LẶNG THẦM NHƯ ĐẤT, KIÊN CƯỜNG NHƯ MẸ VÕ THỊ ĐỒNG

Trong hành trình trở về với lịch sử dân tộc và những giá trị nhân văn cốt lõi của người Việt Nam, chuyến tìm hiểu và gặp gỡ Mẹ Việt Nam Anh hùng Võ Thị Đồng ở xã Trung Hiệp, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long (nay thuộc xã Trung Hiệp, tỉnh Vĩnh Long) đã để lại trong tôi nhiều xúc cảm sâu lắng. Đó không chỉ là một chuyến đi thực tế, mà còn là cơ hội để được lắng nghe, thấu hiểu và tri ân những con người bình dị mà vĩ đại, những người đã dùng cả cuộc đời mình để đổi lấy hòa bình cho thế hệ hôm nay.

Sáng ngày 6 tháng 11 năm 2025, trên con đường làng, có một lối nhỏ dẫn vào một căn nhà nho nhỏ, xinh xắn . Đó chính là căn nhà của Mẹ Việt Nam Anh hùng Võ Thị Đồng. Hiện Mẹ sống cùng người con trai thứ tám - là chú Tám Đạm, cùng vợ và hai con của chú.

Khi tôi bước vào nhà, chú tám đón tiếp tôi niềm nở, thân thiện. Ấn tượng đầu tiên đập vào mắt tôi là hai bức ảnh của hai liệt sĩ được treo trang trọng trên tường như lời nhắc nhở chiến tranh đã qua nhưng mất mát, đau thương vẫn còn đọng lại.

Phía trước bàn thờ, Mẹ Võ Thị Đồng đang ngồi trên chiếc bàn dài cũ kĩ, tay cầm ống ngoái trầu, ánh mắt nhìn xa xăm. Tôi bước đến gần, Mẹ cất giọng khỏe khoắn: “Nay đứa nào tới chơi đó bây?”. Dù đã ngoài tám mươi tuổi, Mẹ vẫn còn minh mẫn, nhanh nhẹn, nét mặt hiền từ của Mẹ vừa làm tôi thấy ấm áp, vừa khiến tôi càng kính trọng. Tôi đặt gói quà lên bàn tặng Mẹ và ôm Mẹ vào lòng, rưng rưng trước sự hy sinh thầm lặng của Mẹ. Tôi hỏi thăm sức khỏe của Mẹ, rồi hỏi tuổi, Mẹ cười: “Bà già rồi, tuổi thì tao có nhớ đâu, bà chỉ nhớ bà sinh năm bốn mươi ba đó, bây tự tính đi!” . Năm 1943 – vậy là Mẹ đã 82 tuổi!

Trong cuộc trò chuyện, những câu chuyện từ chính lời Mẹ kể về các con của mình bằng giọng trầm buồn nhưng đầy tự hào: “Bà có hai người con là liệt sĩ hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ”.

Trong câu chuyện, Mẹ nhắc nhiều đến hai người con trai đã hy sinh – người con thứ tư và người con thứ năm. Từng chi tiết Mẹ nhớ lại một cách rành mạch, chứng tỏ nỗi đau ấy vẫn còn nguyên vẹn trong tim Mẹ dù chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm.

Mẹ kể về người con thứ tư là Hồ Văn Thành:

“Thằng Tư nó ghét bọn Mỹ lắm, và những người Việt Nam làm tay sai cho Mỹ vì ham cái đồng tiền á con. Năm 1971 nó tham gia vào xã đội, nó còn trẻ lắm, mới có 18 tuổi hà. Lúc đó đất nước đang trong thời kỳ chiến tranh ác liệt. Nó tham gia bắn xe trạm rồi bị giặt bắn nhưng chưa chết đâu con, bọn giặc kéo thây nó về trại, rồi mới chết. Bà kêu thằng nhỏ trong xóm, xin lấy thây về, nhưng tụi nó đâu có cho, phải đợi lúc chúng nó lơ đi mới vác xác về được, lúc đó là ngày 8 tháng 2 năm 1973”.

Qua lời kể ngắn ngủi của Mẹ thôi cũng đủ làm tôi nghẹn lại, hình dung được nỗi đau của một người mẹ đứng trước thi thể con mình mà bất lực vì bom đạn và súng ống.

Mẹ kể tiếp về người con thứ Năm là Hồ Văn Bầu:

“Thằng Năm là em ruột của thằng Tư, sau khi biết anh Tư bị giặc giết, Nó tức quá xin đi trả thù, nhưng không ngờ chỉ hai tháng sau, vào ngày 18 tháng 4 năm 1973, nó cũng hy sinh. Đêm nó mất, trời vừa sụp tối, gián điệp báo, giặc nó biết xóm mình có Việt Cộng về rồi nó bao vây nguyên xóm không cho người đi báo, rồi bộ đội mình đi về đâu có biết, rồi bị nó bắn chết, đêm đó một xóm này mà bị bắn chết hết 3 người, trong đó có thằng Năm”.

Trong cùng một năm mà mẹ đã mất đi hai người con yêu thương của mình. Nỗi đau đè nặng nỗi đau. Người mẹ nào có thể chịu đựng được nỗi đau đến thế?

Ngồi nghe Mẹ kể, tôi cảm giác như mình đang sống trong một bộ phim tài liệu đau thương, nhưng nhân vật chính lại ở ngay trước mặt – bằng xương bằng thịt, bằng những mất mát thật đến nhói lòng.

Rồi Mẹ kể về những ngày gian khổ trong thời chiến tranh. Càng lắng nghe, tôi càng thấm thía những năm tháng gian khổ mà Mẹ đã trải qua: “Ngày xưa bà không biết chữ nhưng vẫn làm việc cho ấp, xã. Phụ nữ không có sức đánh giặc, chỉ đi kéo biểu tình, làm loạn, đòi tăng lương cho lính… góp sức cho kháng chiến bằng tất cả những gì mình làm được”.

Tôi hình dung trước mắt hình ảnh một người phụ nữ nghèo, tay không, nhưng tim đầy lửa. Mẹ không cầm súng, nhưng Mẹ góp từng hơi thở, từng bước chân, từng tiếng hô để bảo vệ kháng chiến. Và có lẽ chính những năm tháng gian lao ấy đã hun đúc nên những người con kiên cường của Mẹ – những người đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Những câu chuyện của Mẹ không tô vẽ, không khuếch trương, chỉ đơn giản và chân thật như chính cuộc đời Mẹ – một người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bền bỉ, giàu lòng yêu nước. Mẹ đã được phong tặng danh hiệu “Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng” vào tháng 6 năm 2014.

Ngồi bên Mẹ, lắng nghe những câu chuyện về chiến tranh, hy sinh, lòng tôi trĩu nặng nhưng cũng tràn đầy cảm phục. Sự bình yên hôm nay là nhờ bao xương máu và công lao của những người như Mẹ Võ Thị Đồng và các con Mẹ. Tôi tự hỏi lòng: Nếu tôi sinh ra trong thời chiến, liệu tôi có dám hy sinh như chú Tư, chú Năm? Liệu tôi có đủ kiên cường như Mẹ Đồng ?

Rời nhà Mẹ khi trời chiều đã ngả màu, nhưng cảm xúc thì vẫn còn nguyên vẹn. Tôi không quên chúc mẹ thật nhiều sức khỏe, sống hạnh phúc bên con cháu!

Là một sinh viên Y khoa, tôi hiểu rằng trách nhiệm của thế hệ trẻ không chỉ là “biết ơn”, mà còn phải sống xứng đáng. Sống tử tế hơn, có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội, đặc biệt là các gia đình có công với cách mạng. Bởi đó là cách sống đẹp nhất để tri ân sự hy sinh của biết bao anh hùng liệt sĩ, Mẹ Võ Thị Đồng và hàng triệu bà Mẹ Việt Nam Anh hùng khác.

Chuyến thăm Mẹ Việt Nam Anh hùng Võ Thị Đồng không chỉ đơn thuần là một buổi tìm hiểu thực tế, mà là một bài học sâu sắc về lòng yêu nước, sự hy sinh và giá trị của hòa bình của dân tộc.