Làng Thọ Linh và trận B52 của đế quốc Mỹ

Bà Phan Thị Mùi là một nhân chứng lịch sử của cuộc chiến tranh chống Mỹ khốc liệt. Bà là một nạn nhân trong trận ném bom B52 của đế quốc Mỹ dội xuống làng Thọ Linh, Quảng Sơn, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình cũ (Nay là phường Nam Gianh, tỉnh Quảng Trị). Hiện bà nghỉ hưu về sống tại khu phố 2, phường Ba Đồn. Tiếp chúng em, bà kể say sưa về chiến tranh. Trong đó, ấn tượng nhất là câu chuyện về trận ném bom B52 của đế quốc Mỹ xuống mảnh đất Thọ Linh, quê hương mình. Bà kể rằng:

Chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm. Cuộc sống bây giờ đã khác hẳn ngày xưa: đầy đủ, sung túc và hạnh phúc hơn rất nhiều. Nhưng những gì về những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, tội ác của bọn đế quốc vẫn còn in đậm trong mỗi người ở thế hệ những người con sinh ra và lớn lên trong những năm tháng gian lao, vất vả đau thương ấy không thể nào quên được. Nhắc đến trận bom B52 ngày 28 tháng 11 năm 1972 (Ngày 02 tháng 01 năm 1973 dương lịch), ngày ác liệt nhất của cuộc chiến tranh. Ngày ấy, cả làng Thọ Linh (Quảng Sơn) như một mặt trận. Các đơn vị thanh niên, bộ đội 104 đóng rải rác khắp các xóm Dài, xóm Đình, xóm Chùa để hoàn thành đập Rào Nan đưa nước về tưới cho đồng ruộng 9 xã vùng nam Quảng Trạch. (Bây giờ là xã Nam Gianh và Nam Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình). Ba bốn cơ quan cấp tỉnh cũng vừa mới sơ tán về như Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh, LH công đoàn tỉnh, Báo Quảng Bình…Người đi lại khá nhộn nhịp. Một đơn vị Hải quân với bốn, năm tàu tuần tiễu ngày về neo đậu dưới các lùm tre, còn đêm ra biển tuần tra…

Hôm ấy, trời khá lạnh, mới 5 giờ chiều mà mây mù đen kịt. Nhiều gia đình đang chuẩn bị hoặc đang ăn cơm tối. Tại gia đình ông Tường gồm hai vợ chồng, cô con gái thứ 3 mới 15 tuổi, 3 cậu con trai nhỏ và 3 vị khách là các nữ cán bộ địa chất về sơ tán đang quây quần bên mâm cơm. Không nghe thấy tiếng máy bay nhưng bỗng có 3 loạt bom B52 xé trời dội xuống. Ngôi nhà bỗng biến thành đống đổ nát, vùi lấp tất cả. 9 con người vừa vui vẻ, chuyện trò chỉ còn cô con gái 15 tuổi (là bà Mùi hiện nay) còn thoi thóp được bộ đội bới lên trong đống đổ nát đó. Phía trên của xóm Chùa, cả xóm Đình và một phần của xóm Làng bị tan tành trong phút chốt. Trời càng về đêm càng lạnh, khó khăn cho việc cấp cứu. một số người bị lấp dưới hầm, nhà đổ sụp, đất đá chồng lên, vài ngày sau mới tìm được xác…Bà nhớ rằng: Lúc ấy, cô bé Mùi tỉnh dậy trong màn đêm tối mịt, trời rét căm căm, bên cạnh không có một ai ngoài những tiếng đào bới ở khu vực kế bên. Sau đó cô được cáng về xã Quảng Thủy để sơ cứu và được đưa đến điều trị tại trạm xá gần hai tháng trời mới biết tin gia đình mình không còn một ai ngoài hai anh trai đang chiến đấu ở chiến trường. Không nỗi đau nào có thể so sánh được, bà ngất lịm đi. Máu dân làng hòa với máu của thanh niên thủy lợi, bộ đội hải quân đã viết thêm những dòng chữ ghi tên tội ác của đế quốc xâm lược trong trang lịch sử ở vùng đất này. Đêm đó, gia đình ông Lức 9 người sau trận bom chỉ tìm được mớ tóc và mảng đầu của cô con gái xinh đẹp mới bước vào tuổi trăng tròn. Gia đình mệ Xe mất 4 người, gia đình ông Xư 5 người, gia đình ông Tường 5 người, cô giáo Trần Thị Hiển vừa giỏi vừa xinh đẹp…Tất cả 105 người ra đi không nguyên vẹn trong chớp mắt. Trong số đó có 4 chiến sĩ hải quân và 17 thanh niên làm thủy lợi Rào Nan.

Không thể nói hết những mất mát, hi sinh và nỗi tiếc thương những con người hiền lành, chân chất, gom góp từng giọt mồ hôi, công sức để làm nên ruộng đồng xanh tốt, mở mang bờ cõi, tạo dựng nên làng xóm, nhà cửa trù phú, ấm áp.

Ngày tháng trôi đi, cuộc sống vật chất và tinh thần ngày được nâng cao. Làng Thọ Linh không còn dấu vết của bom đạn, chiếnt tranh.. Cuộc sống ngày càng thay da đổi thịt. Nhưng trên mảnh đất này, từ thuở cha ông ngày trước đến con cháu sau này luôn ghi nhớ những mất mát, đau thương năm ấy. Không thể tính hết bao nhiêu người đã ngã xuống. Không thể nào quên những mất mát đau thương nhưng chúng ta đã biến nó thành sức mạnh để phấn đấu, xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, hòa bình và hạnh phúc.