Lê Anh Xuân, tượng đài thơ bất tử

ù hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ (28 tuổi), nhưng Lê Anh Xuân đã để lại dấu ấn sâu sắc với những vần thơ giàu cảm xúc, lấp lánh hình ảnh người lính và đất nước trong thời khắc sống còn của dân tộc.

Lê Anh Xuân sinh năm 1940 trong một gia đình trí thức yêu nước ở Bến Tre. Khi nhỏ, ông sống với cha mẹ ở vùng kháng chiến miền Tây Nam bộ. Năm 1952, ông làm việc ở nhà in thuộc Sở Giáo dục Nam bộ. Năm 1954, Lê Anh Xuân theo gia đình tập kết ra Bắc và học ở Trường học sinh miền Nam (Hải Phòng) và Trường đại học Tổng hợp Hà Nội. Tốt nghiệp đại học, ông làm phụ giảng một thời gian ngắn tại khoa Sử của trường. Ông sớm tiếp xúc với thi ca và thể hiện năng khiếu văn chương từ thời sinh viên. Cuối năm 1964, ông tình nguyện về Nam và công tác ở tiểu ban Giáo dục thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương Cục rồi chuyển sang công tác ở ngành văn (Hội Văn nghệ Giải phóng).

Nhà thơ Lê Anh Xuân hy sinh tại mặt trận Sài Gòn ngày 24.5.1968. Trước đó 2 tháng, ông viết bài thơ cuối cùng Dáng đứng Việt Nam, gửi cho Tạp chí Văn nghệ Giải phóng rồi lên đường đi chiến đấu và hy sinh khi mới 28 tuổi. Có thể nói, bài thơ Dáng đứng Việt Nam là một tượng đài bất tử của thi ca yêu nước trong hơn nửa thế kỷ qua. Đây là một bài thơ bi hùng mang tính tráng ca và âm hưởng sử thi. Bài thơ dựng lên một bức tranh bi tráng và khốc liệt trong cuộc chiến sinh tử giải phóng đất nước với hình tượng lẫm liệt, oai hùng của người chiến sĩ. Trong bài thơ, người chiến sĩ vô danh khi hy sinh trên đường băng Tân Sơn Nhất đã được nhà thơ khắc tạc dáng đứng vào lịch sử dựng nước và giữ nước ngàn năm của dân tộc ta: "Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhứt/Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng/Và Anh chết trong khi đang đứng bắn/Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng./Chợt thấy Anh, giặc hốt hoảng xin hàng/Có thằng sụp xuống chân Anh tránh đạn/Bởi Anh chết rồi nhưng lòng dũng cảm/Vẫn đứng đàng hoàng nổ súng tiến công/ (…) Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ/Anh chẳng để lại gì cho riêng Anh trước lúc lên đường/Chỉ để lại cái dáng-đứng-Việt-Nam tạc vào thế kỷ/Anh là chiến sĩ Giải phóng quân...".