LAO CHẢI DƯỚI ÁCH THỒNG TRỊ CỦA THỰC DÂN PHÁP

Năm 1886, thực dân Pháp xâm lược vùng Tây Bắc với truyền thống anh dũng, nhân dân các dân tộc nơi đây đã đứng lên chống trả quyết liệt. Sau 10 năm, năm 1896 chúng mới đặt được ách cai trị ở địa phương. Xã hội chuyển từ chế độ phong kiến sang thuộc địa nửa phong kiến.

Với âm mưu "chia để trị", thực dân Pháp có nhiều thủ đoạn áp bức cai trị hà khắc đối với người dân. Lao Chải chủ yếu là người Mông sinh sống. Thực dân Pháp tổ chức đội ngũ chức dịch như thống lý, thống quán, cai. Tuy nhiên múc phân hóa xã hội ở địa phương không cao.

Bên cạnh việc duy trì các hình thức bóc lột của chế độ phong kiến, thực dân Pháp còn duy trì 2 hình thức bóc lột nặng nề là phu và thuế. Hàng năm, người dân phải đi phu mở đường, xây đồn bốt... họ thường xuyên bị đánh đập. Không những thế, thực dân Pháp còn dùng muối ăn là một công cụ hữu hiệu để khống chế nhân dân, chúng bắt các gia đình phải kê khai nhân khẩu, mỗi người chỉ được mua 0,3kg/năm với giá cắt cổ. Ngoài ra, chúng còn bắt nhân dân tiêu thụ rượu cồn do chúng sản xuất.

Cây anh túc được trồng tự nhiên trên nương, người dân chế biến thành thuốc phiện, một loài biệt dược đã dẫn đến cho bao nhiêu gia đình, bao nhiêu người dân khốn khó mắc nghiện. Nghiện thuốc phiện truyền kiếp từ đời cha sang đời con, đời cháu. Người dân Lao Chải chịu kiếp du canh, dư cư. Gia đình tài sản cũng chỉ là con dao phát nương, khẩu súng săn tự chế, túp lều ọp ẹp, nguồn sống của họ chủ yếu dựa vào cái rau, cái củ, cái măng trên rừng, con cá dưới suối...

Thực hiện chính sách ngu dân để cai trị, thực dân Pháp hạn chế phát triển giáo dục. Trong suốt thời gian dài đô hộ, chúng không mở một trường học nào. Việc chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân là điều không có trong thời kỳ này. Các loại bệnh như sốt rét, đậu mùa, thương hàn cướp đi sinh mạng của nhiều người dân. Nạn "hữu sinh vô dưỡng" đã trở thành phổ biến.

Dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến, nhân dân các dân tộc vùng lên tranh đấu với những hình thức như không đi phu, trốn thuế, bỏ vào rừng sâu. Mặc dù thực dân Pháp đàn áp dã man, song tinh thần yêu nước, khát vọng độc lập tự do, không cam chịu nô lệ luôn thường trực trong những người dân Lao Chải. Họ nung nấu, nuôi dưỡng khát vọng đó khi có ánh sáng cách mạng rọi chiếu, đã quy tụ dưới ngọn cờ của Đảng đứng lên làm chủ vận mệnh của mình.