Làng ven sông trong khói lửa

Mùa đông năm 1947, gió bấc thổi hun hút qua cánh đồng làng Đông Phú. Con sông Cầu chảy lặng lờ dưới màn sương dày đặc, thi thoảng vọng lên tiếng mái chèo khua nước của những người dân chài đi thả lưới từ tinh mơ. Cuộc sống ở làng quê nghèo vốn yên bình, nhưng chiến tranh đã phủ bóng đen lên từng mái nhà.

Nguyễn Văn Lâm khi ấy vừa tròn hai mươi tuổi. Anh cao gầy, nước da rám nắng vì những ngày dài làm ruộng cùng cha mẹ. Trước kia, Lâm từng mơ một cuộc đời giản dị: cưới cô gái anh thương, dựng căn nhà nhỏ bên bờ tre đầu xóm, sống qua ngày bằng vài sào ruộng và nghề đan lưới. Nhưng rồi quân Pháp quay trở lại, tiếng súng vang lên khắp nơi, kéo theo những đoàn lính lê dương càn quét các làng quê.

Một buổi chiều cuối năm, cả làng Đông Phú chìm trong biển lửa.

Tiếng kẻng báo động vang dồn dập từ đầu đình. Trẻ con khóc ré lên, người già hốt hoảng kéo nhau chạy xuống hầm. Từ phía con đường đất dẫn vào làng, tiếng xe quân sự gầm rú hòa lẫn tiếng súng máy nổ chát chúa.

“Lính Tây tới rồi!”

Tiếng ai đó hét lên khiến không khí càng hỗn loạn. Lâm đang phụ cha cất thóc thì thấy mẹ anh run rẩy ôm chặt đứa em út.

“Con đưa mẹ với em xuống hầm đi!” cha anh quát lớn.

Nhưng chưa kịp chạy, một loạt đạn đã quét ngang sân. Người cha đổ gục trước cửa nhà. Máu loang đỏ nền đất.

“Cha!”

Lâm lao tới nhưng bị mẹ giữ chặt.

Ngoài đường, lính Pháp vừa đi vừa bắn. Chúng đốt từng mái nhà, lùa dân làng ra sân đình tra hỏi vì nghi chứa cán bộ Việt Minh.

Ngọn lửa bốc cao đỏ rực cả bầu trời.

Đêm ấy, Đông Phú tan hoang.

Người chết nằm la liệt bên gốc đa, ven bờ ruộng. Những tiếng khóc ai oán vang lên trong màn đêm lạnh buốt. Lâm quỳ bên xác cha, hai bàn tay siết chặt đến bật máu.

Từ khoảnh khắc ấy, anh biết mình không còn con đường nào khác.

Anh phải cầm súng.