LÀNG VIỆT THỜI

Gõ bàn phím. Tôi chợt thấy trên màn hình Facebook Ngọc Lanh xuất hiện dòng chữ Phóng viên báo Kinh doanh và Pháp luật. Sống tại Thanh Hóa.

Xa hơn nửa thế kỷ rồi, không biết có phải anh Ngọc Lanh ở làng Phùng, xã Thiệu Thịnh, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa ngày xưa của tôi không? Có thể bây giờ anh đã theo nghề làm báo. Khi đang học cấp 3 trên Thiệu Nguyên, anh đã từng đem về một tờ báo khoe bài thơ được đăng.

Năm 1982, khi mới ra quân, tôi có gửi cho anh mấy lá thư nhưng đều bị trả lại. Lần cuối cùng, đằng sau phong bì có ghi “Không còn địa chỉ này, cả hợp tác xã Thống Nhất đã đi kinh tế mới trong miền Nam rồi”.

Hồi đó, nói chính xác hơn là tháng 11 năm 1967, học sinh Quảng Bình chúng tôi đi K8 sơ tán ngoài Thanh Hóa. Tôi ở nhà anh Lê Ngọc Lanh, hợp tác xã Thống Nhất, ngay cổng chợ Phùng. Ngôi nhà nhỏ như cái bát được úp trên nền đất đắp cao hơn 2 mét. Nhà lợp tranh, bốn bề che bằng những tấm phên nứa, cột nhà là những thân cây lồ ô, đòn tay, rui mè làm bằng cây luồng. Phía tây là một cái chái nhỏ dùng nhốt con bò đực mỗi khi trời mưa. Nhà anh Lanh ngoảnh ra giữa chợ. Chợ nhóm họp dưới vườn cây táo và ổi của nhà anh, có giao thông hào nối ra cánh đồng ngô trồng xen với đậu tương và lạc

Anh Lanh là con thứ hai trong nhà, học cấp ba sơ tán trên Thiệu Nguyên, xa hơn chục cây số. Không có xe đạp nên anh phải ở trọ, chiều thứ 7 mới về nhà lấy gạo. Anh vẽ tranh Apphich ở bảng tin của xã dựng ngay ngã tư đường. Anh ngồi vắt vẻo trên chạc ba cây xoan của ông già mù đọc tin chiến thắng. Những ngày anh đi học vắng thì ông mù lại vác cái loa sắt tây của anh đi khắp làng loan tin thắng trận.

Có thể là anh Lanh của tôi lắm chứ. Thời chiến tranh, rất nhiều nhà báo trưởng thành từ phong trào thông tin tuyên truyền của xã như anh.

* * *