Lê Công Minh Bảo

ÔNG HÀN VĂN LỰ – NGƯỜI GIỮ ĐƯỜNG DÂY VIỆT MINH Ở ĐỒNG HỶ, THÁI NGUYÊN (1939–1945)

Ở vùng núi Đồng Hỷ (Thái Nguyên), hệ thống liên lạc giữa các đội tự vệ của Việt Minh phụ thuộc nhiều vào những người dân địa phương thông thạo rừng núi. Một trong những người giữ vai trò quan trọng nhưng ít được ghi lại trong tư liệu đại chúng là ông Hàn Văn Lự, người Tày, sinh sống tại bản La Hiên. Từ năm 1939, ông trở thành “người đưa tin” cho các cơ sở Việt Minh trong giai đoạn tổ chức còn sơ khai và hoạt động rất bí mật.

Ông Lự có khả năng đi rừng không để lại dấu chân. Mỗi lần mang tài liệu, ông giắt vào ống nứa, buộc trên lưng như gùi măng. Đường đi thường dài hơn 20 cây số, băng qua các khe suối và vách núi, nhưng ông có trí nhớ đặc biệt — chỉ cần nhìn một nhánh cây gãy hoặc tảng đá có rễ phủ là biết đã đến gần điểm hẹn.

Năm 1943, khi Pháp mở cuộc truy quét lớn tại Đồng Hỷ, nhiều giao liên bị bắt. Ông Lự nhận nhiệm vụ chuyển thư của Xứ ủy từ Võ Nhai sang Phú Lương. Đêm đó, mưa lớn, nước suối dâng cao, nhưng ông quyết không để tài liệu bị ướt nên cột ống nứa vào người, bơi qua suối bằng đúng kỹ thuật người Tày gọi là tăm rọi. Khi đến nơi, ông kiệt sức nhưng tài liệu vẫn còn nguyên.

Nhờ những chuyến đi rừng đầy hiểm nguy của ông Hàn Văn Lự, nhiều cuộc họp bí mật của Việt Minh vùng Thái Nguyên không bị gián đoạn. Sau năm 1945, ông trở lại làm nương rẫy. Chỉ đến khi ông mất năm 1972, cán bộ cũ mới kể lại công lao của ông — một người giao liên thầm lặng giữ nhịp thở cho phong trào Việt Minh.