Lao động trên những chuyến tàu
Những năm đầu ở nước ngoài, Nguyễn Tất Thành tự lao động để sinh sống và quan sát thực tế đời sống của người lao động.
Sau khi rời Sài Gòn, Nguyễn Tất Thành, sau này là Đồng chí Hồ Chí Minh làm việc trên tàu biển và trải qua nhiều công việc lao động để tự nuôi sống mình. Tên Văn Ba gắn với chặng khởi đầu ấy. Người không đi như một khách du lịch được bảo bọc; cuộc sống của một lao động trên tàu đòi hỏi làm việc theo giờ giấc và nhiệm vụ được giao. Những chuyến hải trình đưa Người đến các cảng ở nhiều châu lục, nơi Người có dịp nhìn thấy sự khác biệt giữa các xã hội và cả những cảnh nghèo khó của người lao động. Tiểu sử ghi nhận từ năm 1912 đến 1917, dưới tên Nguyễn Tất Thành, Người đến nhiều nước ở châu Á, châu Âu, châu Mỹ, châu Phi và sống hòa mình với nhân dân lao động. Chi tiết đó không đồng nghĩa với việc mọi địa điểm đều có hồ sơ đầy đủ về từng ngày; vì vậy câu chuyện cần giữ ở quy mô chặng đường đã được xác nhận. Trải nghiệm lao động giúp Nguyễn Tất Thành tiếp xúc trực tiếp với người làm thuê, không chỉ nhìn họ qua sách vở hay lời kể. Sau này, trong quá trình hoạt động chính trị, Người thường nhấn mạnh sự gắn bó giữa phong trào giải phóng dân tộc và phong trào của giai cấp công nhân quốc tế. Những năm làm việc trên tàu là một phần của nền tảng thực tiễn hình thành cách nhìn ấy. Từ người phụ bếp và lao động trẻ, Nguyễn Tất Thành tiếp tục đi qua các trung tâm công nghiệp, rồi tham gia phong trào xã hội chủ nghĩa tại Pháp.
