Lấy thân mình chèn pháo

Câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện

"Có những con người chỉ sống hơn hai mươi năm, nhưng tên tuổi của họ sống mãi cùng non sông đất nước."

Mỗi lần đọc về Chiến dịch Điện Biên Phủ, tôi luôn dừng lại thật lâu ở câu chuyện của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện. Đó là câu chuyện về một người lính bình dị, không để lại những lời nói hùng hồn trước lúc hy sinh, nhưng hành động của anh đã trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường (nay thuộc xã Triệu Thành), huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của anh gắn liền với những cánh đồng khô cằn và cuộc sống thiếu thốn. Cũng như bao thanh niên Việt Nam lúc bấy giờ, anh sớm chứng kiến cảnh quê hương bị chiến tranh tàn phá, nhân dân lầm than dưới ách thống trị của thực dân.

Khi Cách mạng Tháng Tám thành công và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Tô Vĩnh Diện hăng hái tham gia quân đội. Anh được biên chế vào Đại đoàn Công pháo 351, đơn vị có nhiệm vụ kéo những khẩu pháo hạng nặng vượt núi rừng Tây Bắc để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đó là một nhiệm vụ vô cùng gian khổ.

Những khẩu pháo nặng hàng tấn phải được kéo bằng sức người trên những con đường chỉ đủ rộng cho vài người đi. Đường quanh co, dốc cao, trơn trượt vì mưa rừng. Có những đoạn dốc dựng đứng, chỉ cần sơ suất nhỏ là cả khẩu pháo sẽ lao xuống vực sâu.

Ngày ấy chưa có xe chuyên dụng.

Không có máy kéo.

Chỉ có những đôi vai người lính.

Họ dùng dây chão buộc vào pháo, hàng chục, hàng trăm người cùng hô nhịp để kéo từng mét đường. Mồ hôi hòa với bùn đất, đôi vai rớm máu vì dây kéo siết chặt. Nhưng không ai nản chí, bởi tất cả đều hiểu rằng những khẩu pháo ấy sẽ góp phần quyết định thắng lợi của chiến dịch.

Đầu năm 1954, trong quá trình kéo pháo vào trận địa, đơn vị của Tô Vĩnh Diện phải vượt qua một con dốc hiểm trở. Mặt đường trơn như đổ mỡ sau cơn mưa. Khi khẩu pháo đang được đưa xuống dốc, bất ngờ dây tời bị đứt.

Khẩu pháo nặng hàng tấn bắt đầu lao ngược xuống phía sau với tốc độ rất nhanh.

Nếu khẩu pháo rơi xuống vực, không chỉ mất vũ khí quý giá mà nhiều chiến sĩ đang phía dưới cũng có thể bị cuốn theo.

Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, mọi người chỉ kịp hô lớn:

"Pháo tuột rồi!"

Không ai có đủ sức để giữ lại.

Không còn thời gian để suy nghĩ.

Tô Vĩnh Diện lao thẳng vào bánh pháo.

Anh dùng chính thân mình làm vật cản.

Cả thân người anh bị ép giữa bánh pháo và sườn dốc.

Khẩu pháo dừng lại.

Những người lính lập tức chèn bánh, buộc lại dây kéo và giữ được khẩu pháo an toàn.

Nhưng Tô Vĩnh Diện đã anh dũng hy sinh.

Anh ra đi ở tuổi ba mươi, để lại phía sau đồng đội, quê hương và những ước mơ còn dang dở.

Khi biết tin, cả đơn vị lặng đi.

Không ai cầm được nước mắt.

Họ hiểu rằng nếu không có sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện, khẩu pháo có thể đã bị phá hủy, kế hoạch tác chiến sẽ gặp nhiều khó khăn, thậm chí nhiều chiến sĩ khác cũng có thể mất mạng.

Sự hy sinh ấy không chỉ cứu một khẩu pháo.

Đó là sự hy sinh để bảo vệ sức mạnh chiến đấu của cả đơn vị.

Sau này, khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định chuyển phương châm từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc", những khẩu pháo được kéo vào trận địa an toàn đã phát huy hiệu quả to lớn, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5 năm 1954, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đất nước hòa bình.

Tên tuổi Tô Vĩnh Diện được khắc ghi trong lịch sử.

Đảng và Nhà nước truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhiều con đường, trường học và đơn vị quân đội mang tên anh như một lời nhắc nhở về tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Mỗi lần đến Điện Biên, nhìn những khẩu pháo được trưng bày tại di tích lịch sử, tôi lại nghĩ đến người chiến sĩ năm nào.

Có lẽ anh chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành anh hùng.

Điều anh nghĩ trong khoảnh khắc ấy chỉ đơn giản là phải giữ bằng được khẩu pháo để đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Chính sự giản dị ấy đã làm nên sự vĩ đại.

Ngày hôm nay, chúng ta không còn phải kéo pháo qua núi cao hay đối mặt với bom đạn chiến tranh. Nhưng đất nước vẫn cần những con người biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, biết dám hy sinh vì cộng đồng, biết cống hiến bằng trí tuệ, lòng trung thực và tinh thần trách nhiệm.

Mỗi thế hệ đều có "mặt trận" của riêng mình.

Nếu thế hệ cha anh chiến đấu bằng súng đạn thì thế hệ hôm nay xây dựng đất nước bằng tri thức, bằng lao động và bằng khát vọng vươn lên.

Câu chuyện về Tô Vĩnh Diện không chỉ là câu chuyện của quá khứ.

Đó còn là bài học về lòng dũng cảm, về tinh thần trách nhiệm và về sự cống hiến vô điều kiện.

Ngọn lửa mà anh đã thắp lên trên chiến trường Điện Biên năm ấy vẫn đang được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi lần nhắc đến tên anh, chúng ta không chỉ nhớ đến một người chiến sĩ đã lấy thân mình chèn pháo, mà còn nhớ đến một biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước Việt Nam.