơn vị Cứu quốc quân III. Các đồng chí Hồng Hải, Hồng Long và Nhị Quý cùng các chỉ huy của đơn vị là Phúc Quyền, Trần Thế Môn, Tạ Quốc Tiếu khẩn trương họp bàn phương án đánh địch. Lực lượng Cứu quốc quân phối hợp với tự vệ địa phương chỉ có khoảng một trăm người. Vũ khí phần lớn là những khẩu súng tước được của địch trong các trận đánh trước. Đối diện với họ là hàng trăm quân Nhật được trang bị đầy đủ.

Ai cũng hiểu, đây không phải trận đánh để giữ một ngôi làng. Đây là trận đánh để giữ con đường vào Tân Trào.

Theo chủ trương của lực lượng cách mạng, Nhân dân Làng Sảo thực hiện "vườn không, nhà trống". Người già, phụ nữ và trẻ nhỏ lặng lẽ sơ tán lên núi Lim, núi Củ Đạo. Những ngôi nhà sàn khép cửa, bếp lửa tắt khói, cả bản làng chìm trong vẻ yên tĩnh lạ thường.

Giữa khoảng lặng ấy, các chiến sĩ Cứu quốc quân âm thầm chuẩn bị trận địa.

Một đoạn đường dài khoảng một trăm mét từ suối Tự Trầm đến ngã rẽ đi Bình Yên được lựa chọn làm nơi phục kích. Bóng cây đa cổ thụ phủ kín mặt đường. Hai bên là cây rừng rậm rạp, đủ che giấu đội hình chiến đấu.

Mọi công tác chuẩn bị đều hoàn thành trước khi quân Nhật xuất hiện.

Khoảng tám giờ sáng ngày 26 tháng 5 năm 1945, từ đồn Đăng Châu, gần năm trăm quân Nhật cùng ngựa, lừa thồ hàng nối nhau tiến về phía Làng Sảo. Suốt chặng đường, chúng không gặp bất kỳ người dân nào. Sự im lặng khiến đội hình ban đầu còn dè dặt, nhưng càng đi sâu, quân Nhật càng chủ quan, cho rằng lực lượng cách mạng đã rút lui.

Đó chính là điều mà Cứu quốc quân chờ đợi.

Khi đội hình quân Nhật vừa tới bờ suối Tự Trầm, lọt trọn vào trận địa phục kích, từ sau những lùm cây và triền đồi, những loạt súng bất ngờ đồng loạt vang lên.

Tiếng súng dội khắp núi rừng. Đội hình quân Nhật rối loạn. Tiếng hò hét, tiếng súng, tiếng vó ngựa và tiếng nước suối hòa vào nhau giữa thung lũng Làng Sảo.

Sau phút bất ngờ, quân Nhật tổ chức bắn trả dữ dội. Nhưng địa hình hiểm trở và thế trận phục kích đã khiến chúng không thể vượt qua suối để tiến sâu vào Khu giải phóng.

Cuộc tiến công bị chặn đứng. Không đạt được mục tiêu, quân Nhật buộc phải thu nhặt số binh lính chết và bị thương rồi rút trở lại đồn Đăng Châu.

Trận phục kích tại Làng Sảo đã đánh bại cuộc hành quân lớn của phát xít Nhật nhằm tiến công vào Tân Trào. Quan trọng hơn, trận đánh góp phần bảo vệ an toàn Khu giải phóng, nơi Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đang trực tiếp chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám.

Chiến thắng ấy không chỉ là kết quả của sự mưu trí và tinh thần chiến đấu của Cứu quốc quân III, mà còn là thành quả của lòng dân. Chính sự đồng lòng của Nhân dân Làng Sảo, từ việc sơ tán đúng kế hoạch, giữ bí mật tuyệt đối đến sự hỗ trợ đối với lực lượng cách mạng, đã tạo nên một thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc giữa núi rừng Sơn Dương.

Ngày nay, con đường qua Làng Sảo đã đổi khác. Suối Từ Trầm vẫn chảy hiền hòa, cây đa năm xưa không còn như trước, nhưng ký ức về buổi sáng ngày 26 tháng 5 năm 1945 vẫn được lưu giữ trong lịch sử địa phương. Đó là ký ức về một thời hoa lửa, khi những người chiến sĩ Cứu quốc quân và lực lượng tự vệ địa phương đã đứng vững nơi cửa ngõ Tân Trào, góp phần bảo vệ an toàn căn cứ địa cách mạng, tạo tiền đề cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.