Lê Anh Xuân – Dáng đứng giữa mùa Mậu Thân

Lê Anh Xuân, tên thật là Ca Lê Hiến, sinh ngày 5 tháng 6 năm 1940 tại thị xã Bến Tre, tỉnh Bến Tre; quê nội của ông ở xã Tân Thành Bình, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Ông xuất thân trong một gia đình trí thức yêu nước, có cha là giáo sư, nhà giáo và nhà nghiên cứu văn học Ca Văn Thỉnh. Lê Anh Xuân vừa là nhà thơ, nhà giáo, vừa là người trở về chiến trường miền Nam trong những năm kháng chiến.

Từ nhỏ, Ca Lê Hiến đã gắn bó với hoạt động cách mạng. Năm 1954, ông theo gia đình tập kết ra miền Bắc và tiếp tục học tập. Sau đó, ông vào Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, ông được giữ lại trường làm giảng viên. Con đường học tập của một sinh viên, giảng viên đại học đang rộng mở, nhưng cuối năm 1964, ông quyết định trở về miền Nam để trực tiếp tham gia cuộc kháng chiến.

Trở lại chiến trường, Lê Anh Xuân công tác trong ngành giáo dục rồi chuyển sang Hội Văn nghệ Giải phóng. Những trải nghiệm trực tiếp giữa chiến trường đã trở thành chất liệu quan trọng trong sáng tác của ông. Thơ Lê Anh Xuân thường thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và hình ảnh con người Việt Nam trong những năm chiến tranh.

Đầu năm 1968, Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân diễn ra trên nhiều chiến trường miền Nam. Trong đợt tiến công thứ hai, Lê Anh Xuân từ căn cứ trở về khu vực Mặt trận Sài Gòn. Theo tư liệu được Báo Công an Nhân dân dẫn lại, ông muốn trực tiếp đến với đồng đội và đồng bào, chứ không chỉ đứng ngoài quan sát để viết.

Trong những ngày ấy, Lê Anh Xuân vừa là người cầm bút vừa là một chiến sĩ giữa chiến trường. Ông đã chứng kiến cuộc chiến đấu của đồng đội và những con người nơi tuyến lửa. Những trải nghiệm đó góp phần làm cho sáng tác của ông mang dấu ấn chân thực của một người trực tiếp sống trong thời chiến.

Một trong những tác phẩm gắn liền với tên tuổi Lê Anh Xuân là bài thơ “Dáng đứng Việt Nam”. Bài thơ được sáng tác trong năm 1968 và gắn với hình ảnh người chiến sĩ đã hy sinh trong chiến đấu. Tác phẩm sau đó trở thành một trong những sáng tác tiêu biểu của ông và được nhiều thế hệ biết đến.

Ngày 24 tháng 5 năm 1968, trong đợt tiến công thứ hai của Mậu Thân, Lê Anh Xuân hy sinh tại khu vực ấp Phước Quảng, xã Phước Lợi, huyện Cần Đước, tỉnh Long An, khi đang ở vùng phụ cận Sài Gòn. Ông ra đi khi mới 27 tuổi, để lại những tác phẩm văn học và hình ảnh một trí thức trẻ đã lựa chọn trở về chiến trường.

Câu chuyện của Lê Anh Xuân cho thấy cuộc Tổng tiến công Mậu Thân 1968 không chỉ được ghi lại bằng những trang sử hay những con số, mà còn được lưu giữ qua những tác phẩm văn học của những người trực tiếp trải qua chiến tranh. Với ông, việc sáng tác không tách rời cuộc sống và những con người mà ông đã gặp trên chiến trường.

Qua câu chuyện ấy, em hiểu hơn về sự lựa chọn và trách nhiệm của một người trí thức trẻ trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh. Lê Anh Xuân đã để lại những tác phẩm có giá trị cùng một câu chuyện về lòng yêu quê hương và sự gắn bó với đất nước.

Là học sinh hôm nay, em cần biết trân trọng cuộc sống hòa bình, tìm hiểu lịch sử một cách chính xác và giữ gìn những giá trị mà các thế hệ trước đã để lại. Đó cũng là cách thế hệ trẻ thể hiện trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước