LÃNH BINH NGUYỄN NGỌC THĂNG

Năm 1859, quân Pháp đánh vào Gia Định, ông được điều động lên tăng cường cho lực lượng phòng thủ Gia Định. Tại mặt trận tiền tiêu án ngữ thành Gia Định, lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng được giao nhiệm vụ chỉ huy đồn Hữu Bình tức đồn Cá Trê trên bờ sông Sài Gòn về phía Thủ Thiêm. Ngày 17-2-1859, thành Gia Định thất thủ, ông được lệnh rút quân về giữ đồn Cây Mai ở Chợ Lớn, một tiền đồn quan trọng đối diện với “phòng tuyến” của quân Pháp và là đồn tiền tiêu án ngữ mặt trận phía Tây Nam của đồn Chí Hòa.

Tục truyền rằng tại đồn Cây Mai, dưới quyền chỉ huy của lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng đã nổ ra trận đánh “mù u” nổi tiếng. tại đây, lãnh binh Thăng đã cho dân binh hái, nhặt trái mù u trong vùng rải khắp các con đường hành quân của giặc, hai bên đường ông cho những toán quân nhỏ mai phục. Quân Pháp hành quân tất cả đều mang giày trận, khi quan ta tấn công chúng phải chạy trên con đường dày đặc trái mù u vấp giày trợt té, quân mai phục của ta hai bên tràn ra chém giết và doạt súng. Trận đánh “mù u” ngày ấy còn được nhân dân truyền tụng đến sau này.

Ngày 25-12-1861, quân Pháp tấn công đồn Chí Hòa. Đại đồn thất thủ quân triều đình rút về Biên Hòa, các lực lượng biền binh, nghĩa quân chiến đấu bên ngoài đại đồn rút về hướng Định Tường. Trương Định và Nguyễn Ngọc Thăng đưa quân về Gò Công. Cũng năm này quân Pháp chiếm luôn 3 tỉnh miền Đông. Trương Định được nghĩa quân suy tôn làm chủ soái giương cờ chống Pháp. Nguyễn Ngọc Thăng và lực lượng của ông cùng với Trương Định tiếp tục đánh Pháp ở chiến trường Gò Công từ năm 1861 đến 1864.

Ngày 20-8-1864, tên phản bội Huỳnh Văn Tấn dẫn quân Pháp tấn công và sát hại Trương Định tại làng Kiểng Phước “Gò Công”. Nghĩa quân phải phân tán chia ra nhiều tốp di chuyển về các tỉnh miền Đông. Riêng lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng cùng lực lượng của ông vẫn bám lại căn cứ đám lá tối trời trên bờ sông Soài Rạp tiếp tục cuộc chiến đấu chống Pháp đến giữa năm 1866, tức là sau khi Trương Định đã hy sinh 2 năm. Ngày 27-6-1866, trong một cuộc chiến với quân Pháp ở đám lá tối trời, Nguyễn Ngọc Thăng bị trúng đạn và hy sinh. Thi hài ông được nghĩa quân dùng thuyền vượt biển chuyển về quê tại chợ Mỹ Lồng.

Nhân dân rất kính phục tinh thần kháng Pháp và tấm gương hy sinh oanh liệt của Nguyễn Ngọc Thăng đã lập thần vị thờ ông tại đình Nhơn Hòa nay thuộc phường Cầu Ông Lãnh, quận 1 thánh phố Hồ Chí Minh. Tại quê nhà, ông cũng được nhân dân thờ tại đình làng Mỹ Thạnh. Hàng năm ở đình Nhơn Hòa và đình Mỹ Thạnh đều có lễ tưởng niệm trọng thể. Đền thờ của Nguyễn Ngọc Thăng tại quê nhà nay thuộc xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử quốc gia.