Lê Chí Quyết – Đoàn kết một lòng xây dựng Buôn Ma Thuột sau ngày giải phóng

Khi nhắc đến những ngày tháng Ba lịch sử năm 1975 ở Đắk Lắk, người ta thường nhớ tới tiếng pháo, tiếng xe tăng, những trận đánh ác liệt của quân chủ lực ta ở Buôn Ma Thuột. Nhưng ngay phía sau tiếng súng ấy là một trận chiến khác – lặng lẽ hơn, ít tiếng nổ nhưng không kém phần gay go: trận chiến để giữ cho thành phố mới giải phóng không rơi vào hỗn loạn, để cuộc sống người dân sớm trở lại bình thường. Một trong những người ở tâm điểm của “trận đánh” thứ hai ấy là đồng chí Lê Chí Quyết.

Sau Hiệp định Paris 1973, Đắk Lắk vẫn là địa bàn tranh chấp ác liệt. Lê Chí Quyết – khi đó là cán bộ chủ chốt của Đảng bộ tỉnh – cùng đồng đội vừa phải chỉ đạo giữ vững vùng giải phóng, vừa chuẩn bị lực lượng cho những bước đi cuối cùng. Tháng 2/1975, trước thềm Chiến dịch Tây Nguyên, Ban Thường vụ Tỉnh ủy quyết định thành lập Ủy ban Quân quản tỉnh và phân công ông làm Bí thư Đảng ủy Ủy ban Quân quản, kiêm Phó Chủ tịch Thường trực.

Nhiệm vụ đặt ra rất rõ: khi bộ đội chủ lực đánh đến đâu, Ủy ban Quân quản phải tổ chức lực lượng bám sát đến đó, tiếp quản các kho tàng, cơ sở kinh tế, y tế, tài chính, giáo dục, đồng thời lo ngay công tác dân vận, binh địch vận và cứu thương cho dân, cho bộ đội. Không để địch phá hoại tài sản, không để dân đói, không để tàn quân trà trộn gây rối – tất cả dồn lên đôi vai của bộ máy non trẻ này.

Ngày 10/3/1975, khi tiếng súng bắt đầu vang lên ở Buôn Ma Thuột, Ủy ban Quân quản đã ở rất gần tuyến trước. Bộ đội chủ lực đánh chiếm đến đâu, đội hình quân quản, công an vũ trang, cán bộ dân vận bám theo đến đó, cắm chốt ở các kho lương thực, kho xăng, ngân khố, bệnh viện… để kiểm kê, bảo vệ, không cho phần tử xấu lợi dụng cướp phá. Cùng lúc, các tổ công tác dân vận đi vào từng khu phố, trấn an bà con, giải thích chính sách của cách mạng, hướng dẫn người dân treo cờ, giữ gìn trật tự.

Chưa đầy hai ngày sau, đến trưa 11/3, Buôn Ma Thuột được giải phóng. Nhưng thành phố lúc này gần như “trắng” chính quyền: bộ máy ngụy tan rã, tàn quân một phần trốn vào rừng, phần khác trà trộn trong dân. Quân quản phải vừa truy quét tàn quân, vừa khẩn trương dựng lên những “bộ xương sống” đầu tiên của chính quyền mới. Lê Chí Quyết cùng Ban cán sự Đảng Ủy ban Quân quản triệu tập liên tiếp các cuộc họp, thống nhất: phải tổ chức ngay các cơ quan nòng cốt như Ty Nông lâm nghiệp, Tài chính, Y tế, Giáo dục… Mỗi đơn vị chỉ vài ba cán bộ ban đầu, nhưng đủ để chịu trách nhiệm quản lý, điều hành từng lĩnh vực.

Bài toán cấp bách nhất là cái ăn. Cả tỉnh khi đó có hàng chục nghìn dân từ vùng chiến sự dạt về, trong khi hệ thống cung cấp lương thực cũ đã tê liệt. Ủy ban Quân quản xin chủ trương với Quân khu và trên cơ sở đó, mở các kho gạo, kho lương thực thu được của địch, tổ chức phát theo hộ, ưu tiên gia đình có nhiều trẻ nhỏ, người già. Những hình ảnh cán bộ, bộ đội cùng dân khuân bao gạo từ kho địch về điểm phát, chia từng suất gạo giữa sân đình, sân nhà thờ, đã trở thành ký ức khó quên của nhiều người Buôn Ma Thuột thời ấy.​

Song song với đó, Quân quản phát động phong trào “làm kinh tế mới”: vận động dân khai hoang, vỡ đất, trồng nhanh các loại cây lương thực ngắn ngày như lúa rẫy, ngô, đậu, khoai… để có nguồn lương thực tại chỗ. Đường sá, cầu cống hư hỏng, thiếu thốn đủ bề, nhưng với tinh thần “mỗi người một nhiệm vụ”, các cơ quan mới thành lập vẫn từng bước đi vào hoạt động. Ty Giáo dục lo mở lại trường học, Ty Y tế cùng Ban Dân y lập trạm xá, bệnh viện; Ty Tài chính tổ chức lại chế độ thu – chi, quản lý tài sản.

Nhìn lại giai đoạn ấy, Lê Chí Quyết nhiều lần nhấn mạnh: chính tinh thần đoàn kết một lòng – từ Tỉnh ủy, Quân quản đến từng ấp, buôn – đã giúp Buôn Ma Thuột không rơi vào hỗn loạn, mà nhanh chóng ổn định và vươn lên trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của Đắk Lắk như hôm nay.

Giờ đây, ở tuổi gần trăm, mỗi lần trở lại các “địa chỉ đỏ” như Nhà đày Buôn Ma Thuột hay những điểm kỷ niệm chiến dịch, ông vẫn xúc động khi kể về những ngày đầu sau giải phóng: “Đó là thời mà chúng ta gần như tay trắng, nhưng lòng dân thì đầy. Nhờ vậy, mình dựng lại được tất cả.