LÊ ANH XUÂN – NHÀ THƠ, NGƯỜI CHIẾN SĨ ANH DŨNG HY SINH VÌ TỔ QUỐC
Lê Anh Xuân (tên thật là Ca Lê Hiến, 5 tháng 6 năm 1940 – 21 tháng 5 năm 1968) là một nhà thơ Việt Nam, đồng thời là một chiến sĩ cách mạng đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Lê Anh Xuân sinh ngày 5 tháng 6 năm 1940 tại làng Tân Thành Bình, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long). Ông sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống tri thức và nghệ thuật. Cha ông là giáo sư Ca Văn Thỉnh, một nhà giáo, nhà nghiên cứu văn học có uy tín; mẹ ông cũng là nhà giáo Lê Thị Tài. Các anh chị em trong gia đình đều hoạt động trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật, góp phần hình thành môi trường nuôi dưỡng tâm hồn thơ ca của ông từ rất sớm. Từ nhỏ, Lê Anh Xuân đã bộc lộ năng khiếu văn chương. Năm 12 tuổi, ông vừa học vừa làm tại nhà in Trịnh Đình Trọng trong chiến khu Nam Bộ, sớm tiếp xúc với sách báo và hoạt động cách mạng. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông cùng gia đình tập kết ra Bắc, học tại các trường dành cho học sinh miền Nam, sau đó học khoa Sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Trong thời gian này, ông bắt đầu sáng tác thơ và nhanh chóng được biết đến với bài “Nhớ mưa quê hương”, đạt giải cao trong một cuộc thi thơ năm 1960, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn đọc. Sau khi tốt nghiệp, dù có cơ hội ở lại giảng dạy và nghiên cứu, Lê Anh Xuân đã lựa chọn con đường trở về miền Nam chiến đấu. Cuối năm 1964, ông vượt Trường Sơn vào chiến trường, công tác tại Tiểu ban Giáo dục thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam, sau đó hoạt động tại Hội Văn nghệ Giải phóng miền Nam. Trong thời gian này, ông lấy bút danh Lê Anh Xuân và sống như một người chiến sĩ – nghệ sĩ thực thụ, vừa cầm bút vừa tham gia công tác cách mạng. Năm 1966, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Thơ của Lê Anh Xuân mang đậm hơi thở của chiến trường, vừa trữ tình vừa giàu tính sử thi, phản ánh sâu sắc tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần chiến đấu kiên cường của con người Việt Nam trong kháng chiến. Ông không chỉ sáng tác thơ mà còn viết văn xuôi, góp phần làm phong phú đời sống văn học cách mạng miền Nam. Ngày 21 tháng 5 năm 1968, trong một trận càn của quân đội Mỹ tại ấp Phước Quảng, xã Phước Lợi, huyện Cần Đước (nay thuộc tỉnh Tây Ninh), nhà thơ – chiến sĩ Lê Anh Xuân đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng đội và bạn đọc cả nước. Sau khi hy sinh, tên tuổi Lê Anh Xuân được ghi nhận như một biểu tượng của thế hệ trí thức – chiến sĩ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Năm 2001, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Năm 2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông cũng được đặt cho nhiều đường phố và cơ sở giáo dục trên cả nước, như một sự tri ân đối với một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy cống hiến cho Tổ quốc.
