Lấy thân mình giữ pháo giữa đường kéo pháo Điện Biên

Trong những câu chuyện về Chiến dịch Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến những trận đánh quyết liệt trên các cứ điểm của quân Pháp. Nhưng để những khẩu pháo có thể có mặt trên chiến trường, phía sau đó là một hành trình kéo pháo vô cùng gian khổ.

Giữa núi rừng Tây Bắc, những người lính phải đưa những khẩu pháo nặng vượt qua địa hình hiểm trở, đường dốc và vực sâu. Có những đoạn đường chỉ cần một sơ suất nhỏ, cả người và pháo đều có thể gặp nguy hiểm.

Trong hành trình ấy, Tô Vĩnh Diện đã hy sinh để giữ lại một khẩu pháo cho trận địa.

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, nay thuộc huyện Triệu Sơn. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, từ khi còn nhỏ ông đã phải đi ở để kiếm sống và trải qua nhiều năm tháng cơ cực.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cuộc đời người thanh niên nghèo có bước chuyển biến. Năm 1946, ông tham gia dân quân ở địa phương. Đến năm 1949, ông xung phong nhập ngũ.

Trong quân đội, Tô Vĩnh Diện luôn được đồng đội biết đến là người gương mẫu, chịu khó và sẵn sàng nhận những công việc khó khăn. Ông không chỉ hoàn thành nhiệm vụ của mình mà còn thường xuyên giúp đỡ đồng đội.

Năm 1953, để chuẩn bị cho những chiến dịch lớn, quân đội ta xây dựng lực lượng pháo cao xạ. Tô Vĩnh Diện được điều về đơn vị pháo cao xạ và cùng đồng đội tham gia huấn luyện. Sau thời gian huấn luyện, đơn vị trở về nước và hành quân lên Tây Bắc, chuẩn bị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đưa pháo vào chiến trường Điện Biên Phủ là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.

Những khẩu pháo nặng phải được kéo qua những cung đường núi hiểm trở. Bộ đội phải sử dụng sức người, kết hợp với hệ thống dây tời và các phương tiện thô sơ để đưa pháo qua những đoạn đường dốc.

Mỗi mét đường là một thử thách.

Người lính vừa phải bảo đảm pháo không bị hư hỏng, vừa phải giữ an toàn cho đồng đội. Đường càng dốc, nguy hiểm càng tăng.

Trong một lần kéo pháo, đơn vị đến một đoạn dốc nguy hiểm. Khi đang kéo, dây tời chính bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo mất điểm giữ và bắt đầu lao xuống dốc.

Tình huống xảy ra quá nhanh.

Nếu khẩu pháo lao xuống vực, không chỉ một vũ khí quan trọng bị mất mà những người đang ở gần cũng có thể bị cuốn theo.

Trong khoảnh khắc ấy, Tô Vĩnh Diện đã lao vào giữ pháo.

Ông bám lấy càng pháo, tìm cách điều khiển hướng chuyển động của khẩu pháo. Khi không còn cách nào khác để hãm pháo, ông đã dùng thân mình chèn vào bánh pháo, khiến khẩu pháo dừng lại và không lao xuống vực.

Nhưng chính hành động ấy khiến ông bị thương nặng và hy sinh.

Một khẩu pháo được giữ lại.

Một đơn vị được bảo toàn.

Nhưng một người lính đã nằm xuống giữa con đường kéo pháo.

Tô Vĩnh Diện hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Sự hy sinh của ông không diễn ra trong một trận đánh trực tiếp với quân địch. Không có tiếng súng giao chiến. Không có một chiến hào hay cứ điểm trước mặt.

Đó là một khoảnh khắc bất ngờ giữa hành trình vận chuyển vũ khí.

Nhưng chính trong khoảnh khắc ấy, phẩm chất của người chiến sĩ được thể hiện rõ nhất.

Ông không có nhiều thời gian để suy nghĩ.

Không ai có thể biết chính xác điều gì sẽ xảy ra nếu mình lao vào giữ khẩu pháo.

Nhưng trước mắt ông lúc ấy là sự an toàn của đồng đội và yêu cầu bảo vệ khẩu pháo – một phương tiện chiến đấu quan trọng của đơn vị.

Ông đã lựa chọn hành động.

Sự lựa chọn ấy đã trở thành một trong những biểu tượng về tinh thần hy sinh của người lính trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Chiến thắng Điện Biên Phủ sau đó trở thành một mốc son đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Đằng sau chiến thắng ấy là công sức của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, dân công, thanh niên xung phong và nhân dân.

Có những người trở về.

Có những người nằm lại.

Có những người hy sinh ngay trên đường đưa vũ khí, lương thực và phương tiện chiến đấu đến mặt trận.

Tô Vĩnh Diện là một trong những người như thế.

Tên tuổi ông được ghi vào lịch sử không chỉ bởi hành động trong khoảnh khắc cuối cùng, mà còn bởi cả quá trình rèn luyện, chiến đấu và cống hiến trước đó.

Từ một người nông dân nghèo phải đi ở từ nhỏ, ông trở thành người chiến sĩ luôn gương mẫu trong đơn vị.

Từ một thanh niên tham gia dân quân địa phương, ông trở thành người lính có mặt trong một chiến dịch mang tầm vóc lịch sử.

Và từ một người lính bình dị, ông trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm.

Sau khi hy sinh, Tô Vĩnh Diện được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được ghi nhận là một trong những anh hùng tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngày nay, khi nhắc đến Điện Biên Phủ, câu chuyện về Tô Vĩnh Diện thường được kể cùng những tấm gương như Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn, Trần Can và nhiều người lính khác.

Mỗi người có một hoàn cảnh.

Một cách chiến đấu.

Một thời điểm hy sinh khác nhau.

Nhưng họ có chung một điểm: đặt nhiệm vụ của Tổ quốc và sự an toàn của đồng đội lên trên sự sống của bản thân.

Câu chuyện về Tô Vĩnh Diện cũng giúp thế hệ hôm nay hiểu thêm rằng một chiến thắng lịch sử không chỉ được làm nên ở thời khắc cuối cùng của một trận đánh.

Nó được tạo nên từ hàng nghìn công việc tưởng như nhỏ bé.

Từ những người kéo pháo.

Từ những người vận chuyển đạn.

Từ những dân công mở đường.

Từ những người sửa chữa vũ khí.

Từ những chiến sĩ giữ từng khẩu pháo.

Và từ những con người đã hy sinh trong quá trình chuẩn bị cho trận đánh.

Tô Vĩnh Diện đã nằm lại trên con đường kéo pháo năm ấy.

Nhưng khẩu pháo mà ông cứu đã tiếp tục có mặt trên chiến trường.

Và sau đó, những khẩu pháo của quân đội ta đã góp phần tạo nên sức mạnh cho chiến dịch, cùng toàn quân và toàn dân làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua.

Những con đường núi năm xưa đã có nhiều đổi thay. Những người từng trực tiếp tham gia chiến dịch cũng ngày càng ít đi.

Nhưng ký ức về những người lính như Tô Vĩnh Diện vẫn cần được kể lại.

Không phải để nhắc về chiến tranh như một điều xa xôi, mà để thế hệ trẻ hiểu giá trị của hòa bình hôm nay.

Có những người đã dành cả tuổi trẻ để bảo vệ Tổ quốc.

Có người trở về với thương tật.

Có người trở về với những ký ức không thể quên.

Và có người, như Tô Vĩnh Diện, đã mãi mãi nằm lại trên đường ra trận.

Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng lòng dũng cảm không phải lúc nào cũng xuất hiện trong những thời khắc được chuẩn bị trước.

Đôi khi, nó xuất hiện trong một khoảnh khắc rất ngắn, khi con người phải lựa chọn giữa sự an toàn của bản thân và trách nhiệm đối với đồng đội, với nhiệm vụ.

Tô Vĩnh Diện đã lựa chọn trách nhiệm.

Và sự lựa chọn ấy đã trở thành một phần của ký ức Điện Biên.

Một người lính đã lấy thân mình giữ lại khẩu pháo. Một hành động chỉ diễn ra trong khoảnh khắc, nhưng được lịch sử ghi nhớ suốt nhiều thế hệ.