Lấy dân làm gốc

Lời trăn trối cuối đời: lấy dân làm gốc để giữ nước

Trước khi qua đời, Trần Quốc Tuấn được cho là đã trao đổi với vua Trần Anh Tông về kế sách giữ nước lâu dài. Ông nhấn mạnh phải khoan thư sức dân, xây dựng nền tảng vững chắc và không chỉ dựa vào thành lũy hay quân đội. Đây là sự tổng kết sâu sắc từ cả cuộc đời chiến đấu và suy ngẫm của ông.

Sau ba cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên, Trần Quốc Tuấn đã trở thành một trong những người có uy tín lớn nhất trong triều đình nhà Trần.

Nhưng khi tuổi cao, ông không chỉ nhìn lại những chiến thắng mà còn suy nghĩ về cách bảo vệ đất nước trong tương lai.

Trong những lời khuyên dành cho vua Trần Anh Tông, ông nhấn mạnh tư tưởng “khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc”.

Tư tưởng này cho thấy ông nhìn nhận vấn đề giữ nước ở tầm rộng hơn chiến tranh.

Một quốc gia muốn tồn tại lâu dài phải có một xã hội ổn định, nhân dân có sức sản xuất và đời sống được bảo đảm. Nếu người dân kiệt quệ vì chính sách quá nặng nề, sức mạnh quốc gia sẽ suy giảm.

Trần Quốc Tuấn từng chứng kiến những cuộc chiến tranh khốc liệt và hiểu rằng chiến tranh kéo dài sẽ gây tổn thất rất lớn cho xã hội. Vì vậy, nền tảng của quốc phòng phải được xây dựng từ thời bình.

Cách nhìn này cũng giải thích vì sao trong tư tưởng quân sự của ông, nhân dân luôn giữ vị trí quan trọng. Quân đội chiến đấu nhưng sức mạnh của quân đội cuối cùng vẫn dựa vào đất nước và con người.

Lời trăn trối của Trần Quốc Tuấn vì vậy có thể được xem như sự kết tinh của cả một đời hoạt động quân sự.

Ông từng thắng quân Nguyên bằng chiến thuật, nhưng đến cuối đời lại nhấn mạnh một điều tưởng như rất giản dị: muốn giữ nước lâu dài thì phải giữ được lòng dân và sức dân.

Đây chính là một trong những tư tưởng có sức sống lâu dài nhất trong di sản Trần Hưng Đạo.