Lấy máu xương nuôi ý chí cách mạng
Là người từng bị nhốt ở D4 - một trong những phân khu ác liệt nhất tại trại giam Phú Quốc. Ông Đào Ngọc Oánh- phường Vân Phú, thành phố Việt Trì giọng hào sảng kể cho chúng tôi nghe những gì ông và đồng đội đã trải qua. Đó là những ngày tuyệt thực, thậm chí chính mắt ông đã phải chứng kiến cảnh đồng đội của mình xung phong rạch bụng, tự thiêu tại trại giam phản đối sự đàn áp của giám thị và đòi yêu sách.
Ở tuổi 80, khi ông đang ngồi và kể cho tôi nghe về cuộc đời mình, tôi thấy trong đôi mắt ông vẫn sáng ngời tình yêu và niềm tin tuyệt đối vào lý tưởng mà mình đã chọn. Ông Oánh nhớ lại: “Chúng tôi tuyệt thực 14 ngày, mỗi bữa chỉ ăn một ít gạo rang, kèm với muối và uống nước lã cầm hơi, không có nước thậm chí còn phải uống nước tiểu. Nhiều chiến sĩ trong phân khu khi đó không một chút do dự, đã xung phong hy sinh thân mình để nêu cao tinh thần, chí khí chiến đấu, đưa ra ba yêu sách chính: Không đánh đập tù binh; cải thiện chế độ ăn uống, phải đủ ăn, đủ nước; không đi làm tạp dịch”.
Sau nhiều đợt đấu tranh trực diện công khai, ban cai quản trại tù đã nhân nhượng, chịu thỏa hiệp, để tù binh được tự nấu cơm, học văn hóa, duy trì chế độ “cơm đủ ăn, nước đủ uống và thức ăn có rau tươi, cá tươi” cho tù binh. Ông Oánh kể: “Trong tù nhưng vẫn có chi bộ Đảng, có hội đồng hương, nhiều người được kết nạp Đảng trong tù. Những chiến sĩ tại trại giam ở các phân khu khác nhau đã bí mật liên lạc và tập hợp lại, học văn hóa nhưng là để học chính trị, tuyên truyền cách mạng, bàn phương án đấu tranh, vượt ngục…”.
Là một trong những người từng tham gia đào hầm vượt ngục và bị chiêu hồi chỉ điểm, ông Nguyễn Văn Minh- xã Phú Lạc, huyện Cẩm Khê may mắn thoát chết trong những đợt hành hạ của địch, bị đánh gẫy xương mũi và xương sườn nhưng ý chí cách mạng của người tử tù chưa bao giờ bị khuất phục. Ông tự hào bảo: “Nơi nhà tù khắc nghiệt ấy, dù không có bất cứ lá Quốc kỳ nào, nhưng trong đôi mắt, trong trái tim những người chiến sĩ cách mạng, lá Quốc kỳ vẫn luôn tung bay đầy hiên ngang và tự hào trước gió, những buổi sinh hoạt Đảng vẫn diễn ra âm thầm, lặng lẽ bằng những ký hiệu trao đổi riêng. Có không ít người tù bị địch đánh, máu chảy ròng ròng xuống mặt nhưng không một nỗi đau nào, một sự tra tấn nào có thể khuất phục được tinh thần, ý chí cách mạng của chúng tôi”.
Tháng 3/1973 theo tinh thần của Hiệp định Pari, sau gần 5 năm, các chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày tại trại giam Phú Quốc được trao trả bên bờ sông Thạch Hãn. Những người chiến thắng trở về hôm nay người còn, người mất, hầu hết đã ở tuổi xưa nay hiếm, dẫu thương tích chiến tranh vẫn đeo bám trong từng cơn đau đớn, khó thở, tay vẫn run rẩy vì trải qua những trận tra tấn, sức lực không còn như trước nhưng tinh thần và ý chí cách mạng vẫn không hề suy giảm. Với họ, tình yêu nước và ý chí cách mạng ai cũng như ai chỉ có điều người còn sống và trở về là những người may mắn trong cuộc chiến tranh gian khổ, tù đầy khốc liệt ấy.
