Lãnh binh Mai Lượng

Vào nửa cuối thế kỷ XIX, khi triều đình nhà Nguyễn tỏ ra bất lực và bạc nhược trước sự xâm lược của thực dân Pháp, những sĩ phu yêu nước đã đứng lên theo tiếng gọi của lòng dân. Lãnh binh Mai Lượng (1838 – 1890), sinh ra tại làng Thọ Linh, xã Quảng Sơn, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình, chính là một trong những ngọn cờ đầu như thế.

Là người văn võ song toàn, ông dứt khoát từ bỏ quan chức triều đình để trở về quê hương, tập hợp nghĩa quân tham gia phong trào Cần Vương. Dưới sự chỉ huy của ông, căn cứ kháng chiến hiểm trở được thiết lập trải dài từ vùng núi Tuyên Hóa đến vùng Troóc (Phong Nha). Ông không chỉ rèn luyện binh sĩ, tự chế tạo vũ khí mà còn có một tầm nhìn kiệt xuất khi luôn chú trọng xây dựng khối đại đoàn kết lương – giáo, đập tan âm mưu chia rẽ tôn giáo của kẻ thù.

Dù phải dừng bước ở tuổi 53 vì căn bệnh sốt rét rừng ác tính nơi chiến khu, nhưng cuộc đời và nghĩa khí của Lãnh binh Mai Lượng đã hòa vào mạch ngầm lịch sử quê hương, trở thành niềm tự hào lớn lao cho các thế hệ con cháu về một tấm gương hết lòng vì độc lập, tự do của bờ cõi.