Lấy thân bảo vệ pháo
Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại Thanh Hóa. Anh nhập ngũ năm 1949 và được điều động làm Khẩu đội trưởng thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 – đơn vị pháo cao xạ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trong chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ đầu năm 1954, nhiệm vụ kéo pháo bằng tay qua các dốc núi hiểm trở vào trận địa là một thử thách vô cùng gian khổ. Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trong quá trình kéo pháo ra theo quyết định thay đổi phương châm chiến dịch, khẩu pháo cao xạ 37mm của đơn vị Tô Vĩnh Diện đang di chuyển xuống một con dốc cao và hẹp thì dây tời bị đứt. Khẩu pháo nặng hàng tấn bắt đầu trôi nhanh xuống vực sâu, nguy cơ đè nát các chiến sĩ phía dưới và làm hỏng vũ khí.
Không một phút đắn đo, Tô Vĩnh Diện đã buông tay quay, lao về phía trước, xả thân chen vào giữa bánh pháo và vách đá để khống chế đà trượt. Hành động của anh đã làm khựng bánh xe, tạo thời gian cho đồng đội kịp chèn gỗ giữ vững khẩu pháo. Khi được đồng đội đưa ra, anh đã bị thương rất nặng nhưng vẫn cất lời hỏi: "Pháo có sao không?". Sự hy sinh kiên cường của Tô Vĩnh Diện đã trở thành biểu tượng immortal cho tinh thần "yêu pháo như con".
