Lê Bá Dương: Người lính mang tâm hồn thi sĩ bên dòng Thạch Hãn
Lê Bá Dương: Người lính mang tâm hồn thi sĩ bên dòng Thạch Hãn
Lê Bá Dương: Người lính mang tâm hồn thi sĩ bên dòng Thạch Hãn
Trong số những cựu chiến binh (CCB) bước ra từ cuộc kháng chiến chống Mỹ, Lê Bá Dương là một nhân vật vô cùng đặc biệt. Ông không chỉ là một người lính dũng cảm với danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (phong tặng năm 2024), mà còn là tác giả của những vần thơ lay động hàng triệu trái tim, trở thành "tuyên ngôn" của lòng biết ơn đối với những người đã ngã xuống tại chiến trường Quảng Trị.
1. Người lính "vào sinh ra tử" tại Thành cổ
Lê Bá Dương nhập ngũ khi mới 15 tuổi (khai tăng tuổi để đi chiến đấu). Ông gắn liền với những năm tháng khốc liệt nhất tại chiến trường Đường 9 - Nam Lào và đặc biệt là 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972.
Bản lĩnh chiến đấu: Ông nổi tiếng với lối đánh mưu trí, dũng cảm, từng nhiều lần đối mặt trực tiếp với cái chết để giữ vững trận địa.
Người con của dải đất miền Trung: Dù quê gốc ở Nghệ An, nhưng máu thịt và tâm hồn ông đã gửi lại rất nhiều ở vùng đất lửa Quảng Trị cùng những đồng đội của mình.
2. Tác giả của bài thơ "độc huyền cầm"
Chỉ với 4 câu thơ ngắn ngủi, Lê Bá Dương đã tạc nên một tượng đài bất tử bằng chữ nghĩa. Bài thơ ra đời trong một lần ông trở lại thăm chiến trường xưa, chèo đò ra giữa dòng Thạch Hãn để thả hoa cho đồng đội:
"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm Tan chợ giàn sàng, sương loãng đất Mỗi nén nhang thơm một tấm lòng"
(Sau này bài thơ thường được biết đến phổ biến với dị bản cô đọng hơn: "Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/ Có tuổi hai mươi thành sóng nước/ Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm").
Sức lan tỏa: Những vần thơ này đã trở thành linh hồn của các lễ hội hoa đăng trên dòng Thạch Hãn, nhắc nhở thế hệ sau về sự hy sinh vô cùng lớn lao của một thế hệ thanh niên "tuổi hai mươi".
3. Người khởi xướng phong trào "Thả hoa trên dòng Thạch Hãn"
Lê Bá Dương chính là người đầu tiên khởi xướng tâm nguyện thả hoa xuống dòng sông để tưởng nhớ đồng đội.
Hành trình bền bỉ: Suốt hàng chục năm qua, dù làm báo hay nghỉ hưu, năm nào ông cũng trở về Quảng Trị. Ông không chỉ thả hoa mà còn tìm kiếm thông tin, giúp đỡ gia đình các liệt sĩ tìm lại dấu tích người thân.
Tấm lòng thủy chung: Với ông, việc sống sót trở về là một món nợ đối với những người đã nằm lại. Ông sống và viết để trả món nợ ân tình ấy.
4. Nghệ sĩ nhiếp ảnh và Nhà báo
Sau chiến tranh, ông công tác tại báo Văn hóa và trở thành một nghệ sĩ nhiếp ảnh có tiếng. Các tác phẩm của ông thường mang đậm chất nhân văn, khắc họa chân dung con người và sự hồi sinh của vùng đất sau chiến tranh.
5. Những phần thưởng cao quý
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (Truy tặng/Phong tặng năm 2024).
Huân chương Chiến công.
Giải thưởng nhiếp ảnh trong và ngoài nước.
Lời kết: Lê Bá Dương là hình mẫu của một người lính giữ trọn vẹn lời thề với đồng đội. Nếu dòng Thạch Hãn là dòng sông của ký ức, thì thơ của Lê Bá Dương chính là tiếng lòng thổn thức, nhắc nhở chúng ta rằng: dưới mỗi con sóng, mỗi bờ bãi hôm nay đều có một phần xương máu của những anh hùng.
