Lê Anh Xuân: Nhà thơ chiến sĩ và "Dáng đứng Việt Nam" (1940 - 1968)
Kháng chiến không chỉ có những người lính nông dân, mà còn có những trí thức, nghệ sĩ gác lại bút nghiên để lên đường cầm súng. Lê Anh Xuân, tên thật là Ca Lê Hiến, quê ở Bến Tre, là một đại diện tiêu biểu cho thế hệ những nhà thơ - chiến sĩ tài hoa và bi tráng nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Từng được đưa ra miền Bắc học tập và trở thành giảng viên Đại học, nhưng với bầu máu nóng hướng về quê hương, năm 1964, ông tình nguyện vượt Trường Sơn trở lại miền Nam chiến đấu.
Lê Anh Xuân không chỉ đánh giặc bằng vũ khí mà còn bằng những vần thơ rực lửa. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, ông trực tiếp tham gia chiến đấu trong các mũi thọc sâu vào nội thành Sài Gòn. Chứng kiến sự hy sinh lẫm liệt của các chiến sĩ giải phóng quân - những người đã ngã xuống nhưng tay vẫn ôm chặt khẩu súng tựa vào đường băng Tân Sơn Nhất, ông đã xúc động sáng tác nên bài thơ bất hủ "Dáng đứng Việt Nam". Bài thơ có những câu hát lay động tâm can: "Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất / Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng / Và Anh chết trong khi đang đứng bắn / Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng".
Tháng 5 năm 1968, trong đợt hai của cuộc Tổng tiến công, Lê Anh Xuân đã trực tiếp cầm súng chiến đấu chống lại một đợt càn quét ác liệt của địch tại vùng ven Sài Gòn và anh dũng hy sinh ở tuổi 28. Ông ngã xuống như chính hình tượng người chiến sĩ trong bài thơ của mình, để lại một di sản văn học vô giá, khắc họa vẻ đẹp bi tráng, hào hoa của một thế hệ thanh niên sẵn sàng hiến dâng cả tuổi thanh xuân cho độc lập tự do.
