"Lấy thân mình chèn pháo"
Anh hùng Tô Vĩnh Diện là chiến sĩ Đại đoàn 351, Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, khi đang kéo pháo vào trận địa, khẩu pháo nặng hàng tấn bất ngờ tuột dốc do đứt dây tời. Trước tình thế cấp bách, đồng chí đã lao mình chèn vào bánh pháo, hy sinh thân mình để cứu khẩu pháo và đồng đội. Hành động anh dũng ấy đã trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.
Những ngày cuối năm 1953, núi rừng Tây Bắc chìm trong màn sương lạnh giá. Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm mở đường, kéo từng khẩu pháo nặng hơn hai tấn vượt núi cao, vực sâu để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Trong đoàn quân ấy có người chiến sĩ trẻ Tô Vĩnh Diện, quê ở xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ anh đã sớm hiểu nỗi cơ cực của người dân mất nước. Năm 1949, anh tình nguyện nhập ngũ và luôn là người gương mẫu, gan dạ trong mọi nhiệm vụ.
Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của anh nhận nhiệm vụ kéo pháo vào trận địa trên những con đường dốc đứng, trơn trượt vì mưa phùn. Mỗi khẩu pháo đều được buộc bằng dây tời, hàng chục chiến sĩ vừa kéo, vừa hãm từng bước để bảo đảm an toàn.
Khi đoàn pháo đến một đoạn dốc hiểm trở, bất ngờ dây tời bị đứt. Khẩu pháo nặng hàng tấn lao ngược xuống dốc với tốc độ rất nhanh.
Tiếng hô vang lên:
"Pháo tuột rồi! Giữ pháo!"
Các chiến sĩ cố gắng dùng vai và tay giữ lại nhưng hoàn toàn bất lực. Nếu khẩu pháo lao xuống vực, không chỉ mất vũ khí quan trọng mà còn có thể cướp đi sinh mạng của nhiều đồng đội.
Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Tô Vĩnh Diện không hề do dự.
Anh lao thẳng về phía bánh pháo, dùng toàn bộ thân mình chèn vào phía sau bánh xe để hãm đà lao của khẩu pháo.
Tiếng va chạm vang lên dữ dội.
Khẩu pháo dừng lại.
Đồng đội được cứu.
Khẩu pháo vẫn nguyên vẹn để tiếp tục đưa vào trận địa.
Nhưng người chiến sĩ trẻ thì mãi mãi nằm lại dưới bánh pháo.
Các đồng đội lặng người trước sự hy sinh ấy. Không ai cầm được nước mắt. Chính trị viên đơn vị nghẹn ngào nói:
"Đồng chí Tô Vĩnh Diện đã lấy thân mình cứu pháo. Khẩu pháo này sẽ thay đồng chí chiến đấu đến ngày chiến thắng."
Lời hứa ấy đã trở thành hiện thực.
Những khẩu pháo được kéo vào trận địa an toàn đã góp phần tạo nên sức mạnh áp đảo quân địch. Sau 56 ngày đêm "khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt", quân và dân ta đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử ngày 7 tháng 5 năm 1954, "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".
Sau chiến thắng, Nhà nước đã truy tặng đồng chí Tô Vĩnh Diện danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì tinh thần chiến đấu và sự hy sinh anh dũng.
Ngày nay, tại Điện Biên và nhiều địa phương trên cả nước có tượng đài, trường học và đường phố mang tên Tô Vĩnh Diện. Mỗi khi nhắc đến chiến thắng Điện Biên Phủ, người Việt Nam lại nhớ đến hình ảnh người chiến sĩ trẻ đã lấy chính thân mình giữ lại khẩu pháo – một hành động chỉ diễn ra trong vài giây nhưng đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và sự hy sinh cao cả.
